Ирландия Республикалық Бауырластығы: Құпия Ант және Тәуелсіздік Күресі
Irish Republican Brotherhood
Ирландтық Республикалық Бауырластық (IRB) – 1858-1924 ж.ж. тәуелсіздік үшін күрескен құпия ұйым. «Фениандар» деп те аталады. Ирландия тарихында маңызды рөл атқарды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұрынғы құпия антқа берілген бауырластық ұйым
Former secret oath bound fraternal organisation
Ирландиялық Республикалық Бауырластық (IRB; Bráithreachas Phoblacht na hÉireann) – 1858 және 1924 жылдар аралығында Ирландияда "тәуелсіз демократиялық республика" құруға арналған құпия антқа берілген бауырластық ұйым. Оның Америка Құрама Штаттарындағы қарсы әрекеті бастапқыда Фениандық Бауырластық болды, бірақ 1870-жылдардан бастап ол Клан-на-Гейлге айналды. Қозғалыстың екі қанатының мүшелері көбінесе "Фениандар" деп аталады. IRB Ирландия тарихында маңызды рөл атқарды, 1790 жылдардағы Біріккен Ирландтар және 1840 жылдардағы Жас Ирландтар сияқты қозғалыстардың жалғасы ретінде, Ұлыбританиядан Ирландияның тәуелсіздігі үшін күресте республикалық идеялардың негізгі жақтаушысы болды. 1870-80 жылдардағы "Жаңа Бағыт" аясында IRB мүшелері Үйдегі Өзін-Өзі Басқару Лигасын және оның мұрагері Ирландия Парламенттік Партиясын демократияландыруға тырысты, сондай-ақ Жер соғысына қатысты. IRB 1916 жылы Пасха көтерілісін ұйымдастырды, ол 1919 жылы бірінші Дэйл Эйреннің құрылуына әкелді. Дэйл Эйренге жасалған қысым Ирландияның Тәуелсіздік соғысына және 1921 жылы Англо-Ирландия шартына қол қоюға себеп болды, нәтижесінде Солтүстік Ирландия аумағын қоспағанда, Ирландия еркін мемлекеті құрылды.
The Irish Republican Brotherhood (IRB; Bráithreachas Phoblacht na hÉireann) was a secret oath bound fraternal organisation dedicated to the establishment of an "independent democratic republic" in Ireland between 1858 and 1924. Its counterpart in the United States of America was initially the Fenian Brotherhood, but from the 1870s it was Clan na Gael. The members of both wings of the movement are often referred to as "Fenians". The IRB played an important role in the history of Ireland, as the chief advocate of republicanism during the campaign for Ireland's independence from the United Kingdom, successor to movements such as the United Irishmen of the 1790s and the Young Irelanders of the 1840s. As part of the New Departure of the 1870s–80s, IRB members attempted to democratise the Home Rule League and its successor, the Irish Parliamentary Party, as well as taking part in the Land War. The IRB staged the Easter Rising in 1916, which led to the establishment of the first Dáil Éireann in 1919. The suppression of Dáil Éireann precipitated the Irish War of Independence and the signing of the Anglo Irish Treaty in 1921, ultimately leading to the establishment of the Irish Free State, which excluded the territory of Northern Ireland.
Өмірбаян
1798 жылы бастапқыда ашық саяси ұйым болған, бірақ кейіннен Ирландиядағы британдық билік тарапынан басып тасталған және осылайша құпия революциялық ұйымға айналған Біріккен ирландтар, Ирландиядағы британдық үстемдікке соңғы нүкте қою және Ирландия Республикасын құру мақсатымен көтеріліс жасады. Көтеріліс басылды, алайда Біріккен ирландтардың принциптері Ирландия тарихының барысына зор ықпал етті. Көтерілістің күйреуінен кейін британ премьер-министрі Уильям Питт Ирландия парламентін тарату туралы заң жобасын ұсынды және Ирландия мен Ұлыбритания арасындағы одақты жасады. Парламентті бақылаған протестанттық олигархияның қарсылығына кең таралған және ашық пара беру арқылы тойтарыс берілді. Одақ туралы акт қабылданды және 1801 жылдың 1 қаңтарында заң күшіне енді. Ирландия парламентіне кіргізілмеген католиктерге Одақ аясында эмансипация (құқықтар беру) уәде етілді. Бұл уәде орындалмады, нәтижесінде азаматтық құқықтар үшін ұзақ және қатал күрес туды. 1829 жылға дейін британ үкіметі католиктерге эмансипацияны беруге мәжбүр болды. Жалпы эмансипацияға алып келгенімен, бұл процесте негізінен католиктерден құралған шағын жер иеленушілер – «қырық шиллингтік еркін иеленушілер» құқықтарынан айырылды. Бұл Ирландиядағы католик сайлаушылардың санын 216 000-нан 37 000-ға дейін төмендетті. Католиктердің сайлауға қатыса алу мүмкіндігінің күрт азаюы. Эмансипация науқанына жетекшілік еткен Дэниел О’Коннелл, Ұлыбританиямен жасалған Одақ туралы актіні жою мақсатымен сол әдістерді өз науқанында қолданды. Үлкен халықтық қолдауға ие болған петициялар мен қоғамдық жиналыстар өткізілгеніне қарамастан, үкімет Одақты Ирландия халқының пікірінен гөрі маңызды деп санады. 1840 жылдардың басында Одақты жою қозғалысының жас мүшелері О’Коннеллдің сақтық саясатына наразылық білдіріп, оның ниетіне күмән келтіре бастады. Кейін олар «Жас Ирландия» қозғалысы деп аталды. 1842 жылы «Жас Ирландияның» үш жетекшісі – Томас Дэвис, Чарльз Гаван Даффи және Джон Блейк Диллон «Nation» газетін шығарды. Олар газет беттерінде әлеуметтік статусына немесе дініне емес, ұлттық санаға негізделген мақтаныш пен бірегейлік сезімін қалыптастыруға тырысты. Одақтың күйреуінен және ашаршылықтың басталуымен 1846 жылы «Жас Ирландия» О’Коннелден толыққанды бөлініп кетті. 1845-1850 жылдар аралығында картоп егінін жойған жұқпалы ауру адамзат тарихындағы зор трагедияға әкелді. Ашаршылық, аурулар мен эмиграция салдарынан шағын шаруалар мен жұмысшылардың бүкіл әлеуметтік тобы дерлік құрып кетті. Үкіметтің либералды экономикалық саясаты көмектің кешігіп, тартымсыз және жеткіліксіз болуын қамтамасыз етті. 1845-1851 жылдар аралығында халық саны шамамен екі миллионға, яғни үштен бір бөлігіне азайды. Аштықтан өлген адамдардың арасында мал мен астық әскери күзетпен экспортталатыны аман қалғандардың арасында ащылық пен наразылық сезімін қалдырды. Аштық пен одан кейінгі жылдары болған эмиграция толқындары осындай сезімдердің тек Ирландиямен ғана шектелмей, Англияға, АҚШ-қа, Австралияға және ирланд эмигранттары жиналған барлық елдерге таралуын қамтамасыз етті. Аштықтың қорқынышты көрінісіне оқиғаларға куә болған және Еуропаны шарпыған революциялардың ықпалымен «Жас Ирландия» 1848 жылы агитациядан қарулы көтеріліске көшті. Көтеріліс әрекеті Типперри округіндегі Баллингриде болған шағын шайқастан және басқа да бірнеше ұсақ оқиғалардан кейін сәтсіз аяқталды. Сәтсіздіктің себептері анық болды: үш жылдық ашаршылықтан кейін халық толығымен күңкесіне түсіп, ерте көтерілуге мәжбүр болғандықтан әскери дайындық жеткіліксіз болды, бұл басшылар арасындағы келіспеушіліктерге әкелді. Үкімет көп ұзамай көтерілісшілердің көп бөлігін тұтқындады. Қашқандар теңіз арқылы қашып кетті, ал олардың ізбасарлары шашырап кетті. 1849 жылы Джеймс Финтан Лаллор басқаратын соңғы көтеріліс те сәтті болмады. Революцияның ең жақтасы Джон Митчелл 1848 жылдың басында тұтқындалып, мақсатты түрде жасалған мемлекеттік қылмыс айыбымен Австралияға жер аударылды. Оған Уильям Смит О’Брайен және Томас Фрэнсис Мигер сияқты басқа да басшылар қосылды, олар Баллингриден кейін тұтқындалды. Джон Блейк Диллон Францияға қашып кетті, сондай-ақ үш жас мүше – Джеймс Стивенс, Джон О’Махони және Майкл Дони де қашып кетті.
In 1798 the United Irishmen, which had initially been an open political organisation, but which was later suppressed by the British establishment in Ireland and so became a secret revolutionary organisation, rose in rebellion, seeking an end to British rule in Ireland and the establishment of an Irish Republic. The rebellion was suppressed, but the principles of the United Irishmen were to have a powerful influence on the course of Irish history. Following the collapse of the rebellion, the British prime minister William Pitt introduced a bill to abolish the Irish parliament and manufactured a Union between Ireland and Britain. Opposition from the Protestant oligarchy that controlled the parliament was countered by the widespread and open use of bribery. The Act of Union was passed, and became law on 1 January 1801. The Catholics, who had been excluded from the Irish parliament, were promised emancipation under the Union. This promise was never kept, and caused a protracted and bitter struggle for civil liberties. It was not until 1829 that the British government reluctantly conceded Catholic emancipation. Though leading to general emancipation, this process simultaneously disenfranchised the small tenants, known as 'forty shilling freeholders', who were mainly Catholics. This resulted in the Irish Catholic electorate going from 216,000 voters to 37,000. A massive reduction in the number of Catholics being able to vote. Daniel O’Connell, who had led the emancipation campaign, then attempted the same methods in his campaign, to have the Act of Union with Britain repealed. Despite the use of petitions and public meetings which attracted vast popular support, the government thought the Union was more important than Irish public opinion. During the early 1840s, the younger members of the repeal movement became impatient with O’Connell's over cautious policies, and began to question his intentions. Later they were what came to be known as the Young Ireland movement. In 1842 three of the Young Ireland leaders, Thomas Davis, Charles Gavan Duffy and John Blake Dillon, launched the Nation newspaper. In the paper they set out to create a spirit of pride and an identity based on nationality rather than on social status or religion. Following the collapse of the Repeal Association and with the arrival of famine, the Young Irelanders broke away completely from O’Connell in 1846. The blight that destroyed the potato harvest between 1845 and 1850 caused a massive human tragedy. An entire social class of small farmers and labourers were to be virtually wiped out by hunger, disease and emigration. The laissez faire economic thinking of the government ensured that help was slow, hesitant and insufficient. Between 1845 and 1851 the population fell by almost two million, or about a third of the total. That the people starved while livestock and grain continued to be exported, quite often under military escort, left a legacy of bitterness and resentment among the survivors. The waves of emigration because of the famine and in the years following, also ensured that such feelings were not confined to Ireland, but spread to England, the United States, Australia, and every country where Irish emigrants gathered. Shocked by the scenes of starvation and greatly influenced by the revolutions then sweeping Europe, the Young Irelanders moved from agitation to armed rebellion in 1848. The attempted rebellion failed after a small skirmish in Ballingary, County Tipperary, coupled with a few minor incidents elsewhere. The reasons for the failure were obvious, the people were totally despondent after three years of famine, having been prompted to rise early resulted in an inadequacy of military preparations, which caused disunity among the leaders. The government quickly rounded up many of the instigators. Those who could fled across the seas, and their followers dispersed. A last flicker of revolt in 1849, led by among others James Fintan Lalor, was equally unsuccessful. John Mitchel, the most committed advocate of revolution, had been arrested early in 1848 and transported to Australia on the purposefully created charge of Treason felony. He was to be joined by other leaders, such as William Smith O'Brien and Thomas Francis Meagher who had both been arrested after Ballingary. John Blake Dillon escaped to France, as did three of the younger members, James Stephens, John O'Mahony and Michael Doheny.
IRB-нің құрылуы
1848 жылғы көтеріліс күйрегеннен кейін Джеймс Стивенс пен Джон О’Махони тұтқындалудан қашу үшін Еуропаға кетті. Парижде олар оқыту және аударма жұмысы арқылы асырады және «Ирландиядағы британдық үстемдікті құлату үшін күрес» кезегін жоспарлады. Стивенс Паридегі жеті жылдық жер аударылуы барысында өзіне үш міндет қойды: тірі қалу, білім алу және қастандық жасау өнерін меңгеру. Сол кезде Париж құпия саяси қоғамдардың тығыз желісімен тоғысқан. Стивенс пен О’Махони осы қоғамдардың ең беделділерінің біріне мүше болып, 19 ғасырдағы ең дарынды және «революциялық ғылымның ең терең шеберлерінен» табысты революция үшін адамдарды шақыру және біріктіру тәсілдері туралы құпия білім алды. 1853 жылы О’Махони Америкаға барып, Эммет ескерткіші қоғамын құрды. 1856 жылдың басында Стивенс Лондонға тоқтап, Ирландияға қайта оралды. Дублинге келген соң Стивенс Ирландияны бойлық басып өтіп, үш мың мильдік саяхат жасады, 1848/49 жылғы революциялық қозғалыстарға қатысқандармен, соның ішінде Филип Грей, Томас Кларк Люби және Питер Ланганмен кездесті. 1857 жылдың күзінде Оуэн Консидин Нью-Йорктан «Эммет ескерткіші қоғамының» мүшелерінен Стивенске хабар жеткізіп, Ирландияда ұйым құруға шақырды. Консидин сонымен қатар О’Махонидің Стивенске жазған жеке хатын әкелді, ол Нью-Йорктегі ұйымның жағдайы туралы ескерту болды, оны Люби мен Стивенс сол кезде басқарып тұрды. Екеуі де хаттың артында күшті ұйым тұр деп ойлады, бірақ кейін бұл бірнеше байланыссыз топтар екенін анықтады. 23 желтоқсанда Стивенс Джозеф Дениффені Америкаға өзінің жауабымен жіберді, ол Парижден жіберілген және датасы мен мекенжайы бойынша іскерлік хат ретінде жасырылған. Стивенс жауабында ұйымнан өзінің талаптары мен шарттарын баяндады. Стивенс бақылаусыз билік пен алғашқы үш айға айына 100 фунт стерлинг талап етті. 1858 жылдың 17 наурызында Денифф Стивенстің талаптарын қабылдап, 80 фунт стерлингпен қайтып келді. Денифф сондай-ақ Нью-Йоркте ықылас білдірушілердің ұйымдасқан тобы жоқ екенін, тек байланыссыз серіктестердің тобы бар екенін хабарлады. Бұл Стивенсті алаңдатты, бірақ ол бәрібір алға жылжыды және сол күні кешке, Әулие Патрик күні, Ирландиялық Республикалық Бауырластық құрылды. Құпиялылық туралы баптары бар бастапқы антты Люби Стивенстің басшылығымен Стивенстің бөлмесінде, Ломбард көшесінің артында орналасқан Доннелли үйінде жасады. Содан кейін Люби Стивенске ант берді, ол да солай істеді. Сол алғашқы кездесуге Стивенс пен Любиден басқа, токарь және ағаш саудагері Ланганның 16 Ломбард көшесіндегі үйінде Питер Ланган, Чарльз Кикхэм, Джозеф Денифф және Гаррет О’Шонесси қатысты. Кейіннен оған 1856 жылы Еремия О’Донован Россаның Скибберинде құрған Феникс Ұлттық және Әдеби Қоғамының мүшелері де қосылды.
After the collapse of the 1848 rebellion James Stephens and John O'Mahony went to Europe to avoid arrest. In Paris they supported themselves through teaching and translation work and planned the next stage of "the fight to overthrow British rule in Ireland." Stephens set himself three tasks during his seven years of exile in Paris. These were: to keep alive, to pursue knowledge, and to master the technique of conspiracy. At this time Paris was interwoven with a network of secret political societies. Stephens and O'Mahony became members of one of the most powerful of these societies and acquired the secrets of some of the ablest and "most profound masters of revolutionary science" which the 19th century had produced, as to the means of inviting and combining people for the purposes of successful revolution. In 1853, O'Mahony went to America and founded the Emmet Monument Association. In early 1856, Stephens began making his way back to Ireland, stopping first in London. On arriving in Dublin, Stephens began what he described as his three thousand mile walk through Ireland, meeting some of those who had taken part in the 1848/49 revolutionary movements, including Philip Gray, Thomas Clarke Luby and Peter Langan. In the autumn of 1857, a messenger, Owen Considine arrived from New York with a message for Stephens from members of the Emmet Monument Association, calling on him to set up an organisation in Ireland. Considine also carried a private letter from O’Mahony to Stephens which was a warning as to the condition of the organisation in New York, which was overseen by Luby and Stephens at the time. Both had believed that there was a strong organisation behind the letter, only later to find it was a number of loosely linked groups. On 23 December Stephens dispatched Joseph Denieffe to America with his reply which was disguised as a business letter, and dated and addressed from Paris. In his reply Stephens outlined his conditions and his requirements from the organisation in America. Stephens demanded uncontrolled power and £100 a month for the first three months. Denieffe returned on 17 March 1858 with the acceptance of Stephens terms and £80. Denieffe also reported that there was no actual organised body of sympathisers in New York but merely a loose knot of associates. This disturbed Stephens but he went ahead regardless and that evening, St. Patrick's Day, the Irish Republican Brotherhood commenced. The original oath, with its clauses of secrecy was drawn up by Luby under Stephens' direction in Stephens' room in Donnelly's which was situated behind Lombard Street. Luby then swore Stephens in and he did likewise. Those present in Langan's, lathe maker and timber merchant, 16 Lombard Street for that first meeting apart from Stephens and Luby were Peter Langan, Charles Kickham, Joseph Denieffe and Garrett O'Shaughnessy. Later it would include members of the Phoenix National and Literary Society, which was formed in 1856 by Jeremiah O'Donovan Rossa in Skibbereen.
Ұйымдастыру құрылымы
IRB шеңберлерге ұйымдастырылды, «шеңбер» полкке ұқсас болды, ал «орталық» немесе А, полковникке тең деп есептелуі мүмкін, ол тоғыз В-ны, яғни капитанды таңдады, олар өз кезегінде тоғыз С-ны, яғни сержанттарды таңдады, олар өз кезегінде тоғыз D-ны таңдады, олар қатардағы жауынгерлерді құрады. Теория бойынша А-ны тек В-лар ғана білуі керек еді; В-ны оның С-лары, ал С-ны оның D-лары білуі керек еді, бірақ бұл ереже көбінесе бұзылды. О’Махони пікірінше, фениандық екі принциппен бейнеленді: біріншіден, Ирландияның тәуелсіздікке табиғи құқығы бар, екіншіден, бұл құқық тек қарулы төңкеріс арқылы ғана жеңілуі мүмкін. Республикашылдыққа сенімді болғандықтан, яғни «халықтың өзінің тағдырын өзі билеуге құқығы бар» деген сенімнен, құрылтайшылар өздерін «теорияда ашулы демократтар» деп санады және өз қозғалысын «толық және сөзсіз демократиялық» деп жариялады. 19 ғасырдың ортасында демократ және теңдік принциптерін ұстану революционер болумен тең болды және саяси элиталар үшін қорқынышты нәрсе саналды. Стивенстің «Ирландияда демократиялық республика құру туралы қатаң шешімі; яғни, еңбекшілердің игілігі үшін республика» және халық республикашыл бола алмас бұрын толық әлеуметтік төңкеріс қажет екендігі туралы шешімі болды. Фениандар тез арада Австралия, Оңтүстік Америка, Канада және, ең бастысы, АҚШ-та, сондай-ақ Англияның Лондон, Манчестер, Ливерпуль және Шотландияның Глазго сияқты ірі қалаларында бекінді.
The IRB was organised into circles, a "circle" was analogous to a regiment, that the "centre" or A, who might be considered equivalent to a colonel, who chose nine B's, or captains, who in their turn chose nine C's, or sergeants, who in their turn chose nine D's, who constituted the rank and file. In theory an A should only be known to the B's; a B, to his C's: and a C, to his D's; but this rule was often violated. Fenianism therefore, according to O'Mahony was symbolised by two principles: Firstly, that Ireland had a natural right to independence, and secondly, that that right could be won only by an armed revolution. Because of their belief in republicanism, that is, the "common people are the rightful rulers of their own destiny", the founding members saw themselves as "furious democrats in theory" and declared their movement to be "wholly and unequivocally democratic". Being a democrat and egalitarian in the mid 19th century was tantamount to being a revolutionary, and was something to be feared by political establishments. It was Stephens "firm resolution to establish a democratic republic in Ireland; that is, a republic for the weal of the toiler", and that this would require a complete social revolution before the people could possibly become republicans. The Fenians soon established themselves in Australia, South America, Canada and, above all, in the United States, as well as in the large cities of England, such as London, Manchester, Liverpool, and Glasgow, in Scotland.
Жоғарғы кеңес
IRB 1867 жылдың шілдесінде Манчестерде өткен құрылтайда қайта ұйымдастырылды. Қозғалысты басқару үшін 11 адамнан тұратын Жоғарғы Кеңес сайланды. Олар ақыры ұйым құрылған жеті аймақтың өкілдері болды: Ирландияның Ольстер, Мюнстер, Лейнстер және Коннахт провинциялары, сондай-ақ Шотландия, Солтүстік Англия және Оңтүстік Англия. Қалған төрт мүше қосымша тағайындалды. Жоғарғы Кеңес өз қатарынан үш мүшені – президент, хатшы және қазынашы – атқарушы органдарға сайлады. Кеңес жылына екі рет, көбінесе көктем және жаз айларында отырыс өткізді. 1867 жылдың тамызында Манчестерде Томас Келли Стивенстің орнына Ирландия Республикасының Бас Ұйымдастырушысы (COIR) болып жарияланды. 1867 жылдың қыркүйегінде Келли мен Тимоти Дизидің тұтқындалуы және одан кейінгі құтқарылу әрекеті Манчестер шейіттерінің өлім жазасына кесілуіне әкелді. Келли АҚШ-қа қашып кетіп, IRB-мен байланысын сақтап қалды.
The IRB was re organised at a convention in Manchester in July 1867. An 11 man Supreme Council was elected to govern the movement. They would eventually be representatives from the seven districts in which the organisation was organised: the Irish provinces of Ulster, Munster, Leinster and Connacht, as well as Scotland, North England, and South England. The remaining four members were co opted. The Supreme Council elected three of its members to the executive, which consisted of a president, secretary, and a treasurer. The Council met twice a year, usually in the spring and the summer. In Manchester August 1867 Thomas Kelly was declared Chief Organiser of the Irish Republic (COIR), in succession to Stephens. The arrest and subsequent rescue of Kelly with Timothy Deasy in September 1867 resulted in the execution of the Manchester Martyrs. Kelly escaped to USA and remained associated with the IRB.
АҚШ ұйымы
1858 жылдың соңында Стивенс қолдау мен қаржылық көмек алу үшін АҚШ-қа сапар шекті. Бірақ, Джон Митчел және Томас Фрэнсис Мейгер сияқты бұрынғы «Жас Ирландия» мүшелерінің қолдауын ол ала алмады. Соңында ол Джон О’Махони мен Майкл Дохенимен бірігіп, Фениандық бауырластықты құрды, ол IRB-нің американдық серіктес ұйымы болуы тиіс еді, ал О’Махони оның президенті болды. Екі ұйым арасындағы нақты қарым-қатынас толыққанды анықталған жоқ. 1870-ші жылдардың басында Фениандық бауырластықтың орнын Джон Девойдың жетекші мүшесі болған Clan na Gael американдық қолдау ұйымы ретінде басты. IRB мен Clan na Gael 1875 жылы «келісім шартына» келді, ал 1877 жылы екі ұйым бірлескен «революциялық директория» құрды. Бұл, тиімді түрде, Девойға Ирландиядағы Жоғарғы Кеңесті бақылауға мүмкіндік берді, ол қаржы үшін Clan na Gael-ге тәуелді болды.
Late in 1858 Stephens travelled to the United States to secure support and financial backing. He was unsuccessful, however, in winning the support of former Young Irelanders such as John Mitchel and Thomas Francis Meagher. Eventually, he joined with John O'Mahoney and Michael Doheny to form the Fenian Brotherhood, intended as the American sister organisation of the IRB, with O'Mahoney as its president. The precise relationship between the two organisations was never properly set out. In the early 1870s the Fenian Brotherhood was superseded as the main American support organisation by Clan na Gael, of which John Devoy was a leading member. The IRB and Clan na Gael reached a "compact of agreement" in 1875, and in 1877 the two organisations established a joint "revolutionary directory". This effectively gave Devoy control over the Supreme Council in Ireland, which was reliant on Clan na Gael for funds.
Кәсіпорынның реакциясы
Бұл қозғалысты британдық билік, баспасөз, католик шіркеуі және ирланд саяси элитасы, сол кездегі барлық ирланд республикалық қозғалыстар сияқты, айыптады. Торилер, әсіресе Америкада республикалық үгіт-насихаттың күшеюіне алаңдап, ирланд баспасөзінде американдық фениандарды қаралау үшін үгіт науқанын бастады. Олар оларды католик дінінің жаулары ретінде көрсетіп, кейбір американдық католик епископтарының сынап айтқан сөздерін келтірді. Ирландия-Америкасындағыдай, Ирландия мен Англияда да католик шіркеуінің басшылары ирландтар арасындағы ұлтшылдық саясаттың өсуін қауіпті деп есептеді. Сондықтан 1860 жылдары мен одан кейінгі онжылдықтарда ирланд баспасөзін бақылаған жоғарғы және орта таптар Ирландиядағы демократиялық саясаттың дамуына қатты алаңдады, олар үшін бұл анархия мен революция қаупін білдірді. Британияға мәжбүрлеу шараларын қайтадан қолдануға себеп болса, Ирландия мен Англиядағы католиктердің мүдделеріне нұқсан келеді деп қорқынышты. Бұған қоса, Одақ кезінде өркендеген ирландтық католик саудагерлері, заңгерлері және ақсүйектері де осы себептерге байланысты алаңдады. 1864 жылға қарай торилер Атлантиканың екі жағындағы ирландтар арасындағы ықтимал алаңдатушылықтарды сипаттау үшін «фениандық» деген сөз тіркесін ойлап тапты. Осы терминді Ирландия католик шіркеуінің басшылары да қолданып, католик дінінің атынан «фениандыққа» қарсы айыптауларын бастады.
The movement was denounced by the British establishment, the press, the Catholic Church and Irish political elite, as had been all Irish Republican movements at that point. The Tories, disturbed by the increase in republican propaganda, particularly in America, launched a propaganda campaign in the Irish press to discredit the American Fenians. They presented them as enemies of Catholicism quoting negative comments by some American Catholic bishops. As in Irish America, likewise Ireland and England, the Catholic hierarchy felt the growth of nationalist politics among Irishmen was essentially dangerous. Therefore, during the 1860s and succeeding decades, the upper or middle classes who controlled the Irish press were very apprehensive in the growth of democratic politics in Ireland, which represented to them a threat of anarchy and revolution. It was feared that if Britain was given any reason to renew coercion, Catholic interests in both Ireland and England would be undermined. In addition, the small class of Irish Catholic merchants, lawyers and gentry who had prospered under the Union felt anxious for the same reasons. By 1864, the Tories had coined the phrase 'Fenianism' to describe all that was considered potentially bothersome among Irishmen on both sides of the Atlantic. The same term was taken up by members of the Irish Catholic hierarchy, who also began denouncing "Fenianism" in the name of the Catholic religion.
Ирландия халқы
1863 жылдың ортасында Стивенс әріптестеріне О’Махони мен Америкадағы фениандық бауырластықтың қаржылық көмегімен газет ашу ниетін білдірді. Офистер 12 Парламент көшесінде, Дублин қамалының қақпаларына жақын орналасты. «Ирландия халқы» газетінің алғашқы саны 1863 жылғы 28 қарашада жарық көрді. Газет қызметкерлері, Кикхэммен бірге, Люби және Денис Даулинг Мулкахи редакциялық құрамды құрады. О’Дован Росса мен Джеймс О’Коннор кеңсе ісіне жауапты болды, ал Джон Халтиган баспагерлік жұмысын атқарды. Джон О’Лири редакторлық қызметті басқару үшін Лондоннан шақырылды. Газет құрылғаннан кейін Стивенс Америкаға сапарлап, ұйымдастыру мәселелерімен айналысты. Америкалық фениандар Ирландияда көтеріліс ұйымдастыру жоспарларын жасады, бірақ 1865 жылғы 15 шілдеде Кингстаун теміржол станциясында елші оларды жоғалтып алғанда жоспарлар ашыққа шықты. Олар Дублин қамалына және G бөлімінің бастығы Дэниел Райанға жетті. Райанның «Ирландия халқы» газетінің кеңсесінде Пирс Нейгл есімді құпия хабарласы бар еді, ол Райанға Типперридегі IRB бөлімшесіне жіберілетін «биыл әрекет ету» туралы хабарламаны жеткізді. Осы ақпарат негізінде Райан 15 қыркүйекте «Ирландия халқы» газетінің кеңсесіне шабуыл жасап, О’Лири, Люби және О’Дован Россаны тұтқындады. Газеттің соңғы саны 1865 жылғы 16 қыркүйекте жарық көрді.
In mid 1863 Stephens informed his colleagues he wished to start a newspaper, with financial aid from O’Mahony and the Fenian Brotherhood in America. The offices were established at 12 Parliament Street, almost at the gates of Dublin Castle. The first edition of the Irish People appeared on 28 November 1863. The staff of the paper along with Kickham were Luby and Denis Dowling Mulcahy as the editorial staff. O’Donovan Rossa and James O’Connor were in charge of the business office, with John Haltigan being the printer. John O'Leary was brought from London to take charge in the role of Editor. Shortly after the establishment of the paper, Stephens departed on an American tour, and to attend to organisational matters. American Fenians made plans for a rising in Ireland, but the plans were discovered on 15 July 1865 when an emissary lost them at Kingstown railway station. They found their way to Dublin Castle and to Superintendent Daniel Ryan head of G Division. Ryan had an informer within the offices of the Irish People named Pierce Nagle, he supplied Ryan with an "action this year" message on its way to the IRB unit in Tipperary. With this information, Ryan raided the offices of the Irish People on Thursday 15 September, followed by the arrests of O’Leary, Luby and O’Donovan Rossa. The last edition of the paper is dated 16 September 1865.
Фениандық көтеріліс
1866 жылдың соңғы айларында Стивенс келесі жылға жоспарланған жаңа көтеріліс үшін Америкада қаржы жинауға тырысты. Ол Америкада Ирландияда жақын арада жалпы көтеріліс болатынын жариялаған мақтаншақ хабарлама таратты, бірақ көп ұзамай оның одақтастары оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды, олардың арасында дау-жанжал туды. Фениан көтерілісі "талапкерсіз көтеріліс" болып баяндалды, нашар ұйымдастырылып, халықтан аз қолдау көрді. Англияға қарсы әскерге басшылық етуді үміттене Коркқа қонған ирланд-американдық офицерлердің көпшілігі тұтқындалды; ел бойынша болған шашыраңқы тәртіпсіздіктер полиция, әскер және жергілікті жасақтармен оңай басып тасталды.
During the latter part of 1866, Stephens endeavoured to raise funds in America for a fresh rising planned for the following year. He issued a bombastic proclamation in America announcing an imminent general rising in Ireland; but he was himself soon afterwards deposed by his confederates, among whom dissension had broken out. The Fenian Rising proved to be a "doomed rebellion", poorly organised and with minimal public support. Most of the Irish American officers who landed at Cork, in the expectation of commanding an army against England, were imprisoned; sporadic disturbances around the country were easily suppressed by the police, army and local militias.
Манчестер шейіттері мен Клеркенвелл жарылысы
1867 жылғы 22 қарашада үш фениан – Уильям Филип Аллен, Майкл О’Брайен және Майкл Ларкин, «Манчестер шейіттері» деп белгілі болған, сол жылдың басында тұтқынға алынған фениандарды босату мақсатымен полиция фургонына шабуыл жасағаны үшін Салфордта дарға асылды. 1867 жылғы 13 желтоқсанда фениандар Лондонның Клеркенвелл түрмесінде ұсталған бір мүшесін босату үшін бомба жарылды. Жарылыстан жақын жердегі үйлерге зиян келді, 12 адам қаза тауып, 120 адам жарақат алды. Түрмедегі ешбір тұтқын қашқан жоқ. Бұл бомбалау кейіннен Ұлыбританиядағы фениандардың 19 ғасырда жасаған ең танымал әрекеті ретінде сипатталды. Оқиға халықтың наразылығын туғызып, Ұлыбританиядағы Ирландияның өзін-өзі басқаруына немесе тәуелсіздігіне қол жеткізуге бағытталған күш-жігерге кері соққы берді.
On 22 November 1867 three Fenians, William Philip Allen, Michael O'Brien, and Michael Larkin known as the Manchester Martyrs, were executed in Salford for their attack on a police van to release Fenians held captive earlier that year. On 13 December 1867 the Fenians exploded a bomb in attempt to free one of their members being held on remand at Clerkenwell Prison in London. The explosion damaged nearby houses, killed 12 people and caused 120 injuries. None of the prisoners escaped. The bombing was later described as the most infamous action carried out by the Fenians in Great Britain in the 19th century. It enraged the public, causing a backlash of hostility in Britain which undermined efforts to establish home rule or independence for Ireland.
Ирландиялық ұлттық жеңімпаздар
1882 жылы өзін «Ирландия ұлттық жеңілмейтіндері» деп атаған IRB-ның бір тобы, «Феникс паркіндегі кісі өлтіру» деп белгілі болған оқиғада Ирландияның британдық бас хатшысы Лорд Фредерик Кавендишті және оның хатшысын өлтірді.
In 1882, a breakaway IRB faction calling itself the Irish National Invincibles assassinated the British Chief Secretary for Ireland Lord Frederick Cavendish and his secretary, in an incident known as the Phoenix Park Murders.
Ирландиядағы арнайы филиал
1883 жылдың наурыз айында Метрополитен полициясының арнайы ирландиялық бөлімі құрылды, бастапқыда ол Қылмыстық тергеу департаментінің шағын бөлігі ретінде Ирландия республикалық армиясының (IRB) қызметін қадағалау үшін құрылды.
In March 1883 the Metropolitan Police's Special Irish Branch was formed, initially as a small section of the Criminal Investigation Department, to monitor IRB activity.
ХХ ғасыр
Ф. Л. Лайонстың айтуынша, 20 ғасырдың басында IRB тоқырауға ұшырады, республика құрудан гөрі Дублиннің қалалық саясатына көбірек мән берді. Ольстерлік республикашылардың жас буыны бұл жағдайды өзгертуді көздеді, ал 1905 жылы Денис Маккалоу мен Булмер Хобсон Дунганнон клубтарын құрды. 1782 жылғы еріктілер үлгісінде құрылған бұл клубтардың мақсаты британ армиясына қатылуды ұстап тұру және IRB қатарына қосылуға ынталандыру болды, соның нәтижесінде Ирландия Республикасы нысанында Ұлыбританиядан толық тәуелсіздік алу жолында жұмыс істеді. Оларға Шон Мак Диармада қосылды, ал 1908 жылы ол Хобсонмен бірге Дублинге көшті, онда олар тәжірибелі фениан Том Кларкпен бірікті. Кларк 1898 жылғы қазан айында он бес жарым жыл түрмеде отырғаннан кейін Портленд түрмесінен босатылып, АҚШ-та тұрғаннан кейін Ирландияға қайтып келді. Джон Девой мен Клан На Гейл тарапынан IRB-ді қайта ұйымдастыру үшін жіберілген Кларк осы мақсатқа жұмыла кірісті. 1909 жылы жас Майкл Коллинзді Сэм Магуайр осы бауырластыққа таныстырды. 1914 жылға қарай Жоғарғы Кеңес ескі, шаршаған басшыларынан тазартылып, Хобсон, Маккалоу, Патрик Маккартэн, Джон МакБрайд, Шон Мак Диармада және Том Кларк сияқты құлшыныспен жұмыс істейтін адамдардың ықпалына көшті. Соңғы екеуі 1916 жылғы Пасха көтерілісінің басты бастамашылары болды.
By the start of the 20th century, the IRB was a stagnating organisation, concerned more with Dublin municipal politics than the establishment of a republic, according to F. S. L. Lyons. A younger generation of Ulster republicans aimed to change this, and in 1905 Denis McCullough and Bulmer Hobson founded the Dungannon Clubs. Inspired by the Volunteers of 1782, the purpose of these clubs was to discourage enlistment into the British Army, and encourage enlistment into the IRB, with the overall goal of complete independence from Britain in the form of an Irish Republic. They were joined by Seán Mac Diarmada, and in 1908 he and Hobson relocated to Dublin, where they teamed up with veteran Fenian Tom Clarke. Clarke had been released from Portland Prison in October 1898 after serving fifteen and a half years, and had recently returned to Ireland after living in the United States. Sent by John Devoy and the Clan na Gael to reorganise the IRB, Clarke set about to do just that. In 1909 the young Michael Collins was introduced to the brotherhood by Sam Maguire. By 1914 the Supreme Council was largely purged of its older, tired leadership, and was dominated by enthusiastic men such as Hobson, McCullough, Patrick McCartan, John MacBride, Seán Mac Diarmada, and Tom Clarke. The latter two were to be the primary instigators of the Easter Rising in 1916.
Пасхалық көтеріліс
1912 жылы Ольстер еріктілерінің құрылуынан кейін, олардың мақсаты қажет болған жағдайда күш қолданып, үйде басқаруға қарсы тұру болды. IRB осы бастаманың артында тұрды, ол ақыры 1913 жылғы қарашада Ирландия еріктілерінің құрылуына әкелді. Еріктілердің ресми мақсаты республика құру болмаса да, IRB осы ұйымды сонымен бірге пайдалануды жоспарлады, сол үшін Джозеф Планкетт, Томас Макдонаг және Патрик Пирс сияқты жоғары лауазымды мүшелерді IRB-ге қабылдады, ал Патрик Пирс 1915 жылы Жоғарғы Кеңеске қосылды. Бұл адамдар, Кларк, Макдермот, Эамонн Ценнт және ақырында Ирландия азаматтық армиясының Джеймс Конноллисімен бірге көтерілістің жалғыз жоспарлаушылары болған Әскери комитетті құрды.
Following the establishment of the Ulster Volunteers in 1912, whose purpose was to resist Home Rule, by force if necessary, the IRB were behind the initiative which eventually led to the inauguration of the Irish Volunteers in November 1913. Though the Volunteers' stated purpose was not the establishment of a republic, the IRB intended to use the organisation to do just that, recruiting high ranking members into the IRB, notably Joseph Plunkett, Thomas MacDonagh, and Patrick Pearse, who was co opted to the Supreme Council in 1915. These men, together with Clarke, MacDermott, Éamonn Ceannt and eventually James Connolly of the Irish Citizen Army, constituted the Military Committee, the sole planners of the Rising.
Тәуелсіздік соғысы, Азамат соғысы және таратылуы
Көтерілістен кейін Эмон де Валера және Катал Бруга сияқты бірқатар республикашылдар ұйымды тастап кетті, олар енді қажет емес деп есептеді, себебі Ирландия еріктілері оның қызметін атқаруда. 1919-1921 жылдардағы Тәуелсіздік соғысы кезінде IRB Майкл Коллинздің бақылауында болды, ол Жоғарғы Кеңестің хатшысы, сосын президенті болды. Жоғарғы Кеңесте келісімге қарсы болғандардың арасында бұрынғы жетекші Гарри Боланд, Остин Стэк және Лиам Линч болды. Ерни О'Малли сияқты келісімге қарсы республикашылдар, Азамат соғысы кезінде келісімге қарсы күрескендер, IRB-нің Ирландия Республикасын әлсірету үшін пайдаланылғанын көрді. IRB 1923 жылдың мамырында аяқталған Азамат соғысы кезінде белсенділігін тоқтатты, бірақ сол жылы Ұлттық армия ішінде қорғаныс министрі Ричард Малкахиді "Ескі ИРА"-ға қарсы қолдаған фракция ретінде қайта пайда болды. Бұл 1924 жылғы армия бүлігіне әкеп соқты, оның нәтижесінде Малкахи отставкаға кетті, ал атқарушы кеңестің президенті Кевин О'Хиггинс басқа да IRB мүшелерін қызметтен босатылғандар тізіміне енгізді. Содан кейін IRB өздігінен таратылды, бірақ ресми шешім қабылданды ма, әлде ол жұмысын тоқтатты ма, белгісіз.
Following the Rising some republicans—notably Éamon de Valera and Cathal Brugha—left the organization, which they viewed as no longer necessary, since the Irish Volunteers now performed its function. The IRB, during the 1919–21 War of Independence, was under the control of Michael Collins, who was secretary, and subsequently president, of the Supreme Council. Those on the Supreme Council who opposed the Treaty included former leader Harry Boland, Austin Stack and Liam Lynch. Anti Treaty republicans like Ernie O'Malley, who fought during the Civil War against the Treaty, saw the IRB as being used to undermine the Irish Republic. The IRB became quiescent during the Civil War, which ended in May 1923, but it emerged again later that year as a faction within the National Army that supported Minister for Defence Richard Mulcahy against the "Old IRA", which fought against the recruitment of ex British Army personnel and the demobilization of old IRA men. This came to a head with the Army Mutiny of 1924, in the wake of which Mulcahy resigned and other IRB members of the army were dismissed by acting President of the Executive Council Kevin O'Higgins. The IRB subsequently dissolved itself, although it is not known whether a formal decision was taken, or it simply ceased to function.
Төрағалар
Төменде IRB президенттерінің тізімі келтірілген. IRB-ге қатысты ресми жазбалар болмағандықтан, барлық жағдайларда нақты мерзімдерді көрсету мүмкін емес. №. Сурет атыҚызметке кірген күніҚызметтен кеткен күні1. Джеймс Стивенс17 наурыз 1858жылғы желтоқсан18662. Томас Дж. Келли1866 жылғы тамызшамамен 18693. Дж. Ф. Х. О'Бриеншамамен 1869шамамен 18724. Чарльз Кикхэм15 қаңтар 187322 тамыз 18825. Джон О'Коннор Пауэр188218916. Джон О'Лири189116 наурыз 19077. Нил О'Бойл190719108. Джон Мулхолланд191019129. Сеймус Дикин1913191410. Денис МакКалло 1915191611. Томас Эш1916191712. Шон МакГарри1917 жылғы қараша1919 жылғы мамыр13. Гарри Боланд1919 жылғы мамыр1920 жылғы қыркүйек14. Патрик Мойлетт1920 жылғы қыркүйек1920 жылғы қараша15. Майкл Коллинз1920 жылғы қараша1922 жылғы тамыз16. Ричард Малкахи1922 жылғы тамыз1924
What follows is a list of known IRB presidents. As no formal records exist for the IRB, accurate dates cannot be provided in all cases. No. ImageNameAssumed officeLeft office1. James Stephens17 March 1858December 18662. Thomas J. KellyAugust 1866c. 18693. J. F. X. O'Brienc. 1869c. 18724. Charles Kickham15 January 187322 August 18825. John O'Connor Power188218916. John O'Leary189116 March 19077. Neal O'Boyle190719108. John Mulholland191019129. Seamus Deakin1913191410. Denis McCullough 1915191611. Thomas Ashe1916191712. Seán McGarryNovember 1917May 191913. Harry BolandMay 1919September 192014. Patrick MoylettSeptember 1920November 192015. Michael CollinsNovember 1920August 192216. Richard MulcahyAugust 19221924