Кіріспе
Нью-Йорк және Нью-Джерси штаттарындағы өзен – Хакенсак өзені, шамамен 72 километрлік өзен, Нью-Йорк және Нью-Джерси штаттарында орналасқан. Өзен Ньюарк шығанасына құяды, ол Нью-Йорк портының ішкі бөлігі болып табылады. Өзеннің су жиналатын алабы Нью-Йорк қаласының сыртындағы, төменгі Гудзон өзенінің батысындағы қалалық аймақтың бір бөлігін қамтиды, олармен шамамен параллель және Нью-Джерси Палисадымен бөлінген. Сондай-ақ, ол Нью-Джерсидің жасыл алқаптары арқылы ағып өтеді және оларды кептіреді. Хакенсак қаласына дейін кеме жүзе алатын төменгі өзенде ауыр өнеркәсіп дамыған және ол Ньюарк шығанағының коммерциялық жалғасы болып табылады. Бұрын АҚШ-тағы ең ластанған су жолдарының бірі саналған, ол 2000 жылдардың соңына қарай шамалы жаңғыруды бастан өткерді. Өзен Ораделл суқоймасы мен бөгетінен солтүстікке қарайғы жоғарғы өзенге және суқоймасы мен бөгетінен оңтүстікке қарайғы төменгі өзенге бөлінеді.
The Hackensack River is a river, approximately 45 miles (72 km) long, in the U. S. states of New York and New Jersey, emptying into Newark Bay, a back chamber of New York Harbor. The watershed of the river includes part of the suburban area outside New York City just west of the lower Hudson River, which it roughly parallels, separated from it by the New Jersey Palisades. It also flows through and drains the New Jersey Meadowlands. The lower river, which is navigable as far as the city of Hackensack, is heavily industrialized and forms a commercial extension of Newark Bay. Once believed to be among the most polluted watercourses in the United States, it staged a modest revival by the late 2000s. The river is divided into the upper river, north of the Oradell Reservoir and Oradell Dam, and lower river, south of the reservoir and dam.
Сипаттама
Хакенсак өзені Нью-Йорктің оңтүстік-шығысында, Рокленд округінде, Гудзон өзенінің батысында және Хай Тор мемлекеттік паркінен жарты миль оңтүстікке қарай орналасқан Нью-Сити ауылындағы Sweet Swamp-та бастау алады. Ол қысқа ғана уақытқа оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Гудзоннан 5 км-ден кем қашықтықта орналасқан Lake DeForest суқоймасына құяды. Бөгеттен оңтүстікке қарай, ол оңтүстікке қарай ағып, Гудзоннан бөлініп шығады. Нью-Джерси штатының шекарасын кесіп өтіп, солтүстік Берген округінде River Vale жанында Таппан көлін құру үшін тоқтатылады. Таппан көлінен оңтүстікке қарай, ол Нью-Джерсидің қалалық елді мекендері арқылы ирекпен оңтүстікке қарай ағып өтеді. Ораделлдің жанында Ораделл суқоймасы құрылады, оны негізінен Ораделл, Хаворт және Эмерсон қалалары қоршап тұрады, сондай-ақ Дварс Килл, Черри Брук және Паскак Брук сияқты бірнеше арналар қосылады. Осы аймақта Хакенсак Су Компаниясының Нью-Милфорд зауыты орналасқан, адам жасаған Ван Бускирк аралы да осында. Суқоймадан оңтүстікке қарай, ол Ораделл бөгеті арқылы Өзен жиегі, Хакенсак, Тенек, Богота және Риджфилд паркі арқылы ағып өтеді, Гудзонға дейін 5 км-ге жуықтап келеді және Палисадес жотасымен бөлінеді. Литтл-Ферриде кең Оверпек-Крик өзеніне қосылады, содан кейін оңтүстікке қарай ағып, Медоуленд аймағында кең, иректелген таяз су ағысына айналып, көптеген қосымша арналар мен батпақтарды құрайды. Солтүстік Бергеннің оңтүстігінде ол батыстағы Берген округі мен шығыстағы Гудзон округі арасындағы шекараны белгілейді. Секаукус қарамағында Бериск өзені қосылады, содан кейін Джерси қаласының батыс жағасынан өтеді, ол Палисадес жотасынан өзен аңғарына қарайды, ал Джерси қаласы мен Керни арасындағы Пасаик өзенімен қосылған жерде Ньюарк шығанағын құрайды. Медоуленд арқылы ағып өтетін өзенге көптеген теміржол және автомобиль көпірлері салынған.
Тарих
Хакенсак өзенінің атауы ленапе тілінен келген. Акингеу хач, немесе Акингса сак, «өзендердің жазық тоғысы» немесе «тасты жер» деген мағынаны білдіреді. Ленапелермен болған қақтығыстар 17 ғасырдың соңына дейін Жаңа Нидерланд колониясының алғашқы голланд қоныс салушыларының батысқа қарай кеңейе алмайтынына себеп болды. Өзен, жергілікті американдықтар мен еуропалық қоныс салушыларға шабақ, мүйіз балық және жолақты балықтың мол қорын ұсынды. Колониялық дәуірдің басында өзеннің суайдынында қазір Румаченанк (немесе Хаверстрау), Тапан және Хакенсак тайпалары қоныстанды. Соңғысының атауы Оверпек саласының жанындағы лагерьден алынған. Еуропалықтардың қоныстануы 17 ғасырдың ортасында Жаңа Нидерланд құрамында басталды. Аймақ Актер Кол деп аталды, яғни «артындағы өткел» немесе «жотаның артындағы жер», бұл Гудзон Палисадасының батысындағы аңғарларды сипаттау үшін қолданылды, олар солтүстік аймақтардағы аң ауру жерлеріне жол ашты. Өзен және оны қоршаған далалар көлік және байланыс үшін үлкен қиындықтар туғызды. Батпақты жерлер 1776 жылы Джордж Вашингтон басқаратын Континенталдық армияның Гудзонның шығыс жағында британ әскерінен бірнеше жеңіліске ұшырағаннан кейін қашуына көмектесті. Кейіннен ол Вашингтон әскеріне Мористоун маңындағы төбелерде орналасуға мүмкіндік берген қорғаныс кедергісі ретінде қызмет етті.
Қалаландыру және ластану
Хакенсак шалғынды жерлеріндегі жерлерді адамның өзгертуі 19 ғасырда күшейді, оның ішінде орманды кесу, жолдар, теміржолдар мен арналар салу, сондай-ақ батпақты жерлерді толтыру. Екінші өнеркәсіптік революция 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында аймақта ауыр өндіріс, сақтау резервуарлары және химиялық өңдеу өсімдіктерінің құрылысына алып келді. Су бассейніндегі экономикалық даму мен халық санының өсуі өзенде кең ауқымды судың ластануына себеп болды, ол муниципалды және өнеркәсіптік ағынды сулардан туындады. 20-шы ғасырда түрлі қалалар мен елді мекендерден тазартылмаған ағынды сулар өзенге маңызды мөлшерде ластаушы заттарды құя бастады. Екінші дәрежелі тазарту технологиясымен жабдықталған алғашқы кәріздік тазарту стансасы 1950 жылдарға дейін ашылмады, ал келесі онжылдықтарда аймақта тазарту қуаты артты. 1980 жылдардың соңындағы су сапасын зерттеулер өзеннің оттегі деңгейінің төмендігімен және қоректік заттардың ластануымен зардап шегетінін көрсетті, сондай-ақ 1970 жылдарғы Медоулендс спорт кешені де бар еді. 1960 жылдары өзеннің төменгі ағысының көп бөлігі сулы, оттегісіз, тіршілікке жарамсыз аймаққа айналды, тек мумишог сияқты ең төзімді түрлер ғана оның суларында тіршілік ете алды. Химиялық компаниялар 20-шы ғасырда Берри ағысына үлкен көлемде қалдықтарды төгіп, нәтижесінде әлемдегі тұщы су шөгінділерінде метил сынаптың ең жоғары концентрациясы пайда болды, сонымен қатар полихлорирленген бифенилдер (ПХБ) және басқа химиялық заттардың көптеген қалдықтары табылды. Ағыс бойындағы үш учаске федералды Superfund учаскелері ретінде белгіленді және 2022 жылға дейін жалғасып жатқан ауқымды тазарту жұмыстарын қажет етеді. Аймақтағы өндірістің төмендеуі, Таза су туралы заңның ережелерін күшпен орындауы және жергілікті табиғатты қорғау ұйымдарының күш-жігері нәтижесінде өзен 2000 жылдардың соңына қарай біршама қалпына келді. Демалыспен балық аулау шағын қайта жандануды бастан кешірді, бірақ балықты ұстап, қайта жіберу ұсынылуы мүмкін, өйткені өзенде ауланған балықты тұтынуға қатысты денсаулық сақтау ескертулері күшінде. Қалалық ағынды судың ластануы, санитарлық кәріздің және біріктірілген кәріздің ағып кетуі, сондай-ақ қауіпті қалдықтар орнынан ағып кету өзеннің су сапасын нашарлатуда. Өзеннің төменгі ағысындағы батпақты жерлердің болашағы соңғы онжылдықтарда даму және табиғатты қорғау топтары арасындағы даулы мәселе болып қалып отыр. 1968 жылы штат Хакенсак шалғынды жерлерін дамыту және орта тұру ортасын сақтауды басқару үшін Хакенсак шалғынды жерлерін дамыту комиссиясын, кейіннен Нью-Джерси шалғынды жерлерін сақтау комиссиясын құрды. 2015 жылы комиссия Нью-Джерси спорт және көрмелер басқармасына біріктірілді. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) Төменгі Хакенсакты Superfund учаскесі ретінде белгілеуді ұсынды, бұл оны бастапқы ластаушылар қаржыландыратын экологиялық жағдайды жақсартуға мүмкіндік береді. 2022 жылдың қыркүйегінде Төменгі Хакенсак федералды Superfund учаскесі деп жарияланды, бұл процесті бастады.