Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1967 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1967 in science and technology involved some significant events, listed below.
Антропология
12 қазан – Десмонд Моррис "Жылаңаш маймыл" кітабын жарыққа шығарды.
October 12 – Desmond Morris publishes The Naked Ape.
Астрономия және ғарыш зерттеулері
27 қаңтар – Астронавттар Гас Гриссом, Эд Уайт және Роджер Б. Чаффи «Аполлон-1» үшін сынақ кезінде өрт сөндірілмей қаза тапты. 27 қаңтар – АҚШ, Кеңес Одағы және Ұлыбритания Сыртқы ғарыш туралы шартына қол қойды. 20 сәуір – «Surveyor 3» зонды Айға қонды. 24 сәуір – Совет космонавты Владимир Комаров «Союз-1» кемесінің қонуы кезінде қаза тапты. 18 қазан – Кеңес Одағының «Venera 4» зонды Венера атмосферасына еніп, оны зерттейді. 19 қазан – «Mariner 5» зонды Венераның жанынан өтіп кетті. 9 қараша – «Аполлон» бағдарламасы: NASA Кеннеди мысынан ұшқышсыз «Аполлон-4» сынақ ғарыш кемесін тасымалдайтын «Сатурн V» зымыранын ұшырды. Қараша – Джоселин Белл Бернелл Кембридж университетінде Антони Хьюишпен бірге жұмыс істеп, пульсарларды ашты, ал Хьюиш 1974 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. Бұл жылдам импульстар беретін радио көздері бір жылдан кейін айналатын нейтронды жұлдыздар екені анықталды. NRAO 36 футтық радиотелескопты салды, кейін ол ARO 12м радиотелескобы болып өзгертілді.
January 27 – Astronauts Gus Grissom, Ed White, and Roger B. Chaffee are killed in a fire during a plugs out test for Apollo 1. January 27 – The United States, Soviet Union and UK sign the Outer Space Treaty. April 20 – Surveyor 3 probe lands on the Moon. April 24 – Soviet cosmonaut Vladimir Komarov is killed during the landing of Soyuz 1. October 18 – The Soviet Venera 4 probe descends through the Venusian atmosphere, which it analyzes. October 19 – Mariner 5 probe flies by Venus. November 9 – Apollo program: NASA launches a Saturn V rocket carrying the unmanned Apollo 4 test spacecraft from Cape Kennedy. November – Pulsars discovered by Jocelyn Bell Burnell working with Antony Hewish at the University of Cambridge, for which Hewish is awarded a Nobel Prize in Physics in 1974. These rapidly pulsating radio sources are explained a year later as rotating neutron stars. NRAO builds the 36 foot Radio Telescope, later to become the ARO 12m Radio Telescope.
Биология
Шымпанзе Уош Америка тілінің қол тілін үйренуге бастайды. Роберт Х. МакАртур және Э. О. Уилсон "Арал биогеографиясы теориясы" кітабын жариялайды.
Chimpanzee Washoe begins to learn American Sign Language. Robert H. MacArthur and E. O. Wilson publish The Theory of Island Biogeography.
Картографиялық
Арно Петерс Галл тең ауданы бар орфографиялық проекциясын жаңартты.
Arno Peters reinvents the Gall orthographic equal area projection.
Есептеу
Мамыр айында Оле Йохан Даль және Кристен Найгаард 1967 жылы Ослодағы симуляциялық тілдер жөніндегі IFIP жұмыс конференциясында "Сыныптар және кіші сыныптар" туралы мақаласын ұсынды. Бұл мақала Simula 67-нің алғашқы ресми анықтамасы болды. Маусым айында – CDC 7600 суперкомпьютері жарыққа шықты.
May Ole Johan Dahl and Kristen Nygaard presented their paper on Class and Subclass declarations at the IFIP Working Conference on simulation languages in Oslo, May 1967. This paper became the first formal definition of Simula 67. June – CDC 7600 supercomputer released.
Математика
Еррет Бишоп "Конструктивті талдау негіздері" еңбегін жариялап, нақты талдаудағы теоремаларды конструктивті талдау арқылы дәлелдейді. Майкл Голдберг бастапқы Малфатти шеңберлерінің ешқайсысы ең жақсы жағдайға жетпейтінін көрсетеді. Роберт Лэнглендс өзінің болжамдарын ұсынады.
Errett Bishop publishes Foundations of Constructive Analysis, proving theorems in real analysis using constructive analysis. Michael Goldberg demonstrates that none of the original Malfatti circles are ever optimal. Robert Langlands proposes his conjectures.
Физика
Электр әлсіз өзара әрекеттесу теориясын Стивен Вайнберг ұсынды. Тода торын Мориказу Тода қатты дене физикасындағы бір өлшемді кристалдың қарапайым моделі ретінде енгізді.
The electroweak interaction theory is introduced by Steven Weinberg. The Toda lattice is introduced by Morikazu Toda as a simple model for a one dimensional crystal in solid state physics.
Физиология және медицина
12 қаңтар – Америкалық психолог доктор Джеймс Бедфордтың денесі болашақта қайта тірілту ниетімен алғаш рет криоконсервацияға жатады. Мамыр – Доктор Рене Фавалоро АҚШ-тағы Кливленд клиникасында коронарлық артерия айналып өту хирургиясында алғашқы сафендік вена автотрансплантациясын жүргізеді. Тамыз – 1967 жылы Батыс Германияда Марбург вирусының таралуы Марбург вирусын анықтауға әкеледі. 14 қазан – Рут Соннег Нуссенцвейг мысықтардың Plasmodium berghei паразитіне қарсы иммунитет алуға болатынын көрсетеді, егер оларды Х-сәулесімен белсендірілген P. berghei спорозоиттарына ұсынса. 3 желтоқсан – Доктор Кристиан Барнард және оның інісі Мариус Оңтүстік Африканың Кейптаундағы Грот Шур ауруханасында Луис Вашканскиге алғашқы сәтті жүрек трансплантациясын жасады, ол пневмониядан қайтыс болғанға дейін он сегіз күн өмір сүрді. 6 желтоқсан – Доктор Адриан Кантровиц Бруклиндегі Маймонид медициналық орталығында 19 күндік сәбиге алғашқы педиатриялық жүрек трансплантациясын жасады, ол алты сағат өмір сүрді. Томас Старцл Колорадо университетінің денсаулық ғылымдары орталығында алғашқы сәтті бауыр трансплантациясын жүргізеді. Миокард инфаркті кезінде доктор Адриан Кантровиц пен оның інісі Артур ойлап тапқан интрааорталық баллонды сорғыш алғаш рет қолданылды. Нейрохирургтар Жан Талайрах және Габор Сзикла миды картаға түсіру үшін Талайрах координаттарын жасады. Чарльз Келман катаракта хирургиясы үшін факоэмульсификация әдісін енгізеді. Цисели Саундерс Альбертин Виннердің қолдауымен Лондондағы әлемдегі алғашқы мақсатты тұрғызылған, паллиативті күтімге маманданған діни емес хоспис – Сент Кристофер хосписі құрылды.
January 12 – The body of American psychologist Dr James Bedford becomes the first to undergo cryopreservation with the intent of future resuscitation. May – Dr René Favaloro performs the first saphenous vein autograft in coronary artery bypass surgery, at the Cleveland Clinic in the United States. August – 1967 Marburg virus outbreak in West Germany leads to identification of Marburg virus. October 14 – Ruth Sonntag Nussenzweig publishes her demonstration that mice can acquire immunity to the Plasmodium berghei parasite by exposing the mice to P. berghei sporozoites that have been inactivated by X ray irradiation. December 3 – Dr Christiaan Barnard and a team including his brother Marius perform the first successful human heart transplantation, at Groote Schuur Hospital in Cape Town, South Africa, on Louis Washkansky, who survives for eighteen days before dying of pneumonia. December 6 – Dr Adrian Kantrowitz performs the first pediatric heart transplant, at Maimonides Medical Center in Brooklyn, United States, on a 19 day old infant, who survives for six hours. Thomas Starzl performs the first successful human liver transplantation, at the University of Colorado Health Sciences Center. First use, in a case of myocardial infarction, of the intra aortic balloon pump invented by Dr Adrian Kantrowitz and his brother Arthur. Neurosurgeons Jean Talairach and Gabor Szikla create the Talairach coordinates for brain mapping. Charles Kelman introduces phacoemulsification for cataract surgery. St Christopher's Hospice, the world's first purpose built secular hospice specialising in palliative care of the terminally ill, is established in South London by Cicely Saunders with the support of Albertine Winner.
Технология
27 маусым – Джон Шепард Баррон жасаған алғашқы банкомат Лондон қаласында жұмыс істеуге кірісті. Күні белгісіз – неміс компаниясы Krupp алғашқы гидравликалық бұзғышты "Hydraulikhammer HM 400" ойлап тапты.
June 27 – The first automated teller machine, devised by John Shepherd Barron, enters service, in London. Date unknown – The first hydraulic breaker "Hydraulikhammer HM 400" is invented by German company Krupp.
Туылғандар
24 ақпан – Брайан Шмидт, австралиялық астрофизик, физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2011). Ардем Патапутиан, армян-американдық нейрофизиолог, физиология және медицина бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2021).
February 24 – Brian Schmidt, Australian astrophysicist, recipient of the Nobel Prize in Physics (2011). Ardem Patapoutian, Armenian American neurophysicist, recipient of the Nobel Prize in Physiology and Medicine (2021).