Географиялық картография
-
Жердің пішіні, бағыты және гравитациясын өлшеу ғылымы
Жердің пішіні, гравитациясы, кеңістіктегі орналасуын зерттейтін ғылым – геодезия. Бақылау желілері, спутниктік технологиялар қолданылады. Геодезист мамандығы.
-
Параметрлер: анықтамасы мен қолданылуы
Параметрлер: анықтама, мағынасы, түрлері. Жүйелерді сипаттау, бағалау және үлгілеудегі параметрлердің ролі. Математика, информатика және басқа да салалар.
-
Көрініс сызығы және жер-көк шекарасы
Көкжиек – Жер беті мен аспанның көрінетін қисығы. Теориялық және нақты көкжиек, оның түрлері, көру бұрыштары және кедергілер туралы біліңіз.
-
Сызықтық өлшемдердің пропорционалды қатынасы
Модельдер мен жобалардағы сызықтық өлшемдердің пропорционалды қатынасы. Түрлері: сөзбен, санмен, бөлшек түрінде, графиктік масштаб.
-
Жер өлшеу ғылымы және географиялық координаттарды анықтау
Жер бетіндегі нүктелерді өлшеу, қашықтықтарды анықтау туралы ғылым. Шежіре салу, карта жасау, құрылыс, жер кадастрында маңызды. Геодезия, математика негізінде.
-
Теңіз деңгейінің орташа көрсеткіші
Теңіз деңгейі – биіктіктерді өлшеудегі негізгі нүкте. Геодезия, теңіз және авиацияда маңызды. Климат өзгеруі деңгейдің көтерілуіне әкеліп соқтырады.
-
Жер бедерін нақты көрсететін ірі масштабты карталар
Топографиялық карталар: жер бедерін, табиғи және жасалған нысандарды дәл көрсетеді. Контурлық сызықтар, масштаб, координатты жүйелер туралы біліңіз.
-
3D жер бейнесі және өлшемдері
Цифрлік модельдер: DEM, DSM, DTM – жер бедерін 3D графикалық түрде бейнелеу. GIS жүйелерінде, карта жасауда, геологияда қолданылады. Жер бетін өлшеу!
-
Жер бедерінің ғылыми зерттеуі
Геоморфология – Жер беті пішіндерін, олардың пайда болуын және эволюциясын зерттейтін ғылым. Ландшафттардың қалыптасу себептерін анықтайды.
-
Кездейсоқ жасалған табиғи ландшафттар
Фрактал ландшафты: стохастикалық алгоритмдермен табиғи жер бедерін модельдеу. Б. Мандельброттың жұмысы, визуалды эффектілер мен беткейлерді жасау.
-
Жел мен толқындарсыз мұхит пішіні
Жердің гравитациялық өрісінен туындайтын, жел мен толқындарсыз мұхит пішіні – геоид. Бұл бейіндік пішін Жердің массасының теңсіздігінен пайда болады. Геодезияда маңызды!
-
Жердің гравитациялық өрісінің физикалық қасиеттерінің зерттеуі
Жердің гравитациялық өрісін зерттеу: физикалық геодезия, гравитация, геопотенциал, биіктік анықтау, деңгейлеу аспаптары. Геодезиядағы маңызы.
-
Жер гравитациялық өрісінің геопотенциалы
Жер гравитациялық өрісінің потенциалы – геопотенциал. Геофизикада гравитация, гравитациядан және центробектік күштен ажыратылады.
-
Биіктік өлшемі
Биіктік – вертикальді қашықтықтың өлшемі. Ғимарат, ұшақ биіктігі, теңіз деңгейінен шамасы, таудың биіктігі (көтерілгендігі) туралы біліңіз.
-
Жер беті пішіндері және олардың жіктелуі
Жер беті мен планеталардың қатты бетіндегі табиғи нысандар: таулар, жазықтар, аңғарлар, көлдер. Топография, жер бедері туралы мағлұмат алыңыз.
-
Еңіс өлшемі
Беткей бұрышы, градиент, көлбеу – жер бедері мен құрылыстардың көлбеулігін сипаттайтын маңызды ұғымдар. Жолдар, төбелер, өзендерде қолданылады.
-
АҚШ Геологиялық қызметінің DEM форматы: сипаттама және деңгейлері
USGS DEM форматы – АҚШ Геологиялық қызметі жасаған цифрлық биіктік модельдері. Ашық стандарт, кең қолданылады, сапа деңгейлері бар. Геопространдық деректер!
-
Су асты жер бедерін карталау
Теңіз түбінің карталары: Батиметриялық карталар су асты топографиясын, тереңдік контурларын көрсетеді. Су асты бедерін зерттеуге көмектеседі.
-
Ғимараттың ішкі жоспары немесе қабат жоспары
Ғимараттардың қабат жоспарлары: бөлмелердің орналасуы, өлшемдері, инженерлік жүйелерді көрсететін техникалық суреттер. Құрылыс жобалары үшін маңызды!
-
Жер бетінің пішіні мен биіктігінің өлшемдері
Жер бетінің пішіні, биіктігі, еңісі жайлы мағлұмат. Гипсометрия, батиметрия, топографиялық рельеф туралы біліңіз. Географиялық терминдер.
-
Геометриялық түзетілген әуе суреті
Геометриялық түзетулі әуе суреті: ортофото, масштабты теңестірілген, жер бетінің нақты бейнесі. GIS жүйелерінде карта ретінде қолданылады. DEM қажет.
-
Археологиялық қазбаларда тілімдер мен стратиграфиялық кескіндер
Археологияда кесім – қазба тізбегінің тік жазықтықтағы көрінісі, стратиграфияны көрсетеді. Детальдарды жібермеу үшін аралық кесімдер жасалады.
-
Тең деңгей сызықтары
Контурлық сызықтар: 3D беттердегі тең биіктіктер, карталардағы тең мәнді сызықтар. Топографиялық карталар, контур интервалы туралы біліңіз.
-
Геологиялық ерекшеліктерді көрсететін карталар
Геологиялық карталар: тау жыныстары, қабаттар, жарықтар, бүктелер сияқты геологиялық ерекшеліктерді көрсетеді. Топографиялық трендтерді анықтауға көмектеседі.
-
Жер бетіндегі гравитациялық үдеудің теориялық және байқалатын арақашықтығы
Жер бетіндегі гравитациялық аномалия – күтілетін және өлшенген гравитация арасындағы айырма. Бұл аномалиялар Жер асты құрылымдарын анықтауға көмектеседі.
-
Жер бетінің тартылыс күшінің ауытқуы және тік бұрылыс өлшемі
Жер бетіндегі тартылыс күшінің ауытқуы – таулар мен геологиялық құрылымдардың әсерінен туындайтын вертикаль бұрылысы. Геодезияда маңызды өлшем!
-
Қар сызығы: географиялық ерекшелік және климаттық көрсеткіш
Қар сызығы: қар жамылған және қардан бос жерлердің шекарасы. Маусымдық өзгерістерге ұшырайды, биіктігі өзгереді. Тұрақты қар сызығы жыл бойы қармен жабылған.
-
Су асты тереңдігін зерттеу
Теңіз, көл және өзендердің тереңдігін зерттеу – батиметрия. Су асты топографиясы, карталар мен модельдерді құру, навигациялық қауіпсіздік маңызды!
-
Биік ұшқыштардан геофизикалық деректерді жинау әдісі
Әуе геофизикалық зерттеулері: ұшақтардан, дрондардан дерек жинау, жоғары сапалы суреттер, LiDAR, гравиметриялық және аэромагниттік саралау. Жерді зерттеу!
-
Кесінділер және жазықтықтар туралы түсініктер
Геометрия: қималар – 3D нысандарды жазықтықтармен кесіп, ішкі құрылымын 2D-де көрсету. Техникалық суреттемеде маңызды құрал, материалдарды анықтауға көмектеседі.
-
Карта масштабтары және жер бетіндегі арақашықтықтар қатынасы
Карта масштабы: жер бетіндегі арақашықтыққа қатысты картадағы арақашықтықтың қатынасы. Жердің қисықтығы масштабты өзгертеді. Геодезия, картография.
-
Географиялық орналасудың биіктігі және цифрлық модельдеу
Биіктік – географиялық орналасудың теңіз деңгейіне қатысты мөлшері. Биіктік, абсолютті биіктік, географиялық және авиациялық мағыналары түсіндіріледі.
-
Қала құрылысындағы еден ауданы коэффициенті
Ғимарат тығыздығын өлшеу: Еден ауданы коэффициенті (FAR) – құрылыс алаңына қатысты жалпы еден ауданы. Қала құрылысында маңызды, тұрғын үй тығыздығын анықтайды.
-
Топографиялық профильдер және жер бедерін зерттеу
Топографиялық профиль – картадан жер бедерін көрсету тәсілі. Контур сызықтары, масштаб, тік масштаб коэффициенті туралы біліңіз. Жер бедерін зерттеуге көмектеседі.
-
Isovist
-
Triangulated irregular network
-
Құстың қабағынан көрініс
Құстың көзімен қарау: жоғарыдан қарап тұрған көрініс, суреттер, жоспарлар мен карталарда қолданылады. Тарихы көне дәуірге дейін жетеді.
-
Биіктік картасы: Компьютерлік графикадағы бейнелеу әдісі
Высоталық карта (heightmap) – компьютерлік графикадағы растрлік кескін. 3D модельдеуде, көлеңке беруде, жер бедерін жасауда қолданылады. Бұмалау, биіктік туралы ақпарат.
-
Жер қабаттарының бағыты мен бұрылысы
Жер қабаттарының бағыты: геологиялық құрылымдардың жазықтық ориентациясын өлшеу әдісі – strike, dip, trend, plunge. Геологиялық карталар үшін маңызды!
-
Көлеңке арқылы пішін анықтау: беткейлерді цифрландыру әдісі
Фотоклинометрия – көлеңке арқылы пішін анықтау. 2D суреттерді 3D картаға айналдырып, мүсіндерді бейнелеуге көмектеседі. Жарық көзі маңызды!
-
Geomorphometry
-
Coastline paradox