Кіріспе

Вашингтон штаты, АҚШ, Сиэтлдегі жүзбелі көпір.

Лейси В. Мэрроу ескерткіш көпірі – АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Сиэтл қаласының маңындағы жүзбелі көпір. Бұл – Вашингтон көлі арқылы Сиэтлден Мерсер аралына дейін Interstate 90 тас жолының шығысқа қарайғы бағытындағы Interstate 90 жүзбелі көпірлерінің бірі. Батысқа қарайғы қозғалыс көршілес Хомер М. Хэдли ескерткіш көпірі арқылы жүзеге асырылады. Мэрроу көпірі – әлемдегі екінші ең ұзын жүзбелі көпір, оның ұзындығы 6620 фут (2018 м) (ең ұзыны – сол көлде бірнеше шақырым солтүстікке орналасқан губернатор Альберт Д. Розеллини көпірі – Evergreen Point). Мэрроу көпірінің алғашқы нұсқасы 1940 жылы ашылып, Вашингтон көлінің жүзбелі көпірі деп аталды. 1967 жылы ол Лейси В. Мэрроу көпірі деп қайта аталды. Алғашқы көпір 1989 жылы жабылды, ал қазіргі көпір 1993 жылы ашылды. Маунт Бейкер тау туннелінің шығыс порталдарымен бірге, бұл көпір Сиэтл қаласының ресми символы және Ұлттық тарихи азаматтық инженерлік ескерткіші болып табылады. Көпірдің бастапқыда ортасында 202 фут (62 м) көлденең ашылатын бөлігі болған, ол ірі су көлігі үшін арналған еді. Қазіргі уақытта, көпірдің басындағы 29 фут (9 м) тік биіктігі бар тұрақты ашылатын бөліктер арқылы ғана кемелер өте алады.

Тарих

Көпірдің идеясын инженер Гомер Хэдли ұсынған, алғашқы ұсынысын 1921 жылы жасаған. Көпір, әсіресе Джордж Лайтфуттың күшті лоббилеуінің арқасында салынды, ол кейіннен «көпірдің әкесі» деп аталды. Лайтфут 1930 жылы Миллер Фрименнің қолдауын алып, көпір үшін үгіт жүргізе бастады. Құрылыс 1939 жылдың 1 қаңтарында басталды және 1940 жылы аяқталды. Жобаның құрылыс құны, кіреберіс жолдарымен қоса, шамамен 9 миллион долларды құрады. Ол ішінара 4,184 миллион долларлық облигация шығару арқылы қаржыландырылды. 1990 жылдың 25 қарашасында жөндеу жұмыстары кезінде болған дауылда көпір суға батып кетті. Қазіргі көпір 1993 жылы салынды. Ласи В. Мэрроу (1904–1966) – Вашингтон штатының автомобиль жолдары департаментінің екінші директоры және екінші дүниежүзілік соғыста бомбалаушы ұшқышы ретінде қызмет еткен, бригадалық генерал шеніне жеткен АҚШ Әуе күштерінің офицері. 1925 жылы Пульман қаласындағы Вашингтон штатының колледжін бітірген ол CBS комментаторы Эдвард Р. Мэрроудың үлкен ағасы болды. Көпірде үлкен кемелердің өтуіне мүмкіндік беру үшін орталық бөлігіне жиырылатын жылжымалы бөлік болды. Бұл конструкция жолдың иілуіне әкелді, соның салдарынан көліктер жылтыратылған болаттық біріктірулерде екі рет бұрылуға мәжбүр болды. Жоларалық жүйе, бағытты көрсетуші шамдармен және «X» белгілерімен жабдықталған, таңғы және кешкі сағаттардағы қозғалысты жеңілдету үшін бір жолақты қозғалысты «бұрыс» жаққа бағыттап, қауіпті күшейтті. Көпірде көптеген ауыр апаттар болды. Жылдар өте келе көлік ағыны артты және жобаланған сыйымдылықтан әлдеқайда асып кетті. Жаңару немесе ауыстыру қажеттілікке айналды, соның нәтижесінде 1989 жылы Хомер М. Хэдли ескерткіш көпірі салынды, ал 1993 жылы ол Хэдлидің құрметіне аталды. Жаңа көпірдің ашылуымен 49 жылдық Мэрроу көпірі 1989 жылдың 23 маусымында үш жылға жоспарланған жөндеу жұмыстары үшін жабылды.

1990 жылғы апат

1990 жылы 25 қарашада қайта құру жұмыстары кезінде бастапқы көпір адам жасаған қателіктер мен дұрыс емес шешімдердің нәтижесінде суға батып кетті. Бұл оқиға көпірдің жаңа жабынмен жаңартылуы және Interstate Highway System жүйесінің талаптарына сай келу үшін консольдік конструкциялармен кеңейтілуі қажет болғандықтан басталды. Вашингтон штатының Көлік департаменті (WSDOT) қажетсіз материалдарды (көпірдің жол жапсырмасындағы тротуарларды) алып тастау үшін гидродемолицияны (жоғары қысымды суды) пайдалануға шешім қабылдады. Осы гидродемолициядан алынған су экологиялық заңнамаға сәйкес ластанған деп есептелді және оны Вашингтон көліне құюға рұқсат етілмеді. Инженерлер көпірдің понтондық бөліктерін талдап, олардың қажеттен артық конструкцияланғанын және суды уақытша сақтауға болатынын анықтады. Сондықтан понтондық бөліктердің герметикалық есіктері алынып тасталды. 22-24 қарашада (Алғыс айту күні демалысы) болған күшті дауыл кейбір понтондық бөліктерді жаңбыр және көл суымен толтырды. 24 қарашада жұмысшылар көпірдің батып келе жатқанын байқап, бірнеше понтондық бөліктерден су соруды бастады; ал 25 қарашада, жексенбі күні, көпірдің 850 метрлік бөлігі суға батып, ластанған суды және тонналармен көпір материалдарын көлге төкті. Бұл оқиға бір понтон сумен толып, кабельдермен байланысқандықтан қалған бөліктерді бірге сүйреп кеткенде болды, жүктеме астында бөліктерді ажырату мүмкін болмады. Көпір жөндеу жұмыстары үшін жабық болғандықтан және бату процесі біраз уақытқа созылғандықтан ешкім зардап шекпеді. Кейін ол қысқа мерзімге жабылды. Сейсенбі күні батыс бағыттағы қозғалысқа рұқсат берілді, ал желтоқсан айының басында шығыс бағыттағы қозғалыс қайта жаңартылды. Осы апат көпірдің қайта ашылуын 14 айға, 1993 жылдың 12 қыркүйегіне дейін кешіктірді.

Прецеденттер мен алынған сабақтар

WSDOT 1979 жылы ақпанда ұқсас жағдайларда тағы бір жүзбелі көпірді, Худ каналы көпірін жоғалтты. Қазір Вашингтондағы тағы бір ірі жүзбелі көпір, Evergreen Point Floating Bridge, жергілікті қоршаған орта жағдайларына қарай жеткілікті инженерлік есептемелерден өтпегені белгілі болды; 1963 жылғы көпір 2016 жылы жаңа жүзбелі құрылыммен ауыстырылды.