Кіріспе

1992-1996 жылдар аралығында Сьерра-Леоне мемлекет басшысы болған Валентин Эсеграгбо Мелвин Штрассер (26 сәуір 1967 жылы туған) – Сьерра-Леоненің бұрынғы әскери шенеунігі. 25 жасқа толғаннан үш күн өткен соң билікті басып алып, 1992 жылы әлемдегі ең жас мемлекет басшысы атанды. Штрассер Сьерра-Леоне астанасы Фритаунның шығыс бөлігіндегі Аллен Таун ауданында креолдық ата-анасының отбасында дүниеге келді және өсті. Орта мектепті бітіргеннен кейін 18 жасында Сьерра-Леоне Республикасы Әскери күштеріне (RSLMF) қабылданып, қызметке кірді. Алдыңғы жылы басталған Сьерра-Леоне азамат соғысы аясында ол 1992 жылы президент Жозеф Сайду Момоны құлатқан төңкеріске жетекшілік етті. Одан кейін Ұлттық Уақытша Басқару Кеңесін (ҰҰБК) құрды – әскери хунта. Соғыс кезінде Революциялық Біріккен Фронт (RUF) бүлікшілер тобына қарсы тұру үшін Оңтүстік Африканың «Executive Outcomes» жалдамалы әскерлер фирмасын шақырды. Шамамен төрт жыл билікте болғаннан кейін, соғыс жалғасқанда 1996 жылы оның орынбасары, бригадир-генерал Джулиус Маада Био бастаған екінші әскери төңкеріспен биліктен қуылды. Құлатылғаннан кейін Англияға барып, саяси баспана іздеді, бірақ сәтті болмады. Кейін 2000 жылы Гамбияға кіруге тырысты, бірақ қатаң қабылданбады, соңынан Сьерра-Леонеге қайтып келді.

Ерте өмір

Валентин Эсеграгбо Мелвин Штрассер 1967 жылғы 26 сәуірде Сьерра-Леоне астанасы Фритаун қаласында креол этникалық тобынан шыққан ата-анасының отбасында дүниеге келді. Штрассер туған кезде сэр Альберт Маргай Сьерра-Леоне премьер-министрі болған, ол кезде елде парламенттік үкімет жүргізілген. Штрассер Фритаун қаласының Аллен Таун ауданында өсті. Штрассер Сьерра-Леоне грамматикалық мектебінде орта білімін аяқтады және 1985 жылы он сегіз жасында бітірді. Орта мектепте оқыған кезінде Штрассер математика және химия пәндерінде қабілетті оқушы болды.

Әскери мансап

1985 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін, ол он сегіз жасында Президент Сиака Стивенс үкіметінің кезінде Сьерра-Леоне Республикасы Әскери күштеріне (RSLMF) қатысты және Фритаун қаласының жанындағы Бенгуэмада орналасқан Бенгуэма әскери оқу академиясында офицер-кадет ретінде әскери дайындықтан өтті. Дайындықтан кейін он тоғыз жасында Сьерра-Леоне армиясына офицер болып қабылданып, Сиерра-Леоненің шығысындағы Кайлахун ауданындағы Дарудағы әскери казармаға жіберілді. Фодай Санкох басқаратын Революциялық Біріккен майдан (RUF) 1991 жылдың 25 наурызында Кайлахун ауданындағы Буэду ауылына алғашқы шабуылын жасады. Штрассер және басқа да сарбаздар, бұл кезде Кайлахундағы әскери казармада болды, RUF-қа қарсы көтерілісті басқару және жою үшін жіберілді. Президент Момохты оның ізбасары алмастырғанға дейін, Валентин Штрассер Сьерра-Леонеге жасалған Либерияның шапқыншылығына қарсы күресті, әсіресе Сьерра-Леоненің шығысы мен оңтүстігінде. Штрассер күресінің барысында ішкі көтерілісшілерге, сонымен қатар "собель" деп те аталатын топтарға қарсы тұруға мәжбүр болды. Президент Момоның билігі ұзаққа созылмады, себебі ол Сьерра-Леоне халқының сол кездегі талаптарын қанағаттандырмады – олар ынтымақтастыққа негізделген саяси жүйе қалап, Момоның өзінен бұрынғы басшыдан ешқандай айырмашылығы жоқ екенін ойлады.

1992 жылғы төңкеріс және мемлекет басшысы қызметі

Штрассердің Кайлахун ауданында RUF-ке қарсы соғыс майданында болған кезінде, президент Джозеф Сайду Момох басқаратын Сьерра-Леоне үкіметі сарбаздарға жеткілікті етіп аяқ киім және соғыста Штрассер мен оның әріптес сарбаздарын нығайтуға қажетті әскери жабдықтарды бермеді. Әскерлер өз жалақыларын уақытында алған жоқ, ал олардың әл-ауқаты үкіметтің басымдықтарының қатарында болған жоқ. Көптеген шақырулар, ескертулер мен қорқытулардан кейін, жас сарбаздар 1992 жылдың 29 сәуірінде Кайлахундан Фритаун қаласындағы Мемлекеттік үйге қарулы күйде шеру тартты, соғысты жалғастырудағы қиындықтарына наразылық білдіріп, төленбеген жалақыларын талап етті. Әскери топты Штрассердің өзі және оның ең жақын достары, сондай-ақ әріптес сарбаздары – сержант Соломон Муса мен капитан Сандьи Сахр басқарды. Әскерлердің ел астанасына келгені президент Момохты елден қашуға мәжбүр етті, ол Гвинеяның Конакри қаласына жер аударылды. Бұл билік бослығы Штрассерді және оның адамын билікті басып алуға, Штрассерді басшы етіп, NPRC құруға итермеледі, ол елдің мемлекет басшысы болды. Штрассер әлемдегі ең жас мемлекет басшысы атанды, оның жасы жиырма бес болғанда.

1996 жылғы төңкеріс

1996 жылдың қаңтар айында, шамамен төрт жыл билікте болғаннан кейін, Штрассер тағы бір әскери төңкеріс салдарынан құлатылды, бірақ бұл жолы оның бейбіт процесті басқаруына наразы болған өз NPRC мүшелері осы төңкеріске қатысты. Төңкеріс жетекшісі оның орынбасары, бригадир-генерал Джулиус Маада Био, полковник Том Нюма және капитан Комба Монде болды. Био, Нюма мен Мондехтің қолдауымен, төңкерістің көшбасшысы ретінде жылдам дамыды және Сьерра-Леоне мемлекетінің басшысы қызметін иеленді.

Басшылықтан кейінгі кезең

Ол құлатылғаннан кейін, Штрассерге БҰҰ Англияның Ковентри қаласындағы Уорвик университетінде заңды оқу үшін стипендия берді, бірақ 18 айдан кейін оқуын тоқтатты. 2000 жылы Англияда оның пана сұрауы қабылданбады, содан кейін ол Гамбияға кетті, бірақ кіруге рұқсат берілмеді. Ақырында ол Сьерра-Леонеге қайтып келді, онда Фритаунның шығысындағы Графтон қаласында аз зейнетақымен кедейлікте өмір сүрді және жастарға компьютерлік біліктерді үйрететін АКТ институтында жұмыс істеді. 2019 жылдың қаңтар айында ол ауыр сырқаттанды және емделу үшін Ганаға жеткізілді. Перифериялық артерия ауруы салдарынан оның сол аяғының бір бөлігі ампутацияланды. Оңалтудан өткен соң, ол 2021 жылдың шілдесінде Сьерра-Леонеге оралды және президент Биодан пәтер алды. Оппозициялық «Барлық халық конгресі» мүшесі Амаду Макало Коита кейіннен үкімет Штрассерді үй қамауында ұстап отырғанын мәлімдеді.