Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1962 жылы ғылым және технология саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.
The year 1962 in science and technology involved some significant events, listed below.
Астрономия және ғарыш зерттеулері
26 қаңтар – Айды зерттеу үшін Ranger 3 ғарыш зонды ұшырылды, бірақ кейіннен одан 35 405 километр (22 000 миль) қашықтықта өтіп кетті. 4-5 ақпан – Жаңа ай және толық күн тұтылуы кезінде классикалық планеталардың сирек кездесетін ұлы қосылуы болды, оған бес планета, сондай-ақ Күн мен Ай кірді, олардың бәрі эклиптикада бір-бірінен 16° аралықта орналасқан. 19 ақпан – Айдың жартылай тұтылуы. 20 ақпан – Mercury бағдарламасы: Джон Глен «Friendship 7» бортында 4 сағат 55 минут ішінде Жерді үш рет айналып, мұны жасаған алғашқы американдық болды. 26 сәуір – Ranger 4 ғарыш кемесі Айға құлады. Бұл Айдың ең қалың бөлігіне (жақын емес жағына) соқтығысқан алғашқы ғарыш кемесі. 24 мамыр – Mercury бағдарламасы: Скотт Карпентер «Aurora 7» бортында Жерді айналып жүрген екінші американдық болды. 17 шілде – Айдың жартылай тұтылуы. 11 шілде – АҚШ-тан Ұлыбританияға AT&T-нің Telstar спутнигі арқылы бірінші тікелей трансатлантикалық теледидар хабары таратылды. Telstar – әлемдегі алғашқы белсенді, тікелей релелік байланыс спутнигі (бұрынғы күні NASA Delta зымыранымен Канавералдан ұшырылған) және Goonhilly спутниктік жер станциясы. 22 шілде – Mariner бағдарламасы: Mariner 1 ғарыш кемесі ұшырылғаннан кейін бірнеше минуттан соң басқарудан шығып, жойылды. 31 шілде – Сақиналы күн тұтылуы. 5 тамыз – 3C 273, квазар ретінде анықталған алғашқы нысанды Джон Болтон Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Паркс обсерваториясындағы радиотелескоп арқылы тапты. 15 тамыз – Айдың жартылай тұтылуы. 29 қыркүйек – Канаданың Alouette 1 спутнигі, АҚШ немесе КСРО-дан тыс жерде салынған алғашқы спутник, Калифорниядағы Ванденберг әуе базасынан ұшырылды. 14 желтоқсан – Mariner бағдарламасы: Mariner 2 ғарыш кемесі Венерадан өтіп, планеталық кездесуді сәтті өткізген алғашқы ғарыш кемесі болды. Олин Эгген, Дональд Линден Белл және Аллан Сандейдж галактиканың бір (салыстырмалы түрде) жылдам монолиттік құлдырау арқылы қалыптасқанын, алдымен галоның, содан кейін дискнің пайда болғанын теориялады.
January 26 – The Ranger 3 space probe is launched to study the Moon, but later misses it by 22,000 miles. February 4–5 – During a new moon and total solar eclipse, an extremely rare grand conjunction of the classical planets occurs, including all five of the naked eye planets plus the Sun and Moon, all within 16° of each another on the ecliptic. February 19 – Penumbral lunar eclipse. February 20 – Mercury program: While aboard Friendship 7, John Glenn orbits the Earth three times in 4 hours, 55 minutes, becoming the first American to do so. April 26 – The Ranger 4 spacecraft crashes into the Moon. It is also the first spacecraft to impact the far side of the Moon as well. May 24 – Mercury program: Scott Carpenter becomes the second American to orbit the Earth aboard Aurora 7. July 17 – Penumbral lunar eclipse. July 11 – First live transatlantic television broadcast from the United States to Britain, via AT&T's Telstar, the world's first active, direct relay communications satellite (launched the previous day on a NASA Delta rocket from Cape Canaveral) and Goonhilly Satellite Earth Station. July 22 – Mariner program: The Mariner 1 spacecraft flies erratically several minutes after launch and has to be destroyed. July 31 – Annular solar eclipse. August 5 – 3C 273, the first object to be identified as a quasar, is found by John Bolton with the radio telescope at the Parkes Observatory in New South Wales. August 15 – Penumbral lunar eclipse. September 29 – The Canadian Alouette 1, the first satellite built outside the United States or the Soviet Union, is launched from Vandenberg Air Force Base in California. December 14 – Mariner program: The Mariner 2 spacecraft flies by Venus, the first to carry out a successful planetary encounter. Olin Eggen, Donald Lynden Bell, and Allan Sandage theorize galaxy formation by a single (relatively) rapid monolithic collapse, with the halo forming first, followed by the disk.
Биология
1 мамыр – Дуглас Гарольд Копп кальцитонин гормонын жасайды. Тамыз – "Хэстингс сирек кездесетін нұсқалары" орнитологиялық жалғандықтар екені анықталады. Эмиль Цукеркандль мен Линус Полинг молекулалық сағат тұжырымын енгізетін мақала жариялайды. Бірінші түксіз егеуқұйрық штаммын Н. Р. Грист Глазго қаласындағы Ручилл ауруханасының Браунли вирусология зертханасында ашады. Фрэнсис О. Шмитт және тағы басқалар Нейроғылымдарды зерттеу бағдарламасын (NRP) құрады.
May 1 – Douglas Harold Copp discovers of the hormone calcitonin. August – The "Hastings Rarities" are exposed as ornithological frauds. Emile Zuckerkandl and Linus Pauling publish a paper introducing what will become known as the molecular clock concept. The first nude mouse strain is discovered by N. R. Grist at Ruchill Hospital's Brownlee virology laboratory in Glasgow. The Neuroscience Research Program (NRP) is established by Francis O. Schmitt et al.
Компьютерлік ғылым
Мамыр – BBN компаниясының J. C. R. Licklider «Желгідегі адам-компьютер байланысы» тақырыбында баяндама жасайды. Тамыз – J. C. R. Licklider Интергалактикалық Компьютерлік Желіге сілтеме жасауды бастайды, бұл Интернетке айналатын нәрсені ұғымдық тұрғыдан қалыптастырады. 19 қыркүйек – «Flossie» атты алғашқы ICT 1301 бизнес-менфреймі Сенат үйіне (Лондон университеті) орнатылды. Ол 50 жылдан кейін де жұмыс істей береді. Қазан – Дж. К. Р. Ликлайдер АҚШ Қорғаныс министрлігінің ARPA компьютерлік зерттеу бағдарламасының алғашқы басшысы болады және оны Ақпаратты өңдеу техникасы кеңсесі (IPTO) деп атайды. 3 қараша – «Жеке компьютер» термині алғаш рет «Нью-Йорк Таймс» газетінде Джон Мочлидің бір күн бұрын Америкалық Инженерлер институтында сөйлеген сөзі туралы хабарда пайда болады. «Алғашқы бөлмедей үлкен компьютерлерді ойлап тапқан» Мочли «шамамен он жылдан кейін» әркімнің «тегіс, алмастырылатын деректерді сақтау құрылғыларымен жабдықталған, шексіз жадты қамтамасыз ететін және көптеген мәселелерді шеше алатын» жеке компьютері болады дейді. Оның сөзінше, «кәдімгі ұл немесе қыз жеке компьютерді меңгермейтін себеп жоқ». 7 желтоқсан – сол кездегі әлемдегі ең қуатты Atlas суперкомпьютері Англияның Манчестер университетінде пайдалануға беріледі. Бұл көп бағдарламалауға арналған алғашқы жүйе және келесі он жыл бойы қолданылады. 28 желтоқсан – Мочли «әркімнің өз компьютері болатын заманды көз алдыма елестетемін» дейді. MIT-те Иван Сазерленд компьютерлік жобалауға қолданылатын графикалық бағдарламалардың бастауы болған Sketchpad бағдарламасын жазу үшін TX 2 компьютерін пайдаланады. Роджер Томлинсон әлемдегі алғашқы географиялық ақпараттық жүйе (ГИС) – Канада географиялық ақпараттық жүйесін әзірлеуге жетекшілік етеді. Оле Йохан Даль мен Кристен Найгаардтың Ослодағы Норвегиялық есептеу орталығында жасаған Simula I, алғашқы объектіге бағытталған бағдарламалау тілі жарыққа шығады.
May – J. C. R. Licklider of BBN co presents a paper on "On Line Man Computer Communication". August – J. C. R. Licklider begins to refer to the Intergalactic Computer Network, effectively conceptualizing what will become the Internet. September 19 – The first ICT 1301 business mainframe sold, "Flossie", is installed at Senate House (University of London). It will still be operable 50 years later. October – J. C. R. Licklider becomes the first head of the computer research program at the United States Department of Defense's ARPA, which he names the Information Processing Techniques Office (IPTO). November 3 – The earliest recorded use of the term "personal computer" features in The New York Times in a story about John Mauchly's speech the day before to the American Institute of Industrial Engineers. Mauchly, "inventor of some of the original room size computers", says that "in a decade or so" everyone would have their own computer with "exchangeable wafer thin data storage files to provide inexhaustible memories and answer most problems". He is quoted as saying, "There is no reason to suppose the average boy or girl cannot be master of a personal computer." December 7 – The Atlas supercomputer, the most powerful in the world at this date, is dedicated at the University of Manchester in England. It is the first system designed for multiprogramming, and will be in use for the next decade. December 28 – Mauchly is again reported as saying he "envisions a time when everyone will carry his own personal computer". At MIT, Ivan Sutherland uses the TX 2 computer to write Sketchpad, the origin of graphical programs used for computer aided design. Roger Tomlinson leads development of the Canada Geographic Information System, the world's first geographic information system (GIS). Simula I, the first object oriented programming language, developed at the Norwegian Computing Center in Oslo by Ole Johan Dahl and Kristen Nygaard, is released.
Экология
Маусым – Рейчел Карсонның «Үнсіз көктем» кітабы «The New Yorker» журналында бөлім-бөлім жариялана бастайды; 27 қыркүйекте кітап түрінде жарық көрді.
June – Rachel Carson's Silent Spring begins serialization in The New Yorker; it is released as a book on September 27.
Ғылым тарихы
Томас Кунның "Ғылыми революциялардың құрылымы" кітабы АҚШ-та жарияланды.
Thomas Kuhn's The Structure of Scientific Revolutions is published in the United States.
Медицина
Қараша – Ағылшын ортопед-хирургі Джон Чарнли Уиган қаласындағы Райтингтон ауруханасында жоғары молекулалық салмақты полиэтилен (HMWP) ұясын қолданып, тұңғыш рет толық жамбас ауыстыру операциясын сәтті жасады. Джеймс В. Блэк пропранололды синтездеді, ол бірінші бета-блокатор (стенокардияны реттеу үшін қолданылады) және әлемдегі ең көп сатылатын дәріге айналады. Жозеф Мюррей алғашқы тұрақты қабірден алынған бүйрек трансплантациясын жүргізеді. Оңтүстік Танзанияда алғаш рет "бас иелену" ауруы тіркелді. Инженер-гидравлик Стэнли Уэйд, жазушы Роальд Даль және нейрохирург Кеннет Тилл бірлесіп Уэйд Даль Тил клапанын – миға арналған шунтты жасады.
November – English orthopedic surgeon John Charnley makes the first successful whole hip replacement operation using a high molecular weight polyethylene (HMWP) socket, at Wrightington Hospital, Wigan. James W. Black synthesises propranolol, the first beta blocker (used for regulation of angina pectoris), which becomes the world's best selling drug. Joseph Murray performs the first permanent cadaveric kidney transplantation. Nodding disease is first documented, in southern Tanzania. Wade Dahl Till valve, a cerebral shunt, is developed by hydraulic engineer Stanley Wade, author Roald Dahl and neurosurgeon Kenneth Till.
Физика
Леон М. Ледерман мюон нейтриносын ашты.
The muon neutrino is discovered by Leon M. Lederman.
Психология
Стэнли Шахтер және Джером Э. Сингер эмоцияның екі факторлы теориясын ұсынады.
Stanley Schachter and Jerome E. Singer propose their two factor theory of emotion.
Технология
Қазан – Ник Холоняк, кіші, Нью-Йорк штатының Сиракуза қаласындағы General Electric компаниясында жұмыс істеген кезінде, көзге көрінетін спектрдің (қызыл) алғашқы практикалық жарықдиодын (LED) жасап шығарады. Жаңа австриялық туннель салу әдісі осылай деп аталады.
October – The first practical visible spectrum (red) light emitting diode is developed by Nick Holonyak, Jr., while working at the General Electric Company in Syracuse, New York. The New Austrian Tunnelling method is so named.
Туылғандар
27 сәуір – Эдвард Мозер, норвегиялық нейробиолог, физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегері. Сәуір – Сара Гилберт, ағылшын вакцинологы. 17 мамыр – Ференц Крауш, венгр туған аттосекундтық физик, физика саласындағы Нобель сыйлығының иегері. 18 маусым – Лиза Рэндалл, американдық теориялық физик. 29 маусым – Джордж Д. Замка, американдық астронавт. 20 қыркүйек – Джим Аль Халили, ирактық туған британдық теориялық физик және ғылымды насихаттаушы. Мишель Догерти, Оңтүстік Африка туған ғарыш физигі.
April 27 – Edvard Moser, Norwegian neuroscientist, recipient of the Nobel Prize in Physiology or Medicine. April – Sarah Gilbert, English vaccinologist. May 17 – Ferenc Krausz, Hungarian born attosecond physicist, recipient of the Nobel Prize in Physics. June 18 – Lisa Randall, American theoretical physicist. June 29 – George D. Zamka, American astronaut. September 20 – Jim Al Khalili, Iraqi born British theoretical physicist and science communicator. Michele Dougherty, South African born space physicist.
Өлімдер
19 ақпан – Георгиос Папаниколау (1883 жылы туған), грек-американдық Пап-тесттің ойлап табушысы. 15 наурыз – Артур Комптон (1892 жылы туған), американдық физик, физика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. 19 наурыз – Сэмюэл Кейт Прескотт (1872 жылы туған), американдық тағам ғылымының маманы және микробиолог. 24 наурыз – Огюст Пикард (1884 жылы туған), швейцариялық физик және саяхатшы. 13 мамыр – Генри Трендли Дин (1893 жылы туған), американдық тіс зерттеушісі. 28 шілде – Натан Явлинский (1912 жылы туған), ресейлік ядролық физик, авиа апатта қаза тапты. 29 шілде – Рональд Фишер (1890 жылы туған), ағылшын санаттамасы мен генетика ғалымы. 5 қараша – Пол Лестер Эррингтон (1902 жылы туған), американдық табиғатты қорғаушы. 18 қараша – Нильс Бор (1885 жылы туған), даниялық физик. 20 желтоқсан – Эмиль Артин (1898 жылы туған), Австрияда туған математик. 24 желтоқсан – Вильгельм Акерман (1896 жылы туған), неміс математигі.
February 19 – Georgios Papanikolaou (born 1883), Greek American inventor of the Pap smear. March 15 – Arthur Compton (born 1892), American physicist, recipient of the Nobel Prize in Physics. March 19 – Samuel Cate Prescott (born 1872), American food scientist and microbiologist. March 24 – Auguste Piccard (born 1884), Swiss physicist and explorer. May 13 – Henry Trendley Dean (born 1893), American dental researcher. July 28 – Natan Yavlinsky (born 1912), Russian nuclear physicist, in aviation accident. July 29 – Ronald Fisher (born 1890), English born statistician and geneticist. November 5 – Paul Lester Errington (born 1902), American conservationist. November 18 – Niels Bohr (born 1885), Danish physicist. December 20 – Emil Artin (born 1898), Austrian born mathematician. December 24 – Wilhelm Ackermann (born 1896), German mathematician.