Аддис-Абеба, Эфиопия: су рұқсаттамасы, санитарлық жағдай, сауаттылық деңгейі, нәресте өлімі. Қаланың тұрғын үй жағдайлары мен инфрақұрылымы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эфиопияның астанасы және ең ірі қаласы.
Capital and largest city of Ethiopia
Тұрмыс деңгейі
2007 жылғы ұлттық халық санағы бойынша, Аддис-Абебадағы тұрғын үйлердің 98,64% таза ауыз суға қол жеткізе алды, ал 14,9% -ында су ағынатын унитаз, 70,7% -ында шұңқыр унитаз (желдеткіші бар және жоқ) және 14,3% -ында унитаз мүлдем болмады. 2014 жылы қалада 63 қоғамдық унитаз болды, олардың санын арттыру жоспарлануда. 2005 жылғы мәліметтер бойынша Аддис-Абебадағы тұрмыстың деңгейін сипаттайтын басқа да көрсеткіштер: тұрғындардың 0,1% ең төменгі кіріс тобына жатады; ересектердің сауаттылығы ерлер арасында 93,6%, әйелдер арасында 79,95% құрайды, бұл көрсеткіш екі жыныс бойынша ең жоғары көрсеткіш болып табылады; қалалық нәресте өлімі 1000 тірі туған балада 45 жағдайды құрайды, бұл жалпыұлттық орташа көрсеткіштен (77) төмен; осы өлімдердің кем дегенде жартысы нәрестелердің өмірінің алғашқы айында тіркелді. Қала Кока су қоймасынан ішінара сумен жабдықталады.
According to the 2007 national census, 98.64% of the housing units of Addis Ababa had access to safe drinking water, while 14.9% had flush toilets, 70.7% pit toilets (both ventilated and unventilated), and 14.3% had no toilet facilities. In 2014, there were 63 public toilets in the city, with plans to build more. Values for other reported common indicators of the standard of living for Addis Ababa as of 2005 include the following: 0.1% of the inhabitants fall into the lowest wealth quintile; adult literacy for men is 93.6% and for women 79.95%, the highest in the nation for both sexes; and the civic infant mortality rate is 45 infant deaths per 1,000 live births, which is less than the nationwide average of 77; at least half of these deaths occurred in the infants' first month of life. The city is partially powered by water at the Koka Reservoir.
Экономика
Аддис-Абебадағы экономикалық қызмет түрлі-түрлі. Федералды үкіметтің ресми статистикасына сәйкес, қалада 119 197 адам сауда-саттықпен айналысады; 113 977 адам – өндіріс және өнеркәсіпте; 80 391 адам – түрлі үй шаруасында; 71 186 адам – мемлекеттік басқаруда; 50 538 адам – көлік және байланыс саласында; 42 514 адам – білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсетуде; 32 685 адам – қонақ үй және қосымша қызмет көрсетуде; ал 16 602 адам – ауыл шаруашылығында жұмыс істейді. Аддис-Абебаның ауылдық аймақтарының тұрғындарынан өзге, қала тұрғындары да мал шаруашылығымен және бау-бақша шаруашылығымен айналысады. Жыл сайын суармалы жерлерде 129 880 центнер көкөніс өндіріледі. Қала салыстырмалы түрде таза және қауіпсіз, ең көп кездесетін қылмыстар – қалта ұрлығы, алаяқтық және ұсақ қарақшылық. Соңғы кезде қалада құрылыс қарқыны өсті, көптеген жерлерде биік ғимараттар салынуда. Әртүрлі жоғары деңгейлі қызметтер де қолжетімді болды және соңғы уақытта сауда орталықтарының құрылысы көбейді. IOL тілшісі Тиа Голденбергтің сөзінше, аймақтың шипажай мамандары қаланы кейбір адамдардың "Африканың шипажай астанасы" деп атағанын айтты. Эфиопия әуе компаниясының бас кеңсесі Аддис-Абебадағы Боле халықаралық әуежайының аумағында орналасқан.
The economic activities in Addis Ababa are diverse. According to official statistics from the federal government, some 119,197 people in the city are engaged in trade and commerce; 113,977 in manufacturing and industry; 80,391 homemakers of a different variety; 71,186 in civil administration; 50,538 in transport and communication; 42,514 in education, health and social services; 32,685 in hotel and catering services; and 16,602 in agriculture. In addition to the residents of rural parts of Addis Ababa, the city dwellers also participate in animal husbandry and the cultivation of gardens. of land is irrigated annually, on which 129,880 quintals of vegetables are cultivated. It is a relatively clean and safe city, with the most common crimes being pickpocketing, scams and minor burglary. The city has recently been in a construction boom with tall buildings rising in many places. Various luxury services have also become available and the construction of shopping malls has recently increased. According to Tia Goldenberg of IOL, area spa professionals said that some people have labelled the city, "the spa capital of Africa." The Ethiopian Airlines has its headquarters on the grounds of Addis Ababa Bole International Airport in Addis Ababa.
Даму
Қалада "Біз – болашақ" орталығы орналасқан, ол балаларға жақсырақ тұрмыс жағдайын қамтамасыз ететін балалар күтімі орталығы. Орталық әкімшіліктің басшылығымен басқарылады, ал халықаралық үкіметтік емес ұйым "Глокал Форум" әр қаладағы "WAF" балалар орталығы үшін қаржы жинаушы, бағдарламаны жоспарлаушы және үйлестіруші болып табылады. Әрбір "WAF" қаласы бірнеше әріптес қалалармен және мемлекеттік және жеке серіктестермен байланысты, бұл бірегей халықаралық коалиция құруға мүмкіндік береді. 2004 жылы іске қосылған бұл бағдарлама "Глокал Форум", "Квинси Джонс тыңдаңыз" қоры және мырза Хани Масри арасындағы стратегиялық серіктестіктің нәтижесі болып табылады, сонымен қатар Дүниежүзілік банк, БҰҰ агенттіктері және ірі компаниялардың қолдауына ие.
The city hosts the We Are the Future centre, a child care centre that provides children with a higher standard of living. The centre is managed under the direction of the mayor's office, and the international NGO Glocal Forum serves as the fundraiser and program planner and coordinator for the WAF child centre in each city. Each WAF city is linked to several peer cities and public and private partners to create a unique international coalition. Launched in 2004, the program is the result of a strategic partnership between the Glocal Forum, the Quincy Jones Listen Up Foundation, and Mr Hani Masri, with the support of the World Bank, UN agencies and major companies.
Туризм
Туризм – Аддис-Абеба және жалпы Эфиопия үшін қарқынды дамып келе жатқан сала. 2015 жылдың шілде айында Еуропалық туризм және сауда кеңесі Эфиопияны келіп кіретін туризм бойынша үздік мемлекет деп таныды. COVID-19 пандемиясы және Тиграй соғысы туризмнің азаюына әкеп соқты.
Tourism is a growing industry within Addis Ababa and Ethiopia as a whole. In July 2015, the European Council on Tourism and Trade named Ethiopia the best nation for inbound tourism. The COVID 19 pandemic and Tigray War caused a decrease in tourism.
Жануарлар дүниесі
2011 жылы Аддис-Абеба зообағында 15 арыстан ұсталған. Олардың шаш үлгілері генетикалық талдау үшін пайдаланылды, нәтижесінде олардың генетикалық түрлі екені анықталды. Осыған байланысты, оларды көбейту бағдарламасына қосу ұсынылды.
Addis Ababa Zoo kept 15 lions in 2011. Their hair samples were used in a genetic analysis, which revealed that they were genetically diverse. It was therefore proposed to include them in a captive breeding programme.
Үкімет
1995 жылғы Эфиопия Конституциясына сәйкес Аддис-Абеба қаласы Эфиопия Федералдық Үкіметіне есеп беретін екі федералды қаланың бірі болып табылады. Екінші қала – елдің шығысындағы Дире-Дава, екеуі де федералды қалалар. Бұрын, 1991 жылы Эфиопияның өтпелі хартасы бойынша федералдық құрылым құрылғаннан кейін, Аддис-Абеба қалалық үкіметі сол кездегі жаңа 14 аймақтық үкіметтердің бірі болды. Бірақ, 1995 жылы федералдық конституциямен бұл құрылым өзгертілді және нәтижесінде Аддис-Абеба штаттық мәртебе алған жоқ. Аддис-Абеба қаласының әкімшілігі атқарушы билікті басқаратын мэрден және қалалық регламенттерді қабылдайтын қалалық кеңестен тұрады. Дегенмен, Федералдық Үкіметтің бір бөлігі ретінде, федералдық заң шығарушы орган Аддис-Абеба үшін міндетті заңдарды қабылдайды. Қалалық кеңестің мүшелері қала тұрғындарымен тікелей сайланады, ал кеңес өз кезегінде мэрді өз мүшелерінен сайлайды. Сайланған лауазым иелерінің өкілеттік мерзімі бес жылды құрайды. Алайда, Федералдық Үкімет қажет деп тапқан жағдайда, қалалық кеңесті және бүкіл әкімшілікті таратып, келесі сайлаулар өткенге дейін уақытша әкімшілікпен алмастыра алады. Аддис-Абеба тұрғындары федералдық заң шығарушы орган – Халық өкілдері палатасында өкілдік етеді. Бірақ, қала Федерациялар палатасында өкілдік етілмейді, ол федералдық жоғарғы палата болып табылады және мүше мемлекеттердің өкілдерінен құралады. Мэрге бағынышты атқарушы билікке қалалық менеджер және түрлі мемлекеттік қызмет органдары кіреді. Аданеч Абебе 2020 жылдан бері Аддис-Абебаның мэрі болып қызмет етеді, оның алдында Такеле Ума Банти болды. Ол 1910 жылы қала құрылғаннан бергі алғашқы әйел мэр. Такеледен бұрын, Федералдық Үкімет 2005 жылғы сайлау дағдарысынан кейін 2006 жылдың 9 мамырынан 2008 жылдың 30 қазанына дейін қызмет еткен уақытша басқарушылыққа Берхане Дерессаны тағайындады. 2005 жылғы ұлттық сайлауда үкіметтік ЭПРДФ партиясы Аддис-Абебада ауыр жеңіліске ұшырады. Алайда, Аддис-Абебада жеңіске жеткен оппозиция аймақтық және федералдық деңгейлерде үкіметке қатыспады. Бұл жағдай ЭПРДФ басқаратын Федералдық Үкіметті жаңа сайлау өткізілгенге дейін уақытша әкімшілікті тағайындауға мәжбүр етті. Нәтижесінде, тәуелсіз азамат Берхане Дересса тағайындалды. Аддис-Абебаның бұрынғы мэрлері: Аркебе Окубай (2003–2006), Зевде Теклу (1985–1989), Алему Абебе (1977–1985) және Зевде Гебрехивот (1960–1969).
Under the Ethiopian Constitution of 1995, the city of Addis Ababa is one of the two federal cities that are accountable to the Federal Government of Ethiopia. The other city with the same status is Dire Dawa in the east of the country and both are federal cities. Earlier, following the establishment of the federal structure in 1991 under the Transitional Charter of Ethiopia, the City Government of Addis Ababa was one of the then new 14 regional governments. However, that structure was changed by the federal constitution in 1995 and as a result, Addis Ababa does not have statehood status. The administration of Addis Ababa city consists of the Mayor, who leads the executive branch, and the City Council, which enacts city regulations. However, as part of the Federal Government, the federal legislature enacts laws that are binding in Addis Ababa. Members of the City Council are directly elected by the residents of the city and the council, in turn, elects the Mayor among its members. The term of office for elected officials is five years. However, the Federal Government, when it deems necessary, can dissolve the City Council and the entire administration and replace it with a temporary administration until elections take place next. Residents of Addis Ababa are represented in the federal legislature, the House of Peoples' Representatives. However, the city is not represented in the House of Federation, which is the federal upper house constituted by the representatives of the member states. The executive branch under the Mayor comprises the City Manager and various branches of civil service offices. Adanech Abebe is serving as the mayor of Addis Ababa since 2020, preceded by Takele Uma Banti. She is the first woman to hold mayorship since its creation in 1910. Before Takele, the Federal Government appointed Berhane Deressa to lead the temporary caretaker administration that served from 9 May 2006 to 30 October 2008 following the 2005 election crisis. In the 2005 national election, the ruling EPRDF party suffered a major defeat in Addis Ababa. However, the opposition who won in Addis Ababa did not take part in the government both on the regional and federal levels. This situation forced the EPRDF led Federal Government to assign a temporary administration until a new election was carried out. As a result, Berhane Deressa, an independent citizen, was appointed. Former mayors of Addis Ababa include Arkebe Oqubay (2003–06), Zewde Teklu (1985–89), Alemu Abebe (1977–85) and Zewde Gebrehiwot (1960–69).
Қылмыс
Адис-Абеба аймақтағы басқа қалалармен салыстырғанда өте қауіпсіз деп есептеледі. Дегенмен, қалада ұрлық, алаяқтық, қарақшылық, тонау және басқа да қылмыстар болады. Ауылдық жерден қалаға көші-қон және жұмыссыздық – қаланың қылмыс деңгейінің өсуіне ықпал ететін басты факторлардың бірі. Аддис-Абеба Федералдық Полициясы – 2003 жылы құрылған Федералдық Полицияның бас департаменті.
Addis Ababa is considered to be extremely safe in comparison to the other cities in the region. However, there are a number of crimes within the city including theft, scams, mugging, robbery and others. Rural urban migration and unemployment has been preliminary factors affecting the city by elevating crime rate. The Addis Ababa Federal Police is the main department of the Federal Police established in 2003.
Ғибадат орындары
Ғибадат орындарының арасында негізінен христиан шіркеулері мен ғибадатханалары бар: Жетіінші күн адвентистері шіркеуі, Эфиопиялық православиелік Тевахедо шіркеуі, Эфиопиялық евангелистік шіркеу Мекане Йесус (Лютерандық әлемдік федерациясы), Эфиопиялық Кале Хейвет шіркеуі, Аддис-Абебадағы Эфиопиялық католик архиепархиясы (католик шіркеуі), Эфиопиялық толық Ізгі хабарға сенушілер шіркеуі және мұсылман мешіттері. Көптеген шіркеулерде император Хайле Селассие өзінің императорлық билігін, жеке басына табынушылықты және ультраұлттық көзқарастарын көрсететін саяси үгіт-насихат панельдерін қолданды. Георгий соборында Екінші Италия-Эфиопия соғысының оқиғалары және Эфиопияның тәуелсіздігі үшін күрескен кезеңдер бейнеленген. Бұл шіркеу Адва шайқасында тасымалданған сандық (табот) атымен аталады. 1937 жылы фашистік итальян үкіметі оны қиратқан, бірақ 1941 жылы Эфиопия азат болғаннан кейін дереу қайта құрылды. Черчилль жолының солтүстік шетінде орналасқан, бірегей сегізбұрышты сәулетке ие бұл шіркеуде императорлық қару-жарақ мұражайы бар, онда қылыштар, үшбұрыштар және итальяндық шабуыл кезінде қолданылған арыстан жүнінен жасалған алып қалқандар сақталған. Қалада Эфиопия православиелік Тевахедо шіркеуінің бас кеңсесі орналасқан Қасиетті Үштік соборы да бар. Елдегі ең үлкен және ең биік собор ретінде Қасиетті Үштік соборы итальяндық басқыншылыққа қарсы жеңіске орай салынды және Аксумдағы Сионның біздің әйел бауырымыз Мәриям шіркеуінен кейін екінші маңызды орынға ие. Император II Менелик билік құрғанға дейін бұл шіркеу монастырь болған. Шіркеу Эфиопияның ірі тұлғаларын жерлеуге қызмет етеді, сондай-ақ Хайле Селассие және оның әйелі Менен Асфау, үшінші патриарх Абуна Текле Хайманот және Абуне Паулос сияқты императорлық отбасы мүшелерінің қабірлері орналасқан. Эфиопияның бұрынғы премьер-министрі Мелес Зенави де осында жерленген. Бұрынғы британдық эфиопиялық зерттеуші және суфражист Сильвия Панкхерсттің де қабірі осында. Ба'етта Мариам православие шіркеуі Менелик сарайы мен Мавзолейді қамтиды, ал оның алдында кішігірім шіркеулер орналасқан. Бұл шіркеуге жиі келіп тұрады. Жақын жердегі басқа шіркеу – Гебби Габриэль, оның күмбезі мен кіреберісінде ерекше безендірілген айқыш бар. Мешіттердің ішінде ең танымал – Меркато қаласында орналасқан Үлкен Анвар мешіті. Ол 1922 жылы итальян үкіметінің бұйрығымен салынған. Нұр мешіті ең көне ислам ғибадатханасы болып саналады, ол күмбездер, мұнаралар және іргетастар арқылы сипатталатын исламдық сәулетпен ерекшеленеді. Бұрынғы қала әкімі Кума Демекса қаладағы ғимараттарға инвестицияларды жақсартуға кірісті. Аддис-Абеба – Біріккен Ұлттар Ұйымының Африка экономикалық комиссиясы мен Африка одағының бас кеңсесі. Аддис-Абебадағы елеулі биік ғимараттарға CBE штаб-пәтері, NIB халықаралық банкі, Zemen банкі, Hibret банкі, Huda Tower, Nani Tower, Bank Misr ғимараты, сондай-ақ бекітілген Ангола Дүниежүзілік сауда орталығы мұнарасы, Абиссиния банкі мұнарасы, Мексика алаңы мұнарасы және $200 млн тұратын AU конференц-орталығы мен кеңсе кешені кіреді. Белгілі ғимараттар: Георгий соборы (1896 жылы салынған және мұражайы бар), Қасиетті Үштік соборы (бір кезде ең үлкен эфиопиялық православие соборы және Сильвия Панкхерсттің қабірі орналасқан), сондай-ақ император Хайле Селассие мен императорлық отбасы және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде итальяндық басқыншылыққа қарсы күрескендердің жерленген жері. Африкадағы ең үлкен ашық базар Меркато ауданында орналасқан Ұлы Анвар мешіті, ол итальяндық оккупация кезінде салынған Эфиопиядағы ең үлкен мешіт. Анвар мешітінің оңтүстік-батысында бірнеше метр жерде Рагуэль шіркеуі орналасқан. Мешіт пен шіркеудің жақын орналасуы Эфиопиядағы христиандық пен ислам арасындағы ұзақ жылдарға созылған бейбіт қарым-қатынастың символы болып табылады. Рим-католик шіркеуінің Қасиетті Отбасы соборы да Меркато ауданында орналасқан. Боле халықаралық әуежайының жанында Африкадағы екінші үлкен Православ кафедральді соборы – Медхане Алем (Әлем құтқарушысы) орналасқан. Энтото таулары солтүстік қала маңындағы аудандардан басталады. Қаланың маңындағы аудандар: Широ Меда және Энтото солтүстікте, Ураел және Боле (Боле халықаралық әуежайы) шығыста, Нифас Силк оңтүстік-шығыста, Меканиса оңтүстікте, Керанио және Колфе батыста. Колфе Нельсон Манделаның "Азаттыққа дейінгі ұзақ жол" атты өмірбаянында әскери дайындық алған жері ретінде айтылған. Аддис-Абебаның ерекше сәулеттік стилі бар. Көптеген Африка қалаларынан айырмашылығы, Аддис-Абеба колониялық елді мекен ретінде салынбаған. Бұл қалада еуропалық стильдегі сәулет болмауының себебі. Бірақ 1936 жылы Эфиопияға итальяндық шабуыл болғаннан кейін жағдай өзгерді. Қала орталығындағы Piazza ауданы итальяндық әсердің ең айқын көрсеткіші. Ғимараттар итальяндық стильде салынған, көптеген итальяндық мейрамханалар, шағын кафелер және еуропалық стильдегі сауда орталықтары бар. Саябақтарға Африка саябағы (Менилик II даңғылында орналасқан) және Сарайдағы Unity Park кіреді. Қаланың басқа да ерекшеліктеріне үлкен Меркато базары, Ян Меда атпен белгілі жарыс жолы, Bihere Tsige демалыс орталығы және Джибутиге баратын теміржол желісі жатады. Қалада Эфиопия Ұлттық кітапханасы, Эфиопия этнографиялық мұражайы (бұрынғы Гуэнете Леул сарайы), Аддис-Абеба мұражайы, Эфиопия табиғи тарих мұражайы, Эфиопия теміржол мұражайы және Ұлттық почта мұражайы орналасқан. Менеликтың ескі императорлық сарайы да бар, ол әлі де үкіметтің ресми орны болып табылады, сондай-ақ 1955 жылы император Хайле Селассиенің күміс тойын мерекелеу үшін салынған Ұлттық сарай (бұрынғы Юбилей сарайы), ол Эфиопия президентінің резиденциясы болып табылады. Юбилей сарайы Ұлыбританиядағы Бакингхем сарайы үлгісінде салынған. Африка залы Менилик II даңғылының ар жағында орналасқан және Біріккен Ұлттар Ұйымының Африка экономикалық комиссиясының және Эфиопиядағы көптеген БҰҰ кеңселердің штаб-пәтері болып табылады. Африка ынтымақтастық ұйымының (OAU) құрылған орны да осында, ол кейіннен Африка одағына (AU) айналды. Африка одағы қазірде қаланың оңтүстік-батыс бөлігінде, Эфиопия бұл мақсат үшін бұрынғы Акаки түрмесінің орнына салынған жаңа штаб-пәтерінде орналасқан. Hager Fikir театры, Эфиопиядағы ең көне театр, Piazza ауданында орналасқан. Қасиетті Үштік соборының жанында император Хайле Селассие билік еткен кезеңде салынған және сағаты бар арт-деко стиліндегі Парламент ғимараты орналасқан. Ол бүгінде Парламенттің отырыс өткізетін орны болып табылады. Парламенттің қарсы бетінде Менгисту Хайле Мариамның Дерг режимі салып, жаңа парламент залы ретінде пайдаланған Шенго залы орналасқан. Шенго залы Финляндияда салынған және Аддис-Абебада құрастырылған әлемдегі ең үлкен жиналмалы ғимарат болды. Ол үлкен жиналыстар мен конвенциялар үшін қолданылады. 1898 жылғы (эфиопиялық күнтізбе бойынша) қаланың ортасында (Piazza) салынған Itegue Taitu қонақ үйі Эфиопиядағы алғашқы қонақ үй болды. Meskel алаңы қаланың атақты алаңдарының бірі болып табылады, жыл соңында қыркүйек айында мыңдаған адамдар жыл сайынғы Meskel мерекесін тойлау үшін жиналады. Ұлттық мұражайда ежелгі гоминид Люсидің (Эфиопияда Динкинеш деп белгілі) қаңқасы мен гипстен жасалған көшірмесі сақталған.
Among the places of worship, there are predominantly Christian churches and temples: Seventh day Adventist Church, Ethiopian Orthodox Tewahedo Church, Ethiopian Evangelical Church Mekane Yesus (Lutheran World Federation), Ethiopian Kale Heywet Church, Ethiopian Catholic Archeparchy of Addis Ababa (Catholic Church), Ethiopian Full Gospel Believers' Church and also Muslim mosques. In most churches, Emperor Haile Selassie employed political propagandic panel that demonstrate his imperial power, cult of personality and ultranationalist views. Saint George's Cathedral has central of subjects involving incident of Second Italo Ethiopian War that he struggled for independence. This church named after an Ark (tabot) carried during Battle of Adwa. It was once ruined by Fascist Italian government in 1937 but was immediately reconstructed after liberation of Ethiopia in 1941. The church, located at the northern end of Churchill Road—is unique octagonal architecture—has a museum of imperial weaponry including swords and tridents and giant helmets made from the manes of lions which was used during the Italian invasion. Holy Trinity Cathedral also sits in the city serving as the headquarters of the Ethiopian Orthodox Tewahedo Church. As the largest and highest cathedral in the country, Holy Trinity Cathedral was founded in commemoration of victory against the Italian invasion, and second most important place after the Church of Our Lady Mary of Zion in Axum. Before reign of Emperor Menelik II, the church was monastery. The church served burial of major prominent people in Ethiopia, also tombs of imperial family such as Haile Selassie and his wife Menen Asfaw, the third patriarch Abuna Tekle Haymanot and Abune Paulos. Former Ethiopian Prime Minister Meles Zenawi also interred to this church. Other include British Ethiopianist and suffragette Sylvia Pankhurst also entombed here. The Ba'etta Mariam Orthodox Church embodies Menelik Palace and Mausoleum and the biggest church around the place with smaller churches stand in front of it. It is frequently visited church. The other nearby church is Gebbi Gabriel which has unique decorated cross at the dome of the church and at its entrance. From mosque, the most notable is the Grand Anwar Mosque, which was located in Merkato, at the heart of the city. It was built in 1922 by the order of Italian government. Nur Mosque counted as an oldest Islamic temple recently rebuilt with Islamic architecture characterized by the use of domes, towers and piers. Former mayor Kuma Demeksa embarked on a quest to improve investment for the buildings in the city. Addis Ababa is the headquarters of the United Nations Economic Commission for Africa and the African Union. Notable taller architecture in Addis Ababa includes the CBE headquarters, NIB international bank, Zemen bank, Hibret bank, Huda Tower, Nani Tower, Bank Misr Building, as well as the approved Angola World Trade Center Tower, Abyssinia Bank Tower, Mexico Square Tower, and the $200m AU Conference Center and Office Complex. Notable buildings include St George's Cathedral (founded in 1896 and also home to a museum), Holy Trinity Cathedral (once the largest Ethiopian Orthodox Cathedral and the location of Sylvia Pankhurst's tomb) as well as the burial place of Emperor Haile Selassie and the Imperial family, and those who fought the Italian invasion during World War II. In the Merkato district, which is the largest open market in Africa, is the Grand Anwar Mosque, the biggest mosque in Ethiopia built during the Italian occupation. A few meters to the southwest of the Anwar Mosque is the Raguel Church built after the liberation by Empress Menen. The proximity of the mosque and the church has symbolized the long peaceful relations between Christianity and Islam in Ethiopia. The Roman Catholic Cathedral of the Holy Family is also in the Merkato district. Near Bole International Airport is the new Medhane Alem (Savior of the World) Orthodox Cathedral, which is the second largest in Africa. The Entoto Mountains start among the northern suburbs. Suburbs of the city include Shiro Meda and Entoto in the north, Urael and Bole (home to Bole International Airport) in the east, Nifas Silk in the south east, Mekanisa in the south, and Keraniyo and Kolfe in the west. Kolfe was mentioned in Nelson Mandela's Autobiography "A Long Walk to Freedom", as the place he got military training. Addis Ababa has a distinct architectural style. Unlike many African cities, Addis Ababa was not built as a colonial settlement. This means that the city has not a European style of architecture. This changed with the Italian invasion of Ethiopia in 1936. The Piazza district in the city centre is the most evident indicator of Italian influence. The buildings are very much Italian in style and there are many Italian restaurants, as well as small cafes, and European style shopping centres. Parks include the Africa Park, which is situated along Menelik II Avenue and Unity Park at the Palace. Other features of the city include the large Mercato market, the Jan Meda racecourse, Bihere Tsige Recreation Centre and a railway line to Djibouti. The city is home to the Ethiopian National Library, the Ethiopian Ethnological Museum (and former Guenete Leul Palace), the Addis Ababa Museum, the Ethiopian Natural History Museum, the Ethiopian Railway Museum and National Postal Museum. There is also Menelik's old Imperial palace which remains the official seat of government, and the National Palace formerly known as the Jubilee Palace (built to mark Emperor Haile Selassie's Silver Jubilee in 1955) which is the residence of the President of Ethiopia. Jubilee Palace was also modeled after Buckingham Palace in the United Kingdom. Africa Hall is located across Menelik II avenue from this Palace and is where the United Nations Economic Commission for Africa is headquartered as well as most UN offices in Ethiopia. It is also the site of the founding of the Organisation of African Unity (OAU), which eventually became the African Union (AU). The African Union is now housed in a new headquarters built on the site of the demolished Akaki Prison, on land donated by Ethiopia for this purpose in the southwestern part of the city. The Hager Fikir Theatre, the oldest theatre in Ethiopia, is located in the Piazza district. Near Holy Trinity Cathedral is the art deco Parliament building, built during the reign of Emperor Haile Selassie, with its clock tower. It continues to serve as the seat of Parliament today. Across from the Parliament is the Shengo Hall, built by the Derg regime of Mengistu Haile Mariam as its new parliament hall. The Shengo Hall was the world's largest pre fabricated building, which was constructed in Finland before being assembled in Addis Ababa. It is used for large meetings and conventions. Itegue Taitu Hotel, built in 1898 (Ethiopian Calendar) in the middle of the city (Piazza), was the first hotel in Ethiopia. Meskel Square is one of the noted squares in the city, serving as the site for the annual Meskel at the end of September annually when thousands gather in celebration. The fossilized skeleton and a plaster replica of the early hominid Lucy (known in Ethiopia as Dinkinesh) is preserved at the National Museum of Ethiopia.
Мәдениет
Аддис-Абеба, Дире-Давамен бірге, елдің барлық аймақтарынан келген түрлі қауымдардың қайнар көзі. Аддис-Абебада мәдени сіңіру кең таралған және жақсы белгілі.
Addis Ababa is a melting pot of different communities throughout the country's regions, along with Dire Dawa. In Addis Ababa, cultural assimilation is ubiquitous and widely known.
Өнер және мұражайлар
Эфиопияның Ұлттық мұражайында Эфиопияға тән көптеген артефакттар мен көркемдік құндылықтар сақталған. Бұл мұражай археологиялық көрмелерге де үй иесі. Мұражайда қарастырылатын галереялардың ішінде Австралопитек афаренсистің жартылай сақталған қаңқасы және оның ұрпағы Селам ерекше көзге түседі. Мұражай 1936 жылы бастау алған Соломон әулетінің әртүрлі салтанатты киімдерін де ұсынады. Көркем туындылардың көп бөлігін Афеверк Текленің ең белгілі галереясы мен Сүлеймен мен Шеба патшайымының кездесуін бейнелейтін суреттер құрайды.
The National Museum of Ethiopia hosts many artifacts and artistic treasures in Ethiopia. It is also home of archaeological exhibition. The partial specimen of Australopithecus afarensis, and its successor Selam are noteworthy among viewed galleries in the museum. The museum also has wide range ceremonial costumes of Solomonic dynasty, which was initiated in 1936. Arts include mostly works of Afewerk Tekle, one of the most renowned gallery, and the depiction of meeting between Solomon and Queen of Sheba.
Ғылым мен технология
Аддис-Абебада түрлі ғылыми және ғылыми-зерттеу институттары бар. Аддис-Абеба ғылым және технология университетінің мақсаты – «Эфиопияны экономикалық және өнеркәсіптік мемлекетке» айналдыру. Университет 2011 жылы Министрлер Кеңесінің № 216/2011 Директивасымен құрылды. Қалада түрлі ғылыми ұйымдар орналасқан, оның ішінде Ғылым және технология ақпарат орталығы бар. Аддис-Абебада MadaTech көрме тобы салған ғылым мұражайы бар. Ұлттық мұражайдың ауданы 250 шаршы фут, онда 30 ғылыми объектінің интерактивті суреттері бар. Мұражайды еврей-американдық кәсіпкер Марк Гельфанд ашты, ол MadaTech-ке қарағанда көбірек қаржы жұмсап, әлемнің түкпір-түкпірінде ғылым мұражайларын жаңғыртуға ұмтылды. Эфиопия биотехнология институты сияқты маңызды ғылыми және технологиялық мекемелердің қатарында Ұлттық барлау және қауіпсіздік қызметі де Аддис-Абебада орналасқан, ол елдің ұлттық қауіпсіздігін сақтауға жауапты.
There are variety of scientific and research institutes in Addis Ababa. The Addis Ababa Science and Technology University has a goal of to bring "Ethiopia economically and industrialized state". The university was founded in 2011 under Directive of the Council of Ministers No. 216/2011. The city is home of various scientific organizations notably the Science and Technology Information Center. Addis Ababa has a science museum built by MadaTech's exhibition crew. The national museum is 250 square feet with 30 interactive images of scientific objects. The museum was launched by Jewish American businessman Mark Gelfand, who spent his money more than in MadaTech and sought resurrection of science museum in all over of the world. Some prominent facilities of scientific and technology include the Ethiopian Biotechnology Institute, while the National Intelligence and Security Service also headquartered in Addis Ababa responsible for upholding national security of the country.
Медиа
Аддис-Абебада елдегі бұқаралық ақпарат құралдарының ең ірі шоғырлануы байқалады. Радиостанциялардың көп бөлігі мемлекеттік, сонымен қатар Эфиопия радио хабар тарату органынан лицензия алған 50 қауымдық радиостанция бар, олар 29 жергілікті тіл үшін төрт лицензиялық мүмкіндік ұсынады. Эфиопия телерадиокорпорациясы – штаб-пәтері Аддис-Абебада орналасқан мемлекеттік телерадиокомпания. Жеке теледидар 2008 жылы EBS TV телеарнасының іске қосылуымен басталып, 2016 жылдың басында көптеген жеке арналар пайда болды. Мысалы, Kana TV, Fana TV, LTV және JTV Ethiopia. 2016 жылдың қазан айына қарай, Эфиопия радио хабар тарату органы Fana Broadcasting Corporate, Walta Information Center, Arki Broadcasting Service және Ed Stelar Training компанияларына коммерциялық FM станциялары ретінде лицензия берді. Эфиопияда сегіз аналогтық және тоғыз телеарна бар еді. Тоғыз станция Аддис-Абебада орналасқан және мемлекеттік меншікте болды.
Addis Ababa has the largest mass media concentration in the country. Radio stations generally state owned with 50 community licensed by the Ethiopian Broadcasting Authority, with four licensing opts for 29 local languages. The Ethiopian Broadcasting Corporation is a public broadcaster which has its headquarters in Addis Ababa. Private television commenced with the launch of EBS TV in 2008, and many private channels grew in the beginning of 2016. For example, Kana TV, Fana TV, LTV and JTV Ethiopia. As of October 2016, the Ethiopian Broadcasting Agency licensed with Fana Broadcasting Corporate, Walta Information Center and Arki Broadcasting Service and Ed Stelar Training as commercial FM stations. There were reached eight analogue and nine television stations in Ethiopia. Nine stations were available in Addis Ababa and were public owned.
Спорт
Аддис-Абебада маңызды спорттық іс-шаралар өтеді, оның ішінде Ян Меда халықаралық кросс-кантри ерекше аталады. Онда екі жынысқа бөлінген ересектер және жасөспірімдер (20 жасқа дейінгілер) арасында төрт жарыс өткізіледі. Қала 2000 жылдың қазан айының соңында спортшы Хайле Гебрселласи, Питер Миддлбрук және Аби Масфилд құрған «Ұлы Эфиопиялық Жүгіру» деп аталатын жылдық 10 шақырымдық жол жарысымен танымал. Алайда, ерлер арасында Дериба Мерга (2006 жылы 28:18.61), ал әйелдер арасында Ялемзерф Йехуалау (2019 жылы 31:55) жаңа рекордтар жасады. Аддис-Абебада Аддис-Абеба стадионы, Шамбел Абебе Бикиланың құрметіне аталған Абебе Бикила стадионы және Няла стадионы орналасқан. 2008 жылғы Африка чемпионаты жеңіл атлетикадан Аддис-Абебада өткізілді.
Addis Ababa serves major sporting events, notably the Jan Meda International Cross Country. It hosts four races, with senior and junior (under 20) for both sexes. The city is known for annual 10 km road event called the Great Ethiopian Run, created by athlete Haile Gebrselassie, Peter Middlebrook and Abi Masefield in late October 2000. Yet, course records were broken by Deriba Merga (28:18.61 in 2006) and Yalemzerf Yehualaw (31:55 in 2019) of both men and women respectively. Addis Ababa is home to Addis Ababa Stadium, Abebe Bikila Stadium, named after Shambel Abebe Bikila, and Nyala Stadium. The 2008 African Championships in Athletics were held in Addis Ababa.
Көлік
Қоғамдық көлік үш компанияның (Anbessa City Bus Service Enterprise, Sheger, Alliance) қатынайтын автобустары, жеңіл рельсті көлік немесе көк-ақ түсті таксилер арқылы жүзеге асырылады. Таксилер көбінесе он екі адамға дейін сыйымды шағын автобустар болып табылады және шамамен белгіленген маршруттармен қатынайды. Бұл шағын автобустарды әдетте екі адам – жүргізуші және ақы төлемін жинап, бағытын жариялайтын вейала басқарады. Седан таксилер әдеттегі таксилер сияқты жұмыс істейді және сұраныс бойынша кез келген жерге апарып жеткізеді. Соңғы жылдары жаңа такси компаниялары пайда болды, олар түрлі дизайнды қолданады, оның ішінде сары седан таксилерін пайдаланатын ірі компания және бірнеше жолсерік қызметтері (Ride taxi, Feres және т.б.) қалада кеңінен қолжетімді болды.
Public transport is through public buses from three different companies (Anbessa City Bus Service Enterprise, Sheger, Alliance), Light Rail or blue and white taxis. The taxis are usually minibuses that can seat at most twelve people, which follow somewhat pre defined routes. The minibus taxis are typically operated by two people, the driver and a weyala who collects fares and calls out the taxi's destination. Sedan taxis work like normal taxis and are driven to the desired destination on demand. In recent years, new taxi companies have appeared, which use other designs, including one large company using yellow sedan taxis and a few ride hailing companies (Ride taxi, Feres, etc.) have become widely accessible in the city.
Жол
Аддис-Абеба айналма жолының құрылысы 1998 жылы қаланың бас жоспарын іске асыру және сыртқы дамуды жақсарту мақсатымен басталды. Айналма жол Аддис-Абебаға кіретін және одан шығатын бес маңызды қақпаны (Джимма, Бишофту, Десси, Годжам және Амбо) қоса, барлық басқа аймақтармен байланыстыратын үш негізгі кезеңге бөлінді. Бұл жобада Қытай жол және көпір корпорациясы (CRBC) Аддис-Абеба қалалық жолдар басқармасының (AACRA) серіктесі болды. Айналма жол қаладағы көлік жүктемесін азайтуға және жол апатын жеңілдетуге үлкен үлес қосты. Қалааралық автобус тасымалын Lion City Bus Services компаниясы жүзеге асырады.
The construction of the Addis Ababa Ring Road was initiated in 1998 to implement the city master plan and enhance peripheral development. The Ring Road was divided into three major phases that connect all the five main gates in and out of Addis Ababa with all other regions (Jimma, Bishoftu, Dessie, Gojjam and Ambo). For this project, China Road and Bridge Corporation (CRBC) was the partner of Addis Ababa City Roads Authority (AACRA). The Ring Road has greatly helped to decongest and alleviate city traffic. Intercity bus service is provided by the Lion City Bus Services.
Ауа
Қалаға Аддис-Абеба Боле халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді, және 2003 жылы жаңа терминал ашылды.
The city is served by Addis Ababa Bole International Airport, where a new terminal opened in 2003.
Теміржол
Аддис-Абеба бастапқыда Джибути қаласымен теміржол байланысына ие болған, көрнекті француз стиліндегі теміржол станциясы бар еді, бірақ бұл бағыт тоқтатылды. Жаңа Аддис-Абеба – Джибути теміржолы 2016 жылдың қыркүйегінде пайдалануға берілді, ол ескі теміржол желісінің бойымен салынып, оған параллель жүреді.
Addis Ababa originally had a railway connection with Djibouti City, with a picturesque French style railway station, but this route has been abandoned. The new Addis Ababa Djibouti Railway started operation in September 2016, running parallel to the route of the original railway line.
Жеңіл рельс
Аддис-Абеба жеңіл рельстік көлік жүйесін 2015 жылдың 20 қыркүйегінде халыққа ашты. Бұл жүйе Сахара аймағының оңтүстігіндегі Африкадағы алғашқы мұндай жүйе. Эфиопия теміржол корпорациясы 2010 жылдың қыркүйегінде Қытайдың Экспорт-импорт банкімен миллиондаған долларлық қаржыландыру туралы келісімге келді және жеңіл рельстік көлік жобасы 2015 жылдың қаңтарында аяқталды. Жол екі желіден тұратын желі; қала орталығынан оңтүстікке қарай жүретін желі іске қосылды. Аяқталғаннан кейін шығыс-батыс желісі Аяттан Торхайлоч сақиналық жолына дейін, ал Менелик алаңынан Меркато автобус станциясына, Мескель алаңы мен Акакиге дейін созылады.
Addis Ababa opened its light rail system to the public on 20 September 2015. The system is the first of its kind in sub Saharan Africa. The Ethiopian Railway Corporation reached a funding agreement worth millions of dollars with the Export and Import Bank of China in September 2010 and the light rail project was completed in January 2015. The route is a network with two lines; the operational line running from the centre to the south of the city. Upon completion, the east–west line will run from Ayat to the Torhailoch ring road, and from Menelik Square to Merkato Bus Station, Meskel Square and Akaki.