Кіріспе

Эфиопияның астанасы және ең ірі қаласы.

Тұрмыс деңгейі

2007 жылғы ұлттық халық санағы бойынша, Аддис-Абебадағы тұрғын үйлердің 98,64% таза ауыз суға қол жеткізе алды, ал 14,9% -ында су ағынатын унитаз, 70,7% -ында шұңқыр унитаз (желдеткіші бар және жоқ) және 14,3% -ында унитаз мүлдем болмады. 2014 жылы қалада 63 қоғамдық унитаз болды, олардың санын арттыру жоспарлануда. 2005 жылғы мәліметтер бойынша Аддис-Абебадағы тұрмыстың деңгейін сипаттайтын басқа да көрсеткіштер: тұрғындардың 0,1% ең төменгі кіріс тобына жатады; ересектердің сауаттылығы ерлер арасында 93,6%, әйелдер арасында 79,95% құрайды, бұл көрсеткіш екі жыныс бойынша ең жоғары көрсеткіш болып табылады; қалалық нәресте өлімі 1000 тірі туған балада 45 жағдайды құрайды, бұл жалпыұлттық орташа көрсеткіштен (77) төмен; осы өлімдердің кем дегенде жартысы нәрестелердің өмірінің алғашқы айында тіркелді. Қала Кока су қоймасынан ішінара сумен жабдықталады.

Экономика

Аддис-Абебадағы экономикалық қызмет түрлі-түрлі. Федералды үкіметтің ресми статистикасына сәйкес, қалада 119 197 адам сауда-саттықпен айналысады; 113 977 адам – өндіріс және өнеркәсіпте; 80 391 адам – түрлі үй шаруасында; 71 186 адам – мемлекеттік басқаруда; 50 538 адам – көлік және байланыс саласында; 42 514 адам – білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсетуде; 32 685 адам – қонақ үй және қосымша қызмет көрсетуде; ал 16 602 адам – ауыл шаруашылығында жұмыс істейді. Аддис-Абебаның ауылдық аймақтарының тұрғындарынан өзге, қала тұрғындары да мал шаруашылығымен және бау-бақша шаруашылығымен айналысады. Жыл сайын суармалы жерлерде 129 880 центнер көкөніс өндіріледі. Қала салыстырмалы түрде таза және қауіпсіз, ең көп кездесетін қылмыстар – қалта ұрлығы, алаяқтық және ұсақ қарақшылық. Соңғы кезде қалада құрылыс қарқыны өсті, көптеген жерлерде биік ғимараттар салынуда. Әртүрлі жоғары деңгейлі қызметтер де қолжетімді болды және соңғы уақытта сауда орталықтарының құрылысы көбейді. IOL тілшісі Тиа Голденбергтің сөзінше, аймақтың шипажай мамандары қаланы кейбір адамдардың "Африканың шипажай астанасы" деп атағанын айтты. Эфиопия әуе компаниясының бас кеңсесі Аддис-Абебадағы Боле халықаралық әуежайының аумағында орналасқан.

Даму

Қалада "Біз – болашақ" орталығы орналасқан, ол балаларға жақсырақ тұрмыс жағдайын қамтамасыз ететін балалар күтімі орталығы. Орталық әкімшіліктің басшылығымен басқарылады, ал халықаралық үкіметтік емес ұйым "Глокал Форум" әр қаладағы "WAF" балалар орталығы үшін қаржы жинаушы, бағдарламаны жоспарлаушы және үйлестіруші болып табылады. Әрбір "WAF" қаласы бірнеше әріптес қалалармен және мемлекеттік және жеке серіктестермен байланысты, бұл бірегей халықаралық коалиция құруға мүмкіндік береді. 2004 жылы іске қосылған бұл бағдарлама "Глокал Форум", "Квинси Джонс тыңдаңыз" қоры және мырза Хани Масри арасындағы стратегиялық серіктестіктің нәтижесі болып табылады, сонымен қатар Дүниежүзілік банк, БҰҰ агенттіктері және ірі компаниялардың қолдауына ие.

Туризм

Туризм – Аддис-Абеба және жалпы Эфиопия үшін қарқынды дамып келе жатқан сала. 2015 жылдың шілде айында Еуропалық туризм және сауда кеңесі Эфиопияны келіп кіретін туризм бойынша үздік мемлекет деп таныды. COVID-19 пандемиясы және Тиграй соғысы туризмнің азаюына әкеп соқты.

Жануарлар дүниесі

2011 жылы Аддис-Абеба зообағында 15 арыстан ұсталған. Олардың шаш үлгілері генетикалық талдау үшін пайдаланылды, нәтижесінде олардың генетикалық түрлі екені анықталды. Осыған байланысты, оларды көбейту бағдарламасына қосу ұсынылды.

Үкімет

1995 жылғы Эфиопия Конституциясына сәйкес Аддис-Абеба қаласы Эфиопия Федералдық Үкіметіне есеп беретін екі федералды қаланың бірі болып табылады. Екінші қала – елдің шығысындағы Дире-Дава, екеуі де федералды қалалар. Бұрын, 1991 жылы Эфиопияның өтпелі хартасы бойынша федералдық құрылым құрылғаннан кейін, Аддис-Абеба қалалық үкіметі сол кездегі жаңа 14 аймақтық үкіметтердің бірі болды. Бірақ, 1995 жылы федералдық конституциямен бұл құрылым өзгертілді және нәтижесінде Аддис-Абеба штаттық мәртебе алған жоқ. Аддис-Абеба қаласының әкімшілігі атқарушы билікті басқаратын мэрден және қалалық регламенттерді қабылдайтын қалалық кеңестен тұрады. Дегенмен, Федералдық Үкіметтің бір бөлігі ретінде, федералдық заң шығарушы орган Аддис-Абеба үшін міндетті заңдарды қабылдайды. Қалалық кеңестің мүшелері қала тұрғындарымен тікелей сайланады, ал кеңес өз кезегінде мэрді өз мүшелерінен сайлайды. Сайланған лауазым иелерінің өкілеттік мерзімі бес жылды құрайды. Алайда, Федералдық Үкімет қажет деп тапқан жағдайда, қалалық кеңесті және бүкіл әкімшілікті таратып, келесі сайлаулар өткенге дейін уақытша әкімшілікпен алмастыра алады. Аддис-Абеба тұрғындары федералдық заң шығарушы орган – Халық өкілдері палатасында өкілдік етеді. Бірақ, қала Федерациялар палатасында өкілдік етілмейді, ол федералдық жоғарғы палата болып табылады және мүше мемлекеттердің өкілдерінен құралады. Мэрге бағынышты атқарушы билікке қалалық менеджер және түрлі мемлекеттік қызмет органдары кіреді. Аданеч Абебе 2020 жылдан бері Аддис-Абебаның мэрі болып қызмет етеді, оның алдында Такеле Ума Банти болды. Ол 1910 жылы қала құрылғаннан бергі алғашқы әйел мэр. Такеледен бұрын, Федералдық Үкімет 2005 жылғы сайлау дағдарысынан кейін 2006 жылдың 9 мамырынан 2008 жылдың 30 қазанына дейін қызмет еткен уақытша басқарушылыққа Берхане Дерессаны тағайындады. 2005 жылғы ұлттық сайлауда үкіметтік ЭПРДФ партиясы Аддис-Абебада ауыр жеңіліске ұшырады. Алайда, Аддис-Абебада жеңіске жеткен оппозиция аймақтық және федералдық деңгейлерде үкіметке қатыспады. Бұл жағдай ЭПРДФ басқаратын Федералдық Үкіметті жаңа сайлау өткізілгенге дейін уақытша әкімшілікті тағайындауға мәжбүр етті. Нәтижесінде, тәуелсіз азамат Берхане Дересса тағайындалды. Аддис-Абебаның бұрынғы мэрлері: Аркебе Окубай (2003–2006), Зевде Теклу (1985–1989), Алему Абебе (1977–1985) және Зевде Гебрехивот (1960–1969).

Қылмыс

Адис-Абеба аймақтағы басқа қалалармен салыстырғанда өте қауіпсіз деп есептеледі. Дегенмен, қалада ұрлық, алаяқтық, қарақшылық, тонау және басқа да қылмыстар болады. Ауылдық жерден қалаға көші-қон және жұмыссыздық – қаланың қылмыс деңгейінің өсуіне ықпал ететін басты факторлардың бірі. Аддис-Абеба Федералдық Полициясы – 2003 жылы құрылған Федералдық Полицияның бас департаменті.

Ғибадат орындары

Ғибадат орындарының арасында негізінен христиан шіркеулері мен ғибадатханалары бар: Жетіінші күн адвентистері шіркеуі, Эфиопиялық православиелік Тевахедо шіркеуі, Эфиопиялық евангелистік шіркеу Мекане Йесус (Лютерандық әлемдік федерациясы), Эфиопиялық Кале Хейвет шіркеуі, Аддис-Абебадағы Эфиопиялық католик архиепархиясы (католик шіркеуі), Эфиопиялық толық Ізгі хабарға сенушілер шіркеуі және мұсылман мешіттері. Көптеген шіркеулерде император Хайле Селассие өзінің императорлық билігін, жеке басына табынушылықты және ультраұлттық көзқарастарын көрсететін саяси үгіт-насихат панельдерін қолданды. Георгий соборында Екінші Италия-Эфиопия соғысының оқиғалары және Эфиопияның тәуелсіздігі үшін күрескен кезеңдер бейнеленген. Бұл шіркеу Адва шайқасында тасымалданған сандық (табот) атымен аталады. 1937 жылы фашистік итальян үкіметі оны қиратқан, бірақ 1941 жылы Эфиопия азат болғаннан кейін дереу қайта құрылды. Черчилль жолының солтүстік шетінде орналасқан, бірегей сегізбұрышты сәулетке ие бұл шіркеуде императорлық қару-жарақ мұражайы бар, онда қылыштар, үшбұрыштар және итальяндық шабуыл кезінде қолданылған арыстан жүнінен жасалған алып қалқандар сақталған. Қалада Эфиопия православиелік Тевахедо шіркеуінің бас кеңсесі орналасқан Қасиетті Үштік соборы да бар. Елдегі ең үлкен және ең биік собор ретінде Қасиетті Үштік соборы итальяндық басқыншылыққа қарсы жеңіске орай салынды және Аксумдағы Сионның біздің әйел бауырымыз Мәриям шіркеуінен кейін екінші маңызды орынға ие. Император II Менелик билік құрғанға дейін бұл шіркеу монастырь болған. Шіркеу Эфиопияның ірі тұлғаларын жерлеуге қызмет етеді, сондай-ақ Хайле Селассие және оның әйелі Менен Асфау, үшінші патриарх Абуна Текле Хайманот және Абуне Паулос сияқты императорлық отбасы мүшелерінің қабірлері орналасқан. Эфиопияның бұрынғы премьер-министрі Мелес Зенави де осында жерленген. Бұрынғы британдық эфиопиялық зерттеуші және суфражист Сильвия Панкхерсттің де қабірі осында. Ба'етта Мариам православие шіркеуі Менелик сарайы мен Мавзолейді қамтиды, ал оның алдында кішігірім шіркеулер орналасқан. Бұл шіркеуге жиі келіп тұрады. Жақын жердегі басқа шіркеу – Гебби Габриэль, оның күмбезі мен кіреберісінде ерекше безендірілген айқыш бар. Мешіттердің ішінде ең танымал – Меркато қаласында орналасқан Үлкен Анвар мешіті. Ол 1922 жылы итальян үкіметінің бұйрығымен салынған. Нұр мешіті ең көне ислам ғибадатханасы болып саналады, ол күмбездер, мұнаралар және іргетастар арқылы сипатталатын исламдық сәулетпен ерекшеленеді. Бұрынғы қала әкімі Кума Демекса қаладағы ғимараттарға инвестицияларды жақсартуға кірісті. Аддис-Абеба – Біріккен Ұлттар Ұйымының Африка экономикалық комиссиясы мен Африка одағының бас кеңсесі. Аддис-Абебадағы елеулі биік ғимараттарға CBE штаб-пәтері, NIB халықаралық банкі, Zemen банкі, Hibret банкі, Huda Tower, Nani Tower, Bank Misr ғимараты, сондай-ақ бекітілген Ангола Дүниежүзілік сауда орталығы мұнарасы, Абиссиния банкі мұнарасы, Мексика алаңы мұнарасы және $200 млн тұратын AU конференц-орталығы мен кеңсе кешені кіреді. Белгілі ғимараттар: Георгий соборы (1896 жылы салынған және мұражайы бар), Қасиетті Үштік соборы (бір кезде ең үлкен эфиопиялық православие соборы және Сильвия Панкхерсттің қабірі орналасқан), сондай-ақ император Хайле Селассие мен императорлық отбасы және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде итальяндық басқыншылыққа қарсы күрескендердің жерленген жері. Африкадағы ең үлкен ашық базар Меркато ауданында орналасқан Ұлы Анвар мешіті, ол итальяндық оккупация кезінде салынған Эфиопиядағы ең үлкен мешіт. Анвар мешітінің оңтүстік-батысында бірнеше метр жерде Рагуэль шіркеуі орналасқан. Мешіт пен шіркеудің жақын орналасуы Эфиопиядағы христиандық пен ислам арасындағы ұзақ жылдарға созылған бейбіт қарым-қатынастың символы болып табылады. Рим-католик шіркеуінің Қасиетті Отбасы соборы да Меркато ауданында орналасқан. Боле халықаралық әуежайының жанында Африкадағы екінші үлкен Православ кафедральді соборы – Медхане Алем (Әлем құтқарушысы) орналасқан. Энтото таулары солтүстік қала маңындағы аудандардан басталады. Қаланың маңындағы аудандар: Широ Меда және Энтото солтүстікте, Ураел және Боле (Боле халықаралық әуежайы) шығыста, Нифас Силк оңтүстік-шығыста, Меканиса оңтүстікте, Керанио және Колфе батыста. Колфе Нельсон Манделаның "Азаттыққа дейінгі ұзақ жол" атты өмірбаянында әскери дайындық алған жері ретінде айтылған. Аддис-Абебаның ерекше сәулеттік стилі бар. Көптеген Африка қалаларынан айырмашылығы, Аддис-Абеба колониялық елді мекен ретінде салынбаған. Бұл қалада еуропалық стильдегі сәулет болмауының себебі. Бірақ 1936 жылы Эфиопияға итальяндық шабуыл болғаннан кейін жағдай өзгерді. Қала орталығындағы Piazza ауданы итальяндық әсердің ең айқын көрсеткіші. Ғимараттар итальяндық стильде салынған, көптеген итальяндық мейрамханалар, шағын кафелер және еуропалық стильдегі сауда орталықтары бар. Саябақтарға Африка саябағы (Менилик II даңғылында орналасқан) және Сарайдағы Unity Park кіреді. Қаланың басқа да ерекшеліктеріне үлкен Меркато базары, Ян Меда атпен белгілі жарыс жолы, Bihere Tsige демалыс орталығы және Джибутиге баратын теміржол желісі жатады. Қалада Эфиопия Ұлттық кітапханасы, Эфиопия этнографиялық мұражайы (бұрынғы Гуэнете Леул сарайы), Аддис-Абеба мұражайы, Эфиопия табиғи тарих мұражайы, Эфиопия теміржол мұражайы және Ұлттық почта мұражайы орналасқан. Менеликтың ескі императорлық сарайы да бар, ол әлі де үкіметтің ресми орны болып табылады, сондай-ақ 1955 жылы император Хайле Селассиенің күміс тойын мерекелеу үшін салынған Ұлттық сарай (бұрынғы Юбилей сарайы), ол Эфиопия президентінің резиденциясы болып табылады. Юбилей сарайы Ұлыбританиядағы Бакингхем сарайы үлгісінде салынған. Африка залы Менилик II даңғылының ар жағында орналасқан және Біріккен Ұлттар Ұйымының Африка экономикалық комиссиясының және Эфиопиядағы көптеген БҰҰ кеңселердің штаб-пәтері болып табылады. Африка ынтымақтастық ұйымының (OAU) құрылған орны да осында, ол кейіннен Африка одағына (AU) айналды. Африка одағы қазірде қаланың оңтүстік-батыс бөлігінде, Эфиопия бұл мақсат үшін бұрынғы Акаки түрмесінің орнына салынған жаңа штаб-пәтерінде орналасқан. Hager Fikir театры, Эфиопиядағы ең көне театр, Piazza ауданында орналасқан. Қасиетті Үштік соборының жанында император Хайле Селассие билік еткен кезеңде салынған және сағаты бар арт-деко стиліндегі Парламент ғимараты орналасқан. Ол бүгінде Парламенттің отырыс өткізетін орны болып табылады. Парламенттің қарсы бетінде Менгисту Хайле Мариамның Дерг режимі салып, жаңа парламент залы ретінде пайдаланған Шенго залы орналасқан. Шенго залы Финляндияда салынған және Аддис-Абебада құрастырылған әлемдегі ең үлкен жиналмалы ғимарат болды. Ол үлкен жиналыстар мен конвенциялар үшін қолданылады. 1898 жылғы (эфиопиялық күнтізбе бойынша) қаланың ортасында (Piazza) салынған Itegue Taitu қонақ үйі Эфиопиядағы алғашқы қонақ үй болды. Meskel алаңы қаланың атақты алаңдарының бірі болып табылады, жыл соңында қыркүйек айында мыңдаған адамдар жыл сайынғы Meskel мерекесін тойлау үшін жиналады. Ұлттық мұражайда ежелгі гоминид Люсидің (Эфиопияда Динкинеш деп белгілі) қаңқасы мен гипстен жасалған көшірмесі сақталған.

Мәдениет

Аддис-Абеба, Дире-Давамен бірге, елдің барлық аймақтарынан келген түрлі қауымдардың қайнар көзі. Аддис-Абебада мәдени сіңіру кең таралған және жақсы белгілі.

Өнер және мұражайлар

Эфиопияның Ұлттық мұражайында Эфиопияға тән көптеген артефакттар мен көркемдік құндылықтар сақталған. Бұл мұражай археологиялық көрмелерге де үй иесі. Мұражайда қарастырылатын галереялардың ішінде Австралопитек афаренсистің жартылай сақталған қаңқасы және оның ұрпағы Селам ерекше көзге түседі. Мұражай 1936 жылы бастау алған Соломон әулетінің әртүрлі салтанатты киімдерін де ұсынады. Көркем туындылардың көп бөлігін Афеверк Текленің ең белгілі галереясы мен Сүлеймен мен Шеба патшайымының кездесуін бейнелейтін суреттер құрайды.

Ғылым мен технология

Аддис-Абебада түрлі ғылыми және ғылыми-зерттеу институттары бар. Аддис-Абеба ғылым және технология университетінің мақсаты – «Эфиопияны экономикалық және өнеркәсіптік мемлекетке» айналдыру. Университет 2011 жылы Министрлер Кеңесінің № 216/2011 Директивасымен құрылды. Қалада түрлі ғылыми ұйымдар орналасқан, оның ішінде Ғылым және технология ақпарат орталығы бар. Аддис-Абебада MadaTech көрме тобы салған ғылым мұражайы бар. Ұлттық мұражайдың ауданы 250 шаршы фут, онда 30 ғылыми объектінің интерактивті суреттері бар. Мұражайды еврей-американдық кәсіпкер Марк Гельфанд ашты, ол MadaTech-ке қарағанда көбірек қаржы жұмсап, әлемнің түкпір-түкпірінде ғылым мұражайларын жаңғыртуға ұмтылды. Эфиопия биотехнология институты сияқты маңызды ғылыми және технологиялық мекемелердің қатарында Ұлттық барлау және қауіпсіздік қызметі де Аддис-Абебада орналасқан, ол елдің ұлттық қауіпсіздігін сақтауға жауапты.

Медиа

Аддис-Абебада елдегі бұқаралық ақпарат құралдарының ең ірі шоғырлануы байқалады. Радиостанциялардың көп бөлігі мемлекеттік, сонымен қатар Эфиопия радио хабар тарату органынан лицензия алған 50 қауымдық радиостанция бар, олар 29 жергілікті тіл үшін төрт лицензиялық мүмкіндік ұсынады. Эфиопия телерадиокорпорациясы – штаб-пәтері Аддис-Абебада орналасқан мемлекеттік телерадиокомпания. Жеке теледидар 2008 жылы EBS TV телеарнасының іске қосылуымен басталып, 2016 жылдың басында көптеген жеке арналар пайда болды. Мысалы, Kana TV, Fana TV, LTV және JTV Ethiopia. 2016 жылдың қазан айына қарай, Эфиопия радио хабар тарату органы Fana Broadcasting Corporate, Walta Information Center, Arki Broadcasting Service және Ed Stelar Training компанияларына коммерциялық FM станциялары ретінде лицензия берді. Эфиопияда сегіз аналогтық және тоғыз телеарна бар еді. Тоғыз станция Аддис-Абебада орналасқан және мемлекеттік меншікте болды.

Спорт

Аддис-Абебада маңызды спорттық іс-шаралар өтеді, оның ішінде Ян Меда халықаралық кросс-кантри ерекше аталады. Онда екі жынысқа бөлінген ересектер және жасөспірімдер (20 жасқа дейінгілер) арасында төрт жарыс өткізіледі. Қала 2000 жылдың қазан айының соңында спортшы Хайле Гебрселласи, Питер Миддлбрук және Аби Масфилд құрған «Ұлы Эфиопиялық Жүгіру» деп аталатын жылдық 10 шақырымдық жол жарысымен танымал. Алайда, ерлер арасында Дериба Мерга (2006 жылы 28:18.61), ал әйелдер арасында Ялемзерф Йехуалау (2019 жылы 31:55) жаңа рекордтар жасады. Аддис-Абебада Аддис-Абеба стадионы, Шамбел Абебе Бикиланың құрметіне аталған Абебе Бикила стадионы және Няла стадионы орналасқан. 2008 жылғы Африка чемпионаты жеңіл атлетикадан Аддис-Абебада өткізілді.

Көлік

Қоғамдық көлік үш компанияның (Anbessa City Bus Service Enterprise, Sheger, Alliance) қатынайтын автобустары, жеңіл рельсті көлік немесе көк-ақ түсті таксилер арқылы жүзеге асырылады. Таксилер көбінесе он екі адамға дейін сыйымды шағын автобустар болып табылады және шамамен белгіленген маршруттармен қатынайды. Бұл шағын автобустарды әдетте екі адам – жүргізуші және ақы төлемін жинап, бағытын жариялайтын вейала басқарады. Седан таксилер әдеттегі таксилер сияқты жұмыс істейді және сұраныс бойынша кез келген жерге апарып жеткізеді. Соңғы жылдары жаңа такси компаниялары пайда болды, олар түрлі дизайнды қолданады, оның ішінде сары седан таксилерін пайдаланатын ірі компания және бірнеше жолсерік қызметтері (Ride taxi, Feres және т.б.) қалада кеңінен қолжетімді болды.

Жол

Аддис-Абеба айналма жолының құрылысы 1998 жылы қаланың бас жоспарын іске асыру және сыртқы дамуды жақсарту мақсатымен басталды. Айналма жол Аддис-Абебаға кіретін және одан шығатын бес маңызды қақпаны (Джимма, Бишофту, Десси, Годжам және Амбо) қоса, барлық басқа аймақтармен байланыстыратын үш негізгі кезеңге бөлінді. Бұл жобада Қытай жол және көпір корпорациясы (CRBC) Аддис-Абеба қалалық жолдар басқармасының (AACRA) серіктесі болды. Айналма жол қаладағы көлік жүктемесін азайтуға және жол апатын жеңілдетуге үлкен үлес қосты. Қалааралық автобус тасымалын Lion City Bus Services компаниясы жүзеге асырады.

Ауа

Қалаға Аддис-Абеба Боле халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді, және 2003 жылы жаңа терминал ашылды.

Теміржол

Аддис-Абеба бастапқыда Джибути қаласымен теміржол байланысына ие болған, көрнекті француз стиліндегі теміржол станциясы бар еді, бірақ бұл бағыт тоқтатылды. Жаңа Аддис-Абеба – Джибути теміржолы 2016 жылдың қыркүйегінде пайдалануға берілді, ол ескі теміржол желісінің бойымен салынып, оған параллель жүреді.

Жеңіл рельс

Аддис-Абеба жеңіл рельстік көлік жүйесін 2015 жылдың 20 қыркүйегінде халыққа ашты. Бұл жүйе Сахара аймағының оңтүстігіндегі Африкадағы алғашқы мұндай жүйе. Эфиопия теміржол корпорациясы 2010 жылдың қыркүйегінде Қытайдың Экспорт-импорт банкімен миллиондаған долларлық қаржыландыру туралы келісімге келді және жеңіл рельстік көлік жобасы 2015 жылдың қаңтарында аяқталды. Жол екі желіден тұратын желі; қала орталығынан оңтүстікке қарай жүретін желі іске қосылды. Аяқталғаннан кейін шығыс-батыс желісі Аяттан Торхайлоч сақиналық жолына дейін, ал Менелик алаңынан Меркато автобус станциясына, Мескель алаңы мен Акакиге дейін созылады.