Кіріспе

Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы; Квинсленд губернаторы; Үндістан вице-королі (1868–1933)

Фредерик Джон Нейпир Тезигер, 1-ші виконт Челмсфорд (12 тамыз 1868 – 1 сәуір 1933), 1921 жылға дейін Челмсфорд лорды атанды, британдық мемлекет қайраткері болған. Ол 1905–1909 жылдары Квинсленд губернаторы, 1909–1913 жылдары Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы, ал 1916–1921 жылдары Үндістан вице-королі қызметін атқарды, онда Монтегю-Челмсфорд реформаларының жасалуына жауапты болды. Рамзи Макдональд үкіметінде Адмиралтействоның бірінші лорды ретінде қысқа ғана уақыт қызмет еткеннен кейін, ол зейнетке шығар алдында Джек Ланг үкіметі оны Жаңа Оңтүстік Уэльс үшін бас агент етіп тағайындады.

Ерте өмір

Тезигер 1868 жылдың 12 тамызында Англияның Лондонында, Фредерик Тезигердің, 2-ші барон Челмсфордтың және Адрия Хиттің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Винчестер колледжінде және Оксфордтағы Магдален колледжінде білім алып, 1891 жылы заң бойынша бірінші сыныптық дипломмен өнер бакалавры дәрежесін алды. Тезигер Оксфордтың All Souls College (1892–1899) колледжінің мүшесі болып сайланды. Көгалдық крикетке құмар болған ол Оксфорд XI командасының капитаны болды және Миддлсекс үшін де ойнады. 1904 және 1905 жылдар аралығында Лондон округтік кеңесінің мүшесі болды, сондай-ақ 1913 және 1919 жылдар аралығында кеңесші ретінде қайтадан сайланды.

Квинсленд губернаторы

1905 жылдың 9 сәуірінде әкесі қайтыс болғаннан кейін ол 3-ші барон Челмсфорд болып тағайындалды, ал 1905 жылдың шілдесінде Австралиядағы Квинсленд штатының губернаторы қызметіне кірісті. Брисбенге келген соң, 20 қарашада қызметке кірді. 1906 жылдың 26 маусымында Челмсфорд Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің Командоры болып тағайындалды. Оның өкілеттігі кезінде Заң шығарушы кеңес пен Заң шығарушы жиналыс арасындағы қақтығыс және төменгі палатада үш теңдей үлестірілген партиялардың пайда болуы басым болды. Кидстон Челмсфордтан заң жобаларын қабылдау үшін Кеңеске жеткілікті мүшелерді тағайындауды сұрады. Челмсфорд халықтан мұндай шешімдер қабылдауға жеткілікті мандат алғанын санамағандықтан, бас тартты. Кидстон наразылық білдіріп, отставкаға кетті, ал Челмсфорд оппозиция жетекшісі Роберт Филпке министрлік құруды тапсырды, бірақ ол жиналыста тез жеңіліске ұшырады. Содан кейін Челмсфорд Филпке парламентті таратуға рұқсат берді, әйтсе де парламент жарты жыл ғана болған еді. Кидстон қаржыландыруды қабылдамағандықтан, Челмсфорд араласып, резервтік өкілеттіктерді пайдаланып, сайлауға дейін қаржыландыру мақұлданғанын қамтамасыз етті. 1909 жылдың 21 желтоқсанынан 1910 жылдың 27 қаңтарына дейін Челмсфорд Австралияның генерал-губернаторы, Дадли графы демалыста болған кезде, Ұлттық басшылық қызметін атқарды. 1911 жылдың сәуірінен қарашасына дейін Челмсфорд Англияға шетелдік демалысқа кетіп, Жаңа Оңтүстік Уэльстегі үлкен саяси дағдарыстан сақтады. 1911 жылдың шілдесінде Заң шығарушы жиналыстың екі еңбекші депутаты жер реформасына наразылық білдіріп, отставкаға кетті, нәтижесінде Макгоуэн үкіметі жиналыста азшылыққа айналды. Макгоуэн де демалысқа кеткеннен кейін (Челмсфорд пен Макгоуэн екеуі де король Георг V-тің тәж кию рәсіміне қатысты), Премьер-министр міндетін атқарушы Холман, Жаңа Оңтүстік Уэльс вице-губернаторы сэр Уильям Калленнен парламентті қосымша сайлау өткізілгенге дейін таратуды сұрады. Каллен үкімет әлі де палатаның сенімін сақтап тұрғандықтан және губернатордың бұл мәселеде дискрециялық өкілеттігі болмағандықтан, бас тартты. Холман бұл ұсынысты қабылдамады, ал парламент қайта басталғанда, министрлік пен спикермен бірге отставкаға кетті. Холман Калленге оппозиция жетекшісі Уэйдтен үкімет құруды сұрауға кеңес беруден бас тартты. Бірақ Каллен бәрібір солай істеді. Уэйд бұл ұсынысты қабылдаса, өзі де азшылықта қалатынын білгендіктен, сақтықпен қарады. Уэйд Калленге оны парламент таратылса ғана қабылдайтынын айтты. Каллен бұл талапты қабылдамады, ал Уэйд комиссияны қабылдаудан бас тартты. Содан кейін Калленнің Холманды қайтадан қызметке тағайындаудан және оған парламентті таратуға рұқсат беруден басқа жолы қалмады. Холман бір орынды жоғалтқан сайлауда үкіметтің билігін қиындықпен сақтап қалды. Сондықтан ол оппозициялық либералдардың мүшесі Генри Уиллиске спикер ретінде төрағалық етуді тапсырды. 1912 жылы ол Киелі Михаил және Киелі Георгий орденінің Ұлы крестімен марапатталды және 1914 жылдан 1916 жылға дейін орденнің канцлері болды. Оның өкілеттігі аяқталып, 1913 жылдың наурыз айында Англияға оралды. Жылдам дамып, 1916 жылдың наурыз айында Лорд Хардингенің орнына вице-король болып тағайындалды. Вице-король ретінде 1916 жылы Үнді империясы орденінің Ұлы қолбасшысы және Үндістан жұлдызы орденінің Ұлы қолбасшысы атағын алды, сондай-ақ ордендердің Ұлы магистрі болды. 1917 жылдың 4 желтоқсанында Ұлыбритания империясы орденінің Ұлы крестімен марапатталды. Вице-корольдік қызметі кезінде білімді үндістердің өзін-өзі басқаруға қатысты үнемі талаптары туды, Челмсфорд бұл талапты қолдады. Ол алаңдаулы Сыртқы істер министрлігін Үндістан мемлекеттік хатшысы Эдвин Сэмюэл Монтегюді реформа мүмкіндігін талқылау үшін жіберуге көндірді. Олар бірлесіп жергілікті үндістандық өкілдік органдарына көбірек өкілеттік берген Монтегю-Челмсфорд реформаларын жүзеге асырды. Реформа мен Үндістанды британдықтардың бақылауында ұстау арасындағы нәзік тепе-тәуелділікті сақтауға тырысқан Челмсфорд үнді реформашыларының кеңінен қарсылығына қарамастан, терроризмге қарсы репрессивті заңдарды қабылдады. Бұл заңдар Панджабта тәртіпсіздікке әкеп соқты, нәтижесінде аймақта әскери жағдай енгізілді және 1919 жылдың 13 сәуірінде генерал Реджинальд Дайердің Амритсар қырғыны болды. Бастапқыда Дайерді қолдаған және қырғынға жауап беруде баяу болған Челмсфорд, Дайердің әрекеттерін айыптаған сот шешімінен кейін, Дайерді тәртіптік жазаға тартты. Бірақ үнді ұлтшылары бұл шараны кеш және жеткіліксіз деп санады, ал Үндістан Ұлттық Конгресі 1920 жылы өткен алғашқы аймақтық сайлауды бойкоттады. Бұған қоса, үшінші ағыл-ауған соғысы басталды және Ганди алғашқы науқанын бастады. 1921 жылдың 15 маусымында Ұлыбританияға оралғаннан кейін ол Челмсфордтың 1-ші виконты атанды, Эссекс графтығы. Ол көбінесе Челмсфорд лорды деп аталатын.

Кейінгі өмірі мен мұрасы

1924 жылы өмір бойы консерватор болғанмен, Челмсфорд 1924 жылы Рамзи Макдональдтың лейбористік үкіметінде Адмиралтействоның бірінші лорды ретінде қызмет етуге көндірілді, себебі Лордтар палатасында лейбористердің өкілдері аз болды. Ол партияға ешқашан қосылмады және теңіз күштерінің мөлшері сақталсын, ал саяси мәселелер талқыланатын кабинет отырыстарына қатыспасын деген шартпен келісті. 1924 жылғы 23 қаңтарда ол Букингем сарайында король Георг V-ге ант берді. Ол 1924 жылғы 1 сәуірде, 15 тамызда және 9 қазанда үш рет Лорд-адмирал лауазымын атқаратын комиссар болып тағайындалды. Челмсфорд 1920 жылғы Тау-кен өнеркәсібі заңына сәйкес Тау-кеншілердің әл-ауқатын жақсарту комитетінің төрағасы болды, сондай-ақ 1923–1924 жылдары тау-кен өндірісінің құлдырауы жөніндегі корольдік комиссияны басқарды. 1924 жылғы қарашада үкімет құлағаннан кейін ол саяси өмірден шықты. 1926 жылы Челмсфорд Лондонда Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының бас өкілі болып тағайындалды. Мұның себебі, штаттың бас прокуроры Эдвард МакТирнан Лондонға келген кезде, Дадли де Чейр губернаторының Заңнамалық кеңесті таратуға қарсылығына байланысты, үкіметке Лондонда ықпалды өкіл қажет болды. Еңбек партиясының премьер-министрі Джек Ланг «штатты Лондонның қаржы нарығымен тығыз байланыста болатын джентльменмен көрсетуі өте қажет» деп түсіндірді. Ол 1928 жылға дейін қызмет етті. Ол көп жылдар бойы масондыққа мүше болып, Квинслендтің Ұлы ложасының және Жаңа Оңтүстік Уэльс пен Австралия астанасының Біріккен Ұлы ложасының бас шебері болды.