Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Археологияда қима – археологиялық қабаттар тізбегінің тік жазықтықтағы көрінісі, яғни қима түрінде бейнеленген бөлігі. Осы арқылы оның пішіні мен стратиграфиясы айқын көрінеді. Бұл оның уақыт өте дамуын қарастырып, түсінуді жеңілдетеді.
In archaeology a section is a view in part of the archaeological sequence showing it in the vertical plane, as a cross section, and thereby illustrating its profile and stratigraphy. This may make it easier to view and interpret as it developed over time.
Бөлімдер
Жартылай кесу – бұл қалыпты әдіс, онда нысанның бір жартысы қазылып, қалған бөлігі өз орнында қалдырылады. Ұзын сызықтық нысандар ұзындығы бойында белгілі аралықтарда кесілуі мүмкін. Кейбір практикалық мектептерде кесуді қолдану азайып барады, себебі қазба алаңын кезеңдерге бөлу үшін маңызды егжей-тегжейлі мәліметтер кесінде жиі жоғалып кетеді. "Кесінде" нашар көрінетін детальдардың мысалдары – шағыл немесе жұқа тас төселген беттер. Кесулердің басты мәселесі – олардың орналасуының кездейсоқ болуы археолог түсіндіргеннен өзгеше оқиғаны көрсететін мәліметтерді "қиып тастауы" немесе "қана тоқтатып кетуі" мүмкін. Мысалы, дөңгелек іздер сияқты жұқа сызықтық нысандар көлбеу бұрышта кесіліп, нысанды кеңірек көрсетуі мүмкін, себебі көз бен ми кесінде көрінетін нысан жасалған бағытқа перпендикуляр кесілген деп қабылдайды. Салмақтанбағандар үшін кесулердің көптеген басқа да қате түсіндірулері мүмкін, сондықтан қазір "жоспар бойынша" қазбаларға көбірек басымдық беріледі. Кесулер археологиялық қалдықтардың тегін анықтау үшін жоспар бойынша екі өлшемді қазбалармен бірге қолданылады. Тіркеу үшін кесулер әдетте 1:10 немесе 1:20 масштабта салынады, олардың биіктігі теңіз деңгейінің белгіленген стандартындағы деңгейге сәйкес келеді. Бағыты да жазылуы керек. Егер кесу мәліметті болса, фотосуреттері де түсірілуі мүмкін.
Half sectioning is the usual method whereby one half of a feature is excavated and the remainder left in situ. Large linear features may be sectioned at intervals along their lengths. Sectioning has fallen out of favour in some schools of practice because detail is often missed in section that is important to the phasing of the site. Examples of detail that is revealed poorly "in section" include gravel or thin cobbled surfaces. The main problem with sections is that the arbitrary location of their placement may "clip" or "just miss" contexts that reveal a different story from the one interpreted by the archaeologist. For instance thin liner features such as wheel ruts may be sectioned at an oblique angle giving the impression of a wider feature as the eye and brain tends to assume that features revealed in section have been cut at right angles to the orientation the feature was made. Numerous other false readings of sections are possible to the unwary, this is why excavation "in plan" is now preferred. Sections are used in conjunction with two dimensional excavation by plan to determine the origin of archaeological remains. For recording purposes sections are normally drawn at a scale of 1:10 or 1:20 with their height related to the site benchmark which in turn is related back to a level fixed at some agreed standard of sea level. Orientation should also be recorded. If the section is instructive a photographic record may also be made.
Стратиграфиялық бақылау
Секциялар қазба жұмыстарында екі немесе одан көп контексттердің арақатынасын анықтау үшін, стратиграфиялық бақылаудың уақытша түрі ретінде де қолданылуы мүмкін, олар секция арқылы жақсырақ зерттелуі мүмкін. Арақатынас анықталғаннан кейін, контексттер стратиграфиялық қазбаларға сәйкес және зерттеліп отырған тізбек үшін Харрис матрицасын жасау мақсатында, олар пайда болған кері ретпен учаскеден шығарылуы мүмкін. Археологтардың міндеті – кен орындарын қазудың ең тиімді стратегиясын анықтау, ол "секция бойынша" немесе "жоспар бойынша" болуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, қазіргі заманғы археологтар секцияларды учаске туралы ақпаратты тіркеудің соңғы мақсаты ретінде емес, қазба жұмыстары кезінде стратиграфиялық тұрғыдан түсіну құралы ретінде пайдаланады. Бұл ескертулерге қарамастан, секциялар археологиялық зерттеулер үшін өте құнды құрал болып қалады. Соңғы жылдары уақытпен шектелген, дамуға бағытталған қазбалардың көбеюіне байланысты машинамен секцияларда қазу жұмыстары қайта жанданды.
Sections may also be employed in excavation in temporary fashion as a form of stratigraphic control so as to ascertain the relationship between two or more contexts which may be better examined by the use of a section. Then once a relationship is established contexts can be removed from site in the reverse order they arrived in accordance with the stratigraphic excavation and the creation of a Harris matrix for the sequence being investigated. It is up to the archaeologist on site to determine the best local on site strategy for excavating deposits, be it "in section" or "in plan". In this regard the modern archaeologist uses sectioning as a tool for understanding the site stratigraphically during excavation rather than as an end goal in recording it. These caveats aside sections remain a powerful tool for archaeological investigation. A revival of digging in section with machines has occurred in recent years by a proliferation of limited time constrained development led excavations.
Төртінші бөлігін бөлу
Кейде квадрант бойынша қазу деп аталатын бұл ерекше жағдай, дөңгелек нысандарды – әдетте үйінділер мен обаларды қазу процедурасы болып табылады. Қазу жұмыстары нысанның төрт бөлігінен жүргізіледі, әдетте екі диагональды қарама-қарсы квадранттан басталып, содан кейін қалған екеуі аяқталады. Квадранттар сәл ығыстырылған, сондықтан біреуінің сыртқы бөлігі, оның қарама-қарсы бөлігінің сыртқы жағымен (керісінше) жалғасып, нысанның ортасынан өтеді. Қималар тіркелгеннен кейін, бөліктерді алып тастап, нысанның қалған бөлігін қазуға болады. Төрттен бөліп қазудың артықшылығы – ол екі толық қиманы қарауға мүмкіндік береді, сонымен бірге жоспар бойынша қазуға да рұқсат етеді, осылайша қазба алаңының стратиграфиясын жақсырақ түсіндіруге болады. Мұндай бөлініс пен бөліктерді жасаудың тиімділігі күмәнді.
Sometimes called digging by quadrant this special case is a procedure for excavating circular features, usually mounds and, barrows, Deposits are excavated from four quarters of the feature, starting with two diagonally opposite quadrants and perhaps ending with the other two. The quadrants are slightly offset, so that the outer balk of one is continuous (in reverse) with the outer face of its opposite, going through the center of the feature. After the recording of the sections, the balks may be removed and the rest of the feature excavated. The advantage of quarter sectioning is it allows a look at two complete cross sections while still allowing excavation in plan thus allowing a better interpretation of the stratigraphy of the site. The merits of this sectioning and balk creation are disputed.