Кіріспе

1965 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.

Астрономия және ғарыш зерттеулері

20 ақпан – "Рейнджер-8" Аполлон бағдарламасының астронавттары үшін ықтимал қону алаңдарын фотоға түсіру жөніндегі сәтті миссиядан кейін Айға құлады. 23 наурыз – NASA "Gemini-3" ғарыш кемесін ұшырды, бұл АҚШ-тың алғашқы екі адамнан тұратын ғарышқа сапары (экипажы: Гас Гриссом және Джон Янг). 21 тамыз – NASA "Gemini-5" (Гордон Купер, Пит Конрад) ғарыш кемесін 1 апталық ғарышқа ұшырды, сондай-ақ мұндай миссияда электр қуаты үшін отын жасушаларын алғаш рет сынақтан өткізді. 16 қараша – "Венера" бағдарламасы: Кеңес Одағы Байқоңырдан "Венера-3" ғарыш зондын Венераға жолдады. (1966 жылдың 1 наурызында ол басқа планетаның бетіне қонған алғашқы ғарыш кемесі болды). 26 қараша – Сахара шөліндегі Хаммагира зымыран ұшыру кешенінде Франция өзінің алғашқы спутнигі "Астерикс-1" орналасқан "Diamant A" зымыранын ұшырып, ғарышқа енген үшінші ел атанды. Шамамен Күн радиусынан 1650 есе үлкен қызыл гипергигант жұлдыз NML Cygni табылды.

Биология

4 ақпан – Трофим Лысенко Кеңес Одағы Ғылым академиясының Генетика институты директоры қызметінен алынды, Лысенколық теориялар жалған ғылым ретінде сынға ұшырады. Эмиль Цукеркандль мен Линус Полинг молекулалық сағат концепциясын атады. 70 жылға жуық уақыт бойы жоғалып кеткен деп есептелген Парма валлабиі Кавау аралында (Окленд қаласының жанында) қайта табылды. У. Кебл Мартин "The Concise British Flora in Colour" атты кітабын жариялады. "Ми жейтін амеба" Naegleria fowleri алғаш рет анықталды.

Химия

Кевлар жоғары берікті пара-арамид синтетикалық талшығы Стефани Кволекпен DuPont компаниясында жасалды. Ван Инлай және әріптестері инсулинді алғаш рет сәтті синтездеді. Питер Хирш, Арчибальд Хоуи, Робин Николсон, Д. В. Пашли және Майкл Уилан "Жіңішке кристалдардың электрондық микроскопиясы" деген мақала жариялады.

Климатология

5 қарашада АҚШ президенті Линдон Джонсонның ғылыми кеңесшілер тобы оған "Қоршаған ортамыздың сапасын жақсарту" деген тақырыптағы есеп жібереді, оның кіріспе бөлімінде: "Ластағыштар әлемдік масштабта ауадағы көмірқышқыл газының құрамын және мұхит сулары мен адамдардың денесіндегі қорғасын концентрациясын өзгертіп жіберді" делінген.

Компьютерлік ғылым

14 қаңтар – CDC 6600 суперкомпьютері Женевадағы CERN орталығына жеткізілді. 22 наурыз – Digital Equipment Corporation компаниясы 12 биттік PDP 8-ді тарту етті, бұл ең алғашқы сәтті коммерциялық мини-компьютер, ол осы күнге дейін 50 000-нан астам жүйені сатты, бұл кез келген компьютер үшін рекордты көрсеткіш. 19 сәуір – Гордон Мур есептеу қуатының экспоненциалды өсу тенденциясын сипаттады, ол кейін Мур заңы деп аталады.

Ғылым мен технология тарихы

Ральф Лапп "Жаңа діни қызметкерлер: ғылыми элита және АҚШ-тағы билікті пайдалану" атты кітабын жариялайды. Томас Тельфордтың Солтүстік Уэльстегі Конви аспалы көпірі (1822–26), көлік үшін қолданыстан тыс қалғаннан кейін, Ұлыбританияның тарихи және табиғи сұлулық орындарын қорғау қорына тапсырылды.

Математика

Джеймс Акс және Саймон Б. Кохен Ax–Kochen теоремасын алғаш рет дәлелдейді. Джеймс Кули мен Джон Туки жылдам Фурье түрлендіруінің жалпы түрін жариялайды, ол Кули–Туки FFT алгоритмі деп белгілі болады және цифрлық сигналдарды өңдеуде маңызды рөл атқарады. Лотфи Заде бұлыңғыр логиканы әзірлейді.

Физика

Қаңтар – Математик Роджер Пенроуз гравитациялық құлдырау және кеңістік-уақыт сингулярлықтары туралы маңызды мақала жариялайды.

Физиология және медицина

Ағылшын педиатры Гарри Энгелман алғаш рет Энгелман синдромын сипаттады. Ағылшын неврологы Виктор Дюбовиц алғаш рет Дюбовиц синдромын сипаттады. Франк Пантридж Белфаст жедел жәрдем көлігіне алғашқы портативті дефибрилляторды орнатады.

Психология

Конрад Лоренц "Мінез-құлықтың эволюциясы және модификациясы" атты еңбегін жариялады.

Технология

Қаңтар – Брайан Уитби мен С. Кэмминс мұзды жасауға арналған жылдамдатылатын жабдыққа, мұзды фургонның жүргізу механизмінен (жеке генератордың орнына) қуат алатын жұмсақ мұздықтармен жабдықталған, Ұлыбритания патенттік өтінімін береді, ол әлемдік стандартқа айналады. 4 наурыз – Лава лампасына патент тіркелді. 20 шілде – Оуэн Финлей Макларен заманауи жиналмалы бала арбасына Ұлыбритания патенттік өтінімін береді.

Туылғандар

3 наурыз – Тедрос Адханом, эфиопиялық қоғамдық денсаулық сақтау органының өкілі. 7 наурыз – Оттолин Лейзер, ағылшын өсімдік биологы және ғылым әкімшісі. 4 маусым – Ади Утарини, индонезиялық қоғамдық денсаулық сақтау зерттеушісі. 5 маусым – Майкл Браун, американдық астроном. 16 маусым – Андреа М. Гез, американдық астроном, 2020 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. 21 маусым – Ян Ливэй, қытайлық ғарышкер. 11 қазан – Хуан Игнасио Сирак Састуран, испан физигі.

Өлімдер

30 наурыз – Филип Шоуолтер Хенч (1896 жылы туған), американдық дәрігер, 1950 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегері. 9 шілде – Луис Гарольд Грей (1905 жылы туған), ағылшын физигі, радиобиология саласын қалыптастырушы. 28 тамыз – Джулио Рака (1909 жылы туған), израильдік физик. 4 қыркүйек – Альберт Швайцер (1875 жылы туған), Эльзастық медициналық миссионер. 20 қыркүйек – Артур Холмс (1890 жылы туған), ағылшын геологы. 12 қазан – Пол Герман Мюллер (1899 жылы туған), швейцариялық химик, 1948 жылы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегері. 11 қараша – Рональд Хаттон (1886 жылы туған), ағылшын жеміс шаруашылығы маманы. 11 желтоқсан – Георгий Константинеску (1881 жылы туған), румыниялық инженер.