Кіріспе

Біздің заманымыздан бұрын VI ғасырдағы грек актері Теспис ('/θ//ɛ//s//p//ɪ//s/; ; fl. 6 ғасыр) - ежелгі грек ақыны. Ол ежелгі Икарий (қазіргі Дионис) қаласында дүниеге келген. Кейбір ежелгі грек дереккөздеріне және әсіресе Аристотельге сәйкес, ол сахнада кейіпкерді ойнайтын актер ретінде (өзінен сөйлеудің орнына) алғаш рет пайда болған адам. Басқа дереккөздерде ол хордан өзге алғашқы басты актерді енгізді деп айтылады. Оны "Трагедияның ойлап табушысы" деп атайды. Теспис дитирамбтарды (мифологиялық оқиғалар туралы әндер, хорлық қайталаулармен) орындаған әнші болған. Ол әр түрлі маскалардың көмегімен кейіпкерлерді ажыратып, бір әнші немесе актер оқиғадағы кейіпкерлердің сөздерін жатқа айту арқылы жаңа стильді енгізген. Бұл жаңа стиль трагедия деп аталды, ал Теспис оның ең танымал өкілі болды. Соңында, б.з.б. 534 жылы Афинадағы Дионисияда ең жақсы трагедияны анықтау үшін жарыстар өткізілді, және Теспис алғашқы ресми жарысты жеңіп алды. Өзінің жетістігін пайдаланып, Теспис театрлық гастрольдерді ұйымдастырды; ол түрлі қалаларға атпен тартылатын арбада костюмдерін, маскаларын және басқа да реквизиттерін алып жүретін.

Мұра

Теспис Батыс әлемінде актерлік өнерді ойлап тапқан деп есептеледі, және оның өнер көрсетулеріне дейін ешкім басқа адамға ұқсап, әңгіме айту үшін рөл сомдаған емес. Шындығында, Теспис жазылған пьесалардағы алғашқы актер болып табылады. Осылайша, ол әңгімелерді айту жолын өзгертуге және бүгінгі таңдағы театрды құруға зор үлес қосып, ықпал еткен болуы мүмкін. Тесписке құрмет көрсету мақсатында, ағылшын тілді елдерде актерлерді "теспиан" деп атайды. Теспис 1871 жылы У.С. Гилберт пен Артур Салливанның комикалық операсындағы басты кейіпкер болды, бұл екеуінің арасындағы алғашқы ынтымақтастығы еді, алайда музыкалық ноталардың көп бөлігі қазірге дейін жоғалып кеткен. Оқиғада Теспис және оның актерлер тобы уақытша Олимп құдайларын алмастырады, ал құдайлар адамдармен "араласу" үшін жерге түседі. Бірақ актерлер бұл жұмысты нашар атқарады, содан кейін құдайлар ашуланып, өздерінің лайықты орнына қайта оралады. Оның құрметіне, 1939 жылы Грекияның Ұлттық театры елді аралап шығу үшін арнайы "Теспис вагоны" (гр. Άρμα Θέσπιδος, Árma Théspidos) бөлімшесін құрды.