Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сызықтық өлшемнің пропорционалдық қатынасы
Proportional ratio of a linear dimension
Модельдің масштабтық қатынасы – модельдің сызықтық өлшемінің нақты нысанның сол өлшеміне пропорционалдық қатынасын көрсетеді. Мысалға, ғимараттың үш өлшемді масштабты моделі немесе ғимараттың көріністері мен жоспарларының масштабты суреттерін қарастыруға болады. Мұндай жағдайларда масштаб өлшемсіз және модель немесе сурет бойынша дәл болып табылады. Масштабты төрт түрде көрсетуге болады: сөздермен (сөздік масштаб), қатынас түрінде, бөлшек түрінде және графикалық (жолақты) масштаб түрінде. Осылайша, архитектордің суретінде «бір сантиметрге бір метр» деген жазу, 1:100, 1/100 немесе жолақты масштаб кездесуі мүмкін. Екі нүктенің орнына арнайы, сәл жоғарылатылған пропорция белгісін де қолдануға болады, мысалы, .
The scale ratio of a model represents the proportional ratio of a linear dimension of the model to the same feature of the original. Examples include a 3 dimensional scale model of a building or the scale drawings of the elevations or plans of a building. In such cases the scale is dimensionless and exact throughout the model or drawing. The scale can be expressed in four ways: in words (a lexical scale), as a ratio, as a fraction and as a graphical (bar) scale. Thus on an architect's drawing one might read 'one centimeter to one meter', 1:100, 1/100, or A bar scale would also normally appear on the drawing. Colon may also be substituted with a specific, slightly raised ratio symbol , ie. .
Жалпы өкілдік
Жалпы, бейнелеу бір уақытта бірнеше масштабты қамтуы мүмкін. Мысалы, биіктікте жаңа жолды көрсететін суретте әртүрлі көлденең және тік масштабтар қолданылуы мүмкін. Көпірдің биіктігі күш жүктемесіне пропорционалды ұзындығы бар жебелермен белгіленуі мүмкін, мысалы 1 см – 1000 Ньютонға: бұл өлшемдік масштабтың мысалы. Кейбір масштабтағы ауа райы картасы 1 см – 20 миль/сағат арақатынамындағы өлшемдік масштабтағы жел жебелерімен белгіленуі мүмкін.
In general a representation may involve more than one scale at the same time. For example, a drawing showing a new road in elevation might use different horizontal and vertical scales. An elevation of a bridge might be annotated with arrows with a length proportional to a force loading, as in 1 cm to 1000 newtons: this is an example of a dimensional scale. A weather map at some scale may be annotated with wind arrows at a dimensional scale of 1 cm to 20 mph.
Карталарда
Карта масштабын мұқият талқылау қажет. Қала жоспары нақты масштабтағы сурет ретінде жасалуы мүмкін, бірақ үлкен аумақтар үшін карта проекциясы қажет, ал ешбір проекция Жер бетін біркелкі масштабта бейнелей алмайды. Жалпы алғанда, проекция масштабы орналасуы мен бағытына байланысты. Масштабтың өзгеруі кішкентай масштабтағы карталарда, әсіресе бүкіл Жер шарын қамтитындарында айқын болуы мүмкін. Шағын аумақтардың үлкен масштабтағы карталарында масштабтың өзгеруі көп жағдайда маңызды болмауы мүмкін, бірақ ол әрқашан болады. Карта проекциясының масштабы номиналды масштаб ретінде қарастырылуы керек. (Карта масштабына қатысты "үлкен" және "кішкентай" терминдері олардың бөлшек түрінде көрсетілуімен байланысты. Мысалы, жергілікті карта үшін қолданылатын 1/10,000 бөлшегі, әлемдік карта үшін қолданылатын 1/100,000,000-нан әлдеқайда үлкен. "Кішкентай" және "үлкен" масштабтар арасында белгілі бір шекара жоқ.)
Map scales require careful discussion. A town plan may be constructed as an exact scale drawing, but for larger areas a map projection is necessary and no projection can represent the Earth's surface at a uniform scale. In general the scale of a projection depends on position and direction. The variation of scale may be considerable in small scale maps which may cover the globe. In large scale maps of small areas the variation of scale may be insignificant for most purposes but it is always present. The scale of a map projection must be interpreted as a nominal scale. (The usage large and small in relation to map scales relates to their expressions as fractions. The fraction 1/10,000 used for a local map is much larger than the1/100,000,000 used for a global map. There is no fixed dividing line between small and large scales.)
Математика
Математикада геометриялық масштабтау идеясын жалпылауға болады. Екі математикалық объекті арасындағы масштаб қатысы тұрақты болуы міндетті емес, ол кейбір жүйелі тәсілмен өзгеруі мүмкін; бұл математикалық проекцияның бір бөлігі болып табылады, ол әдетте екі математикалық объекті арасындағы нүктелік қатынасты анықтайды. (Жалпы, бұл математикалық жиынтар болуы мүмкін және геометриялық нысандарды көрсетпеуі мүмкін.)
In mathematics, the idea of geometric scaling can be generalized. The scale between two mathematical objects need not be a fixed ratio but may vary in some systematic way; this is part of mathematical projection, which generally defines a point by point relationship between two mathematical objects. (Generally, these may be mathematical sets and may not represent geometric objects.)