Кіріспе
Ирландиялық Азаматтық Армия (Арм Катарта на Ирланди), немесе ICA, Ирландиялық Көлік және Жалпы Жұмысшылар Одағының (ITGWU) оқудан өткен жұмысшы-волонтерлерінің шағын жарым әскери тобы болды, Дублинде Ирландиялық Көлік және Жалпы Жұмысшылар Одағының (ITGWU) жұмысшыларының демонстрацияларын Дублин қалалық полициясынан қорғау үшін құрылған. Оны 1913 жылдың 23 қарашасында Джеймс Ларкин, Джеймс Коннолли және Джек Уайт құрды. Басқа да көрнекті мүшелеріне Сеан О'Кейси, Констанс Маркиевич, Фрэнсис Шихи Скеффингтон, П. Т. Дейли және Кит Пул кірді. 1916 жылы ол Ирландиядағы британдық үкімді жою мақсатындағы қарулы көтеріліс, Пасха көтерілісіне қатысты. Пасха көтерілісінен кейін Джеймс Конноллинің қазасы мен Джим Ларкиннің кеткенінен кейін, ICA Ирландияның Тәуелсіздік соғысы кезінде тек Ирландия Республикалық Армиясына материалдық көмек көрсетуді таңдап, тікелей қатыспай, өзін шетке қаққандай болды. 1919 жылдың шілдесінде ICA мүшелерінің бір уақытта ICA және IRA мүшесі бола алмайтыны туралы жариялағаннан кейін, ICA-ның әскери әрекетсіздігіне байланысты ICA-дан дезертирлердің саны көбейді. Ирландиялық Азамат соғысы кезінде ICA өзін «бейтарап» деп жариялады, бұл ұйымнан одан әрі кетуге әкелді. 1920 жылдан 1934 жылға дейін, жаңадан құрылған Республикалық Конгресс оны қайта жандандыруға тырысқанға дейін ICA-ның әскери маңызы болмады. Алайда, Республикалық Конгресс идеологиялық тартыстарға байланысты бөлініп, құлағанда, ICA да құлдырады. Кәсіподақ митингілеріндегі зорлық-зомбылық Ларкинге полициядан қорғану үшін жұмысшылар жасағын құруға шақыруға себеп болды. Локаут кезінде Азаматтық Армия херлилермен (ирландиялық дәстүрлі спортында қолданылатын таяқтар) және бейсбол таяқтарымен қаруланды, жұмысшылардың демонстрацияларын полициядан қорғады. Британ армиясының бұрынғы капитаны Джек Уайт осы армияны оқытуға ерікті түрде келді және жұмысшыларға аяқ киім алу үшін 50 фунт көмектесті, осылайша олар жаттығуларға қатыса алды. Өзін-өзі қорғау ұйымы ретіндегі рөлінен басқа, Уайттың Фэрвьюдегі Кройдон паркінде оқытқан армиясы дау кезінде жұмыссыз және бос жүрген жұмысшыларға көңіл көтеруге мүмкіндік берді. Алты айлық тұрқысынан кейін жұмысшылар 1914 жылдың қаңтар айында аш және жеңілген күйде жұмысқа оралды. ICA-ның бастапқы мақсаты орындалды, бірақ ол жақын арада толығымен өзгерді.
The Irish Citizen Army (Arm Cathartha na hÉireann), or ICA, was a small paramilitary group of trained trade union volunteers from the Irish Transport and General Workers' Union (ITGWU) established in Dublin for the defence of workers' demonstrations from the Dublin Metropolitan Police. It was formed by James Larkin, James Connolly and Jack White on 23 November 1913. Other prominent members included Seán O'Casey, Constance Markievicz, Francis Sheehy Skeffington, P. T. Daly and Kit Poole. In 1916, it took part in the Easter Rising, an armed insurrection aimed at ending British rule in Ireland. Following the Easter Rising, the death of James Connolly and the departure of Jim Larkin, the ICA largely sidelined itself during the Irish War of Independence by choosing to only offer material support to the Irish Republican Army and not become directly involved itself. Following the ICA's declaration in July 1919 that members could not be simultaneously members of both the ICA and the IRA, combined with the ICA's military inactivity, there was a steady stream of desertion from the ICA. During the Irish Civil War, the ICA declared itself "neutral", resulting in further departures from the organisation. The ICA ceased to hold any military importance from 1920 until 1934 when the newly formed Republican Congress attempted to revive it. However, when the Republican Congress split and collapsed over ideological in fighting, so too did the ICA. The violence at union rallies during the strike prompted Larkin to call for a workers' militia to be formed to protect themselves against the police. The Citizen Army for the duration of the lock out was armed with hurleys (sticks used in hurling, a traditional Irish sport) and bats to protect workers' demonstrations from the police. Jack White, a former captain in the British Army, volunteered to train this army and offered £50 towards the cost of shoes to workers so that they could train. In addition to its role as a self defence organisation, the Army, which was drilled in Croydon Park in Fairview by White, provided a diversion for workers unemployed and idle during the dispute. After a six month standoff, the workers returned to work hungry and defeated in January 1914. The original purpose of the ICA was over, but it would soon be totally transformed.
Қайта ұйымдастыру
Ирландиялық Азаматтық Армия 1914 жылы толық қайта ұйымдастырылды. Сол жылдың наурыз айында полиция Азаматтық Армияның демонстрациясына шабуыл жасап, оның командирі Джек Уайтты тұтқындады. Содан кейін драматург Шон О’Кейси ИКА-ға ресми ұйым қажет екенін айтты. Ол армияның қағидаларын былай деп атап, конституция жазды: «Ирландияның меншігі, моральдық және материалдық, Ирландия халқының құқығында» және «туған жері мен діни сенімінің барлық айырмашылығын ирланд халқының жалпы атымен басуға». ИКА қатарында Лиам О’Брайен мен ИКА-ның әскери қолбасшысы Майкл Маллиннің арасында зияткерлік дау туындады, ол біріншісінің біріктірілген қозғалысқа арналған жоспарын мүлдем шындыққа сай емес деп ойлады. О’Брайен Дублин бригадасының «қалаға жиналып қалмауын» қалады. Малин оған, керісінше, бүкіл стратегия Дублин замкісіндегі және оның айналасындағы орталық мақсатқа назар аудару керектігін айтты. Олар замкі мен оның артындағы казармалардың тек қаңқадай гарнизоннан артық емес екенін және оларды символдық күшпен алуға болатындығын білмеді. Ол ұлтшыл күштердің құрылуын «ИКА-ның ең тиімді соққыларының бірі» деп сипаттады. ИКА-ға қосылуы мүмкін адамдар енді Ирландиялық Республикалық Бауырластықтың (IRB) батасымен «Кәсіподақтардың алғашқы қағидаларын» нығайтуға тырысатындарға қарсы Мерфимен бірге тұрған жұмыс берушілерді қамтитын команданың астында бұрғылаумен айналысты. 1914 жылдың жаз айының соңында Конноллидің IRB-ге тартылатыны анық болған кезде О’Кейси мен Фрэнсис Шихи Скеффингтон, вице-президент, ИКА-дан отставкаға кетті. 1914 жылдың мамыр айында Джек Уайт ИКА-дан бас тартты, оның орнына атқарушы кеңестің төрағасы ретінде Ларкин тағайындалды, бірақ ол еріктілерге қосылды. О’Кейсимен қақтығысқан Уайт «еңбек және ұлттық себептерді олармен байланыстыру мүмкін болған кезде» әрқашан байланыстыру керектігін түсіндіріп, ұлтшыл отаршылдық одақтас күш екенін айтты. Бұл әрекеті үшін ол кейін социалист ретінде өкінді. Уайт ИКА ардагері және кәсіподақ мүшесі Фрэнк Роббинстің айтуынша, Дублинде жаттықтырған адамдар Конноллидің басшылығына қарамастан, «кәсіподақшылар ешқандай социалист емес» деп бағалай алмады. ИКА-ның қаржысы өте аз болды. IRB Fenians-тың көрнекті ирландтық-америкалық мүшесі Джон Девой «Ирландия жерінде құрлық әскерінің» болуы Гейл лигасы құрылғаннан бері ең маңызды белгі деп сенді. Джеймс Коннолли, сенімді марксистік социалист және ирланд республикашысы, фениандар дәстүрінде физикалық күш арқылы саяси өзгерістерге қол жеткізу заңды деп санайды. ИКА 200-300 адамға дейін қысқарған шағын санының және тәртіпсіздіктің құрбаны болды. 1915 жылдың қазан айында қарулы ИКА пикеттері Дублин портында порт жұмысшыларының ереуілін қадағалады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа ирландтардың қатысуына қатты наразы болған Коннолли өзінің газетінде, «Ирланд жұмысшысында», көтеріліске ашық шақыра бастады. Бұл заңға тыйым салынғанда, ол «Жұмысшы республикасын» құрды. text=Ирландияда жұмысшы класының қарулы ұйымы – құбылыс. Осы уақытқа дейін Ирландия жұмысшылары өздерінің қожайындары басқаратын әскерлердің бір бөлігі ретінде соғысты, ешқашан өздерінің сыныптағы адамдарынан офицерлік, жаттықтыру және шабыт алған әскердің мүшесі ретінде емес. Қазір олар өздерінің болашағын өздері шешеді. Британдық билік ИКА-ның ашық бұрғылауына және қарулануына жол берді, өйткені олар ұйымға қарсы әрекет ету одан әрі тәртіпсіздікке әкеледі деп ойлады. Ирландиялық еріктілер қозғалысы ішіндегі ИРБ-ның шағын тобы көтерілісті жоспарлай бастады. Олар Конноллидің ИКА-мен бірге ертерек әскери іс-қимылға кірісетінін уайымдап, оған жақындады және оны ИРБ Жоғарғы Кеңесіне шақырды.
British authorities tolerated the open drilling and bearing of arms by the ICA, thinking that to clamp down on the organisation would provoke further unrest. A small group of IRB conspirators within the Irish Volunteers movement had started planning a rising. Worried that Connolly would embark on premature military action with the ICA, they approached him and inducted him into the IRB's Supreme Council to co ordinate their preparations for the armed rebellion which became known as the Easter Rising.
Пасхалық көтеріліс
1916 жылғы 24 сәуірде 220 ИКА мүшесі (оның ішінде 28 әйел) Пасха көтерілісіне қатысып, ирландиялық еріктілердің көптеген қатарымен бірге болды. Олар Дублиннің басты тас жолы – О’Коннелл көшесіндегі (бұрынғы Саквилл көшесі) Бас пошта кеңсесін (GPO) басып алуға көмектесті. Майкл Маллин, Конноллидің бірінші көмекшісі, Кит Пул, Констанс Маркевич және ИКА жасағымен бірге Сент-Стефанс Грин алаңын басып алды. Шон Коннолли басқарған тағы бір жасақ қалалық әкімшілікті басып алып, Дублин қамалына шабуыл жасады. Соңында, бір отряд Харкорт көшесіндегі теміржол станциясын басып алды. ИКА мүшелері Пасха аптасындағы көтерілісшілердің алғашқы құрбандары болды, олардың екеуі Дублин қамалына жасалған сәтсіз шабуылда қаза тапты. Командалық тізбектегі шатасу еріктілермен қақтығыс тудырды. Гарри Колли мен Гарри Боланд 200 метр қашықтықтағы Уиклоу химиялық тыңайтқыш компаниясының кеңсесіндегі бекеттерінен шықты, олар ашулы офицер Винсент Пулдің басшылығында болды; бұл бекетті Джеймс Коннолли құрған, бірақ еріктілерден қарсы бұйрық келген жоқ. Шон Коннолли, ИКА офицері және Абби театрының актері, британдық сарбазды өлтірген алғашқы көтерілісші және бірінші қаза тапқан адам болды. Көтерілісте барлығы он бір Азаматтық армия мүшесі қаза тапты, олардың бесеуі – Дублин қалалық әкімшілігі/Дублин қамалы ауданында, бесеуі – Сент-Стефанс Гринде және біреуі – GPO-да. Джеймс Коннолли көтеріліс кезінде Дублиндегі көтерілісшілердің бас қолбасшысы болып тағайындалды және бір аптадан кейін капитуляциялауға бұйрық берді. Ол мен Маллин бірнеше аптадан кейін британдық әскерінің оқ жаудыру отрядымен атылды. Көтерілісте қатысқан ИКА мүшелері 9-12 айға ағылшын түрмелерінде немесе Уэльстегі Фронгох тұтқын лагерінде қамалды.
Тәуелсіздік соғысы
Пасхалық көтерілістен кейін ИКА ең белсенді және жақтас көшбасшыларының көпшілігін жоғалтты. Джеймс Коннолли мен Майкл Маллин атылды, ал Джим Ларкин Америкада болды және кейін 1920 жылдан 1923 жылға дейін Синг-Синг түрмесінде отырды. ИКА көбінесе Джеймс О’Ниллдің қолына өтті. Ирландияның тәуелсіздік соғысы кезінде ИКА-да белсенді қатысқан 250-ден аспайтын адам болды, олардың көп бөлігі Дублин қаласында шоғырланды. Осы кезде ИКА Ирландиядағы британдық күштермен тікелей қақтығысуға бара алмады және қалаған жоқ; оның орнына, ұйым ИРА-ға қолдау көрсету үшін, қару-жарақ, медициналық көмек және басқа да материалдық көмек беру үшін жұмыс істеуді жөн көрді. Бір рет ИКА мүшелері Конноллидің тыйым салынған еске алу іс-шарасын ұйымдастырғанда полицияға оқ атты, нәтижесінде төртеуі жараланды. 1929 жылы Родди Коннолли мен Хелена Молони «Жұмысшыларды қорғау корпусын» құруға ынталандырды, ол «Жңа ИКА» болуға тиіс еді – бұл идеяны британдық барлау қызметі де Джек Уайтпен байланыстырды. Алайда, бұл жаңа топқа ИКА-ның қарт мүшелері де, келісімге қарсы ИРА-ның қалдықтары да кіруге тиіс болды, олар ИКА-дан әлдеқайда үлкен күш еді, сондықтан ИРА-ға сіңіріліп, біріктірілуінен қорқып, ИКА бұл идеядан бас тартты. Бірақ 1934 жылдың қыркүйегінде Конгресс екіге бөлінді, бұл ИКА-да да ұқсас жарылысқа әкелді. Конгресстен шыққан топты Майкл Прайс және Нора Коннолли О’Брайен басқарды, ал О’Доннелл мен Родди Коннолли басқарған қарсы топ, қалғандарға адал болды. ИКА-ның соңғы ресми іс-шарасы 1947 жылы Дублинде кәсіподақ жетекшісі және ИКА-ның негізін қалаушысы Джеймс Ларкиннің қосылу рәсіміне қатысу болды.
Қақтығыстар кезінде қолданылған атау
1974 жылдың желтоқсанында INLA Дублиндегі құрылтай жиналысында жаңа жарымәскери ұйымға қандай атау қою керектігін шешкен кезде "Ирландия азаматтары армиясы" деген атау ұсынылды. Бұл жаңа топтың Джеймс Конноллидің мұрасы мен идеологиясының нағыз мұрагері болып көрінуіне үміттенілді, бірақ ақыр соңында ол атау 1970 жылдардың басында Белфаста бірнеше сектанттық шабуылдар жасаған бір топпен байланысты болғандықтан қабылданбады.
Киім-кешектер мен байрақтар
ICA формасы қою жасыл түсті, кең шляпа және Ульстердің Қызыл қолы пішіндес белгісі бар еді. Көптеген мүшелер форма алуға шамасы келмегендіктен, олар көк түсті, ал офицерлер қызыл түсті жең таспасын тақты. Олардың туы – "Жұлдызды Соқа". Джеймс Коннолли тудың мәні – еркін Ирландияның өз тағдырын соқадан жұлдыздарға дейін өзі шешетіні екенін айтты. Тудың символикасы оның алғашқы нұсқасында, пышағы семсер болған соқа арқылы айқын көрінді. Киелі кітаптан шабыт алып, социализмнің интернационалистік принципіне сүйене отырып, ол Социалистік Интернационалдың күшеюімен соғыстың қажеттілігі жоғалады деген сенімді білдірді. Бұл ту 1916 жылғы көтеріліс кезінде ICA-мен бірге қолданылды. 1930 жылдары дизайн оң жақтағы көк туға өзгертілді, оны Республикалық Конгресс мүшелері жасады және ол Ирландия еңбек қозғалысының, соның ішінде Ирландияның Еңбек партиясының символы ретінде қабылданды. Оны ирландиялық республикашылар да өздеріне жатқызады және ол Ирландияның үш түсті туымен және Ирландияның провинциялық туларымен бірге Ресми ИРА, Уақытша ИРА, Ирландия Ұлттық Азаттық Армиясы (ИНЛА), Ирландия Халық Азаттық Ұйымы (IPLO) және ИРА-ның жалғастығының митингілері мен шерулерінде тасымалданды. Тудың және оның басқа нұсқаларын Anti Imperialist Action Ireland, Жұмысшы партиясы, Республикалық Синн Фейн, Коннолли Жастар Қозғалысы, Еңбек Жастары, Ógra Shinn Féin, Ирландия Республикалық Социалистік Партиясы, Республикалық Социалистік Жастар Қозғалысы және Республикалық Социалистік Топ (IPLO-ның саяси қанаты) да қолданады.