Кіріспе

Фицрой – Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласындағы ішкі қалалық маңы, Мельбурнның Орталық бизнес ауданының солтүстік-шығысында, Ярра қалалық әкімшілік аймағында орналасқан. 2021 жылғы халық санауы бойынша Фицройда 10 431 адам тұрады. 1839 жылы Мельбурнның алғашқы маңы ретінде жоспарланған, ол кейіннен 1858 жылы Фитц Рой деп аталған қаланың муниципалдық статус алған алғашқы аудандарының біріне айналды. Фицрой Орталық бизнес ауданынан тыс, Мельбурнның ең кішкентай және ең тығыз қоныстанған аймағын, бар болғаны 100 гектарды алып жатыр. Фицрой мәдени орталық ретінде танымал, әсіресе тікелей музыка өнері мен көше суреті үшін, сонымен қатар Мельбурн Fringe фестивалінің негізгі орны болып табылады. Оның коммерциялық орталығы – Брансуик көшесі, Мельбурнның маңызды сауда, тамақ және түнгі ойын-сауық орындарының бірі. Ұзақ жылдар бойы жұмысшы табымен байланысты болған Фицрой 1980-жылдардан бері қалалық жаңару мен жаңашалау кезеңдерін басынан өткізіп, бүгінде түрлі әлеуметтік-экономикалық топтарға үй болып табылады. Мельбурндағы ең қымбат жалдамалы тұрғын үйлердің және ең ірі мемлекеттік тұрғын үй кешендерінің бірі – Атертон Гарденс осы маңда орналасқан. Оның құрылыс ортасы әртүрлі және Мельбурндағы Виктория дәуірі сәулетінің ең көрнекті мысалдарына ие. Маңның көп бөлігі тарихи сақтау аймағы болып табылады, көптеген жеке ғимараттар мен көшелер Мұра туралы ережелермен қамтылған. Фицройдағы соңғы өзгерістер Мельбурн-2030 метрополитен стратегиясымен бекітілген, онда Брансуик көшесі мен жақын орналасқан Смит көшесі де белсенді орталықтар ретінде қайта құруға белгіленген. Бұл маң 1846 жылдан 1855 жылға дейін Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы болған сэр Чарльз Август Фицройдың құрметіне аталған. Ол Александра бульварымен (солтүстік), Виктория бульварымен (оңтүстік), Смит көшесімен (шығыс) және Николсон көшесімен шектеседі.

Елді мекенді құру алдындағы тарих

Қазіргі Фицрой және Коллингвуд аймағы Кулин ұлтының Войвуррунг халқының жерінің бір бөлігі болды. Қазіргі Фицрой жері Вурунджири халқына тиесілі болған. 1897-1901 жылдар аралығында ақсақал Уильям Баракпен болған әңгімелерден алынған деректер бойынша, антрополог Альфред Уильям Хауит 2018 жылы қайта жаңғыртылған жұмыс жазбаларында «Нгар го» (мағынасы – «биік жер») деген сөздің Войвуррунг тілінде Фицройды білдіретінін жазған. Бірақ, бұл атау кеңірек аймаққа (мысалы, рулық шекараға) немесе жеке төбеге қатысты ма дегені әлі анық емес. «Нгар го» атауы 2021 жылы «Yalinguth» («кешегі күн») деп аталатын жобада қайта қолданылды.

19 ғасыр

Фицрой 1839 жылы Мельбурн мен Александра Парады (бастапқыда Ньютаун деп аталған) арасындағы аумақ, бос жерлерге бөлініп сатылымға ұсылғанда Мельбурнның алғашқы маңындағы қаласы ретінде құрылды. Кейін Ньютаун Коллингвуд деп аталды, ал қазіргі Фицрой (Смит көшесінің батысында) Мельбурн қалалық кеңесінің бір бөлігі болды. 1858 жылдың 9 қыркүйегінде Фицрой Мельбурн қаласынан тәуелсіз муниципалитетке айналды. Муниципалдық заңға сәйкес, 1858 жылдың 28 қыркүйегінде жергілікті кеңес сайлауына дайындық үшін «Темплтон мырзаның мектеп залында, Джордж көшесінде» салық төлеушілердің жиналысы өтті, оны Коллингвудтан депутат болған доктор Томас Эмблинг басқарды. Фицройдың айналасында көптеген зауыттар мен өнеркәсіптік нысандар орналасқандықтан, ол жұмысшыларға арналған тұрғын үйлерге өте қолайлы болды. 1860-шы жылдардан 1880-шы жылдарға дейін Фицройдың жұмысшы табының саны күрт өсті. Аймақтың бұрынғы сарайлары пансионаттар мен қираған үйлерге айналды, ал аймақтағы өршіген кедейлік алдағы онжылдықтарда бірнеше қайырымдылық, діни және әлеуметтік ұйымдардың құрылуына себеп болды. Атақты жергілікті кәсіпкерлердің бірі – Макферсон Робертсон болды, оның кондитерлік фабрикалары 30 гектар жерді алып жатыр және бүгінде мұра ескерткіштері саналады. Фицрой газ зауыты 1861 жылы Рейли көшесінде (қазіргі Александра Парады) салынды, ол маңындағы Газометр қонақ үйімен бірге қаланың ең ірі нысаны болды.

20 ғасыр

Фицройдың халқы 1901 жылы 31 610 адамды құрады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Фицрой жұмысшы табының шоғырланған жері болды, онда саяси радикалдар көптеп өмір сүрді. Соғыстан кейінгі иммиграция осы маңды әлеуметтік тұрғыдан алуан түрлі етті. Фицройге көптеген жұмысшы топтағы қытай иммигранттары қоныстанды, себебі ол Қытай қаласына жақын орналасқан. 1938 жылы Виктория мемлекеттік тұрғын үй комиссиясы құрылғаннан кейін Мельбурнның шеткі аймақтарында көптеген жаңа тұрғын үйлер салынды. Фицройдың көптеген тұрғындары жаңа тұрғын үйлерге көшіп кеткен соң, олардың орнын соғыстан кейінгі иммигранттар, көбінесе Италия мен Грекиядан келгендер басты. Итальяндық және ирланд иммигранттарының көптеп келуі Фицройдың дәстүрлі методист және пресвитериан дінінен католицизмге қарай елеулі өзгеріске ұшырауына себеп болды. 1960 жылдары Мемлекеттік тұрғын үй комиссиясы Фицройде екі мемлекеттік тұрғын үй кешенін салды: біреуі Ганновер көшесінде, екіншісі Брансуик көшесінің оңтүстік жағында. 1960 жылдардан 1980 жылдарға дейін бұл аймақ миссиялардан, аборигендердің резерваттарынан және басқа да мемлекеттік мекемелерден шығып, отбасыларын іздеу үшін қалаға келген аборигендердің кездесу орнына айналды. "Builders Arms" пабы аборигендерге ішуге рұқсат беретін жалғыз орын болды. 1973 жылы Гертруд көшесінде ашылған Аборигендердің денсаулық сақтау қызметі көбінесе еріктілердің күшімен жұмыс істеді және 1992 жылға дейін де-факто қоғамдық орталық ретінде қызмет етті. Жақын маңдағы фабриканың артындағы көше қоғамда "Көмiржол" деп белгілі болған кездесу және ішу орны болды. Арчи Роуч өзінің "Маған неге айт: Өмірім мен музыкаым туралы әңгіме" автобиографиясында Фицройдағы уақытын, ішіп-жеуін және бауырларымен қайта байланысқандағы әңгімелерін айтады. Оның "Көмiржол" әнінде Гертруд көшесі, Брансуик көшесі және Фицройдағы басқа да жерлер, сондай-ақ оның сол жердегі көшелерде серуендеген уақыты туралы айтылады. Вика мен Линда Булл 1980 жылдары Фицройдағы әртүрлі орындарда, соның ішінде Black Cat Cafe және Purple Pit-те ән айту арқылы мансабын бастады. Бұл аймақ Австралияның аборигендер құқықтары қозғалысының тарихында маңызды орынға ие. Мельбурнның басқа да ішкі қалалық аймақтары сияқты, Фицрой да 1980 жылдардан бастап жаңару процесіне ұшырады. Аймақтың өндіріс және қойма ғимараттары пәтерлерге айналдырылды, ал Фицройдегі жалға алу бағасының өсуі аймақтың көптеген тұрғындарының Норткотт пен Брансуикке көшуіне әкелді. 1994 жылдың маусым айында Физрой, Коллингвуд және Ричмонд қалаларын біріктіру арқылы Ярра қаласы құрылды.

21 ғасыр

2000 жылдары жаңару (gentrification) жалғасты, Гертруда көшесі жоғары деңгейдегі қонақүйлер, өнер галереялары, кітап дүкендері мен сән дүкендерінің қатарына айналды. "Миссия Австралия" ұйымы аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының жастарын оқытып, оларға дайындық курстарын ұйымдастырды және ас мәдениетімен танымал болды. 2021 жылдың тамызында COVID-19 пандемиясы кезінде жабылып, тарихи ғимарат Виктория аборигендерінің денсаулық сақтау қызметіне (VAHS) қайтарылды.

География

Фицройдың жер бедері тегіс. Ол торлы жоспармен салынған және орташа өлшемді көшелердің тығыз тікбұрышты желісімен ерекшеленеді, ал оның көптеген тар көшелері мен арт көшелері бір бағытты қозғалысқа мүмкіндік береді. Оның құрылыс нысандары ерте тарихының нәтижесі болып табылады, онда түрлі мақсаттағы жерлер бір-біріне жақын дамуына рұқсат етілді, соның салдарынан ғимараттардың әртүрлі типтері мен көлемі пайда болды.

Демография

Австралия статистика бюросы жүргізген 2021 жылғы Австралия санағында Фитцройдың жалпы халқы 10 431 адам болып тіркелді. Халықтың тек 58-і (0,3%) аборигендер және/немесе Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары деп көрсетілді. Халықтың 60% астамы Австралияда туған, бірақ тұрғындардың 41,4% екі ата-анасы да шетелде туған. Ең көп кездесетін туған елдер: Англия – 4,5%, Вьетнам – 3,3%, Жаңа Зеландия – 3,0%, Қытай – 2,1% және Америка Құрама Штаттары – 1,5%. 2016 жылы халықтың 53,3% Австралияда туған. Ең көп кездесетін туған елдер: Англия – 3,9%, Вьетнам – 3,3%, Жаңа Зеландия – 2,9%, Қытай – 2,7% және Америка Құрама Штаттары – 1,2%. Халықтың 61,0% үйінде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Үйде сөйлейтін басқа тілдер: вьетнам тілі – 4,1%, мандарин – 2,5%, кантон тілі – 2,1%, араб тілі – 2,0% және грек тілі – 1,6%. Фитцройдың соғысқа дейінгі "ерекше тұрғын үйі" қазір көбінесе жаңартылып, жылжымайтын мүлік нарығында өте сұранысқа ие. 1923 жылы Фитцрой қаласы 31 футқа 100 фут болатын жерге үш үй салу сияқты тиісті емес құрылысқа рұқсат бергені үшін "шұңқырларды құруда" айыпталды. 1953 жылы штаттың Тұрғын үй министрі Томас Хейс, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ әскерлерінің уақытша лагері болған Виктория штатының Парквилл қаласындағы Корольдік парктегі Пелл лагерінің "тұрақты төтенше жағдайға арналған тұрғын үйге айналуы мүмкін" екенін айтты және "Тұрғын үй комиссиясы ұсынған балама баспанадан бас тартқан Фитцройдың шұңқыр тұрғындары, себебі олар жоғары жалға төлеуге мәжбүр болар еді, олар осы жерге көшірілуі мүмкін". Екі жылдан кейін «Фитцрой шұңқырларына наразылық күшейді» деген тақырыпта жарияланым шықты, себебі штаттық үкімет Одақ мемлекетінің штаттарда баспанасы жоқ иммигранттарды әкелгенін айыптады, сондай-ақ «Фитцройдағы қорқынышты, қираған ғимараттар, жаңа австралиялықтармен толы, олардың жағдайы сипаттауға келмейді, қоғамның денсаулығына қауіпті» деген пікір білдірді. Брансвик және Гертруд көшелерінің бұрышында орналасқан Атертон Гарденс – Мельбурнның ең ірі көп қабатты қоғамдық тұрғын үй кешендерінің бірі. Ол Викторияның Тұрғын үй комиссиясы тарапынан 1960 жылдардағы даулы «шұңқырларды тазалау» қалалық жаңарту бағдарламасының аясында салынды. Комиссия 1937 жылғы Тұрғын үй заңына сәйкес Мельбурндағы шұңқырлардағы тұрғын үй мәселесіне жауап ретінде құрылды және 1938 жылғы Шұңқырларды қалпына келтіру және Тұрғын үй заңы бойынша жұмыс істеді. Фитцройда өмір сүруге қолайлы орын болғандықтан, тұрғын үй құрылысын дамытуға қысым артып отыр. Фитцройдегі соңғы тұрғын үй жобалары Фитцройдің қалалық ерекшеліктерін әр түрлі жолдармен көрсетуге тырысты және кейбір жағдайларда қызу пікірталас тудырды.

Басқару

Фицройдың барлық деңгейдегі өкілдігі аймақтың жұмысшы табы мен богемиялық рухын көрсетеді, ал солшыл саясат үстемдік етеді. Австралияның Еңбек партиясы және соңғы кезде Австралияның Жасыл партиясы да өте күшті саяси ықпалға ие. Жергілікті деңгейде Фицрой Ярра қаласының жергілікті басқару аймағының құрамына кіреді. Фицрой аймағы Лэнгридж және Николс округтерінің шегінде орналасқан, олардың екеуі де қазіргі уақытта Австралияның Жасыл партиясымен өкілдік етіледі. Штат деңгейінде Фицрой Ричмонд сайлау округінің құрамында, бұл округ дәстүрлі түрде Австралияның Еңбек партиясының берік орындығы болып келген. Федералды деңгейде ол 2010 жылы Австралияның Жасыл партиясы Еңбек партиясынан тартып алған Мельбурн сайлау округіне кіреді.

Фицрой қаласының бұрынғы қаласы және Фицрой қалалық әкімдігі

Бұрын бұл аймақтың 1858 жылдан бастап өздік муниципалдық мәртебесі болған, ал Фицрой қаласы Нейпер көшесіндегі Фицрой қалалық үйінде отырыс өткізген. Қалалық үйі, өзінің маңызды тарихи және сәулеттік ерекшеліктері үшін Виктория мұрасы тізіліміне енгізілген. Ғимарат 1863, 1887 және 1890 жылдары кезең-кезеңмен салынды, оған муниципалдық кеңселер, мәжіліс залы, полиция бөлімі, сот үйі және сағат мұнарасы кірді. 1994 жылы Фицрой, Коллингвуд және Ричмонд қалалары бірігіп Яра қаласын құрғаннан бері, қалалық үй Яра қаласының қосалқы кеңсесі ретінде жұмыс істеп келеді, сондай-ақ Фицрой заңдық қызметі сияқты басқа да ұйымдарға орналасқан, қазіргі уақытта Мур көшесінен кіреберістегі 4-қабатта орналасқан.

Өнер

Қала маңында көптеген шағын коммерциялық өнер галереялары, суретшілер ұйымдастырған кеңістіктер мен суретшілер студиялары орналасқан. Фицрой көше өнерінің өркендеген қауымдастығымен танымал, сонымен қатар Гертруд заманауи өнер орталықтары мен Заманауи Фотосурет Орталығының үйі.

Тірі орындау

Фицрой 1978 жылдан 1981 жылға дейін гүлдеген эксперименталды пост-панк музыкалық ағынының орталығы болды. Алғашқыда Primitive Calculators және Whirlywirld сияқты жергілікті топтар бастама көтерген бұл ағын, Dead Can Dance және Hunters & Collectors тобының мүшелері сияқты көптеген белгілі музыканттардың мансабын қалыптастыруға көмектесті. Бүгінде Фицрой – Мельбурндағы тікелей музыканың ірі орталығы, және The Old Bar, Bar Open, Evelyn Hotel, Gertrudes Brown Couch және Cape Live сияқты бірнеше танымал концерт алаңдарына үй иесі. Сонымен қатар, бұл аймақта танымал Punters Club клубы да орналасқан, бірақ ол 2002 жылы жабылуға мәжбүр болды.

Мұралық

Р. А. Лоусон жобалаған Моран мен Като қоймасы жоғары архитектуралық құндылығымен ерекшеленеді. Чемпион қонақ үйі әсем әрі сәнді Эдвард стилімен көзге түседі. Көптеген ғимараттар мен орындар Виктория мұрасы тізіміне (VHI) енгізілген немесе Ұлттық Сенім (NT) тарапынан сараланған. Оларға мыналар кіреді:

Пабтар

Фицройда осы шағын ауданға қарағанда көптеген пабтар бар. Бұрынғы Девоншир Армс қонақ үйі Фицрой көшесінде орналасқан және Фицройдағы ең ескі ғимарат болып табылады. Фицройде тағы да көптеген пабтар кездеседі.

Кафеханалар

Фицройдың шағын ауданында көптеген кафелер бар. Бастапқы үш кафеден тек біреуі ғана – Мариос – әлі де тұр. Bakers солтүстікке көшіп, 2007 жылы жабылды, ал The Black Cat барға айналып, бірақ көшедегі бағын сақтап қалды. Шындығында, Силас – Король Уильям және Мур көшелерінің арасында, батыс жағында орналасқан ең көне кафе. Әлеуметтік жаңарудың (gentrification) нәтижесінде Брансуик көшесі бойында, Смит көшесінде, Гертруд көшесінің бір бөлігінде және кейбір шағын көшелерде, бұрынғы сүт дүкендері мен қоймалардың орнында әртүрлі стильдегі кафелер ашылды.

Нарықтар

Фицройде бірнеше демалыс күндері жұмыс істейтін қолөнершілер базарлары бар, олардың ішінде Фицрой базары және Роуз-стрит суретшілер базары бар.

Спорт

1883 жылы құрылған Фицрой футбол клубы, Австралия ережесі бойынша футбол клубы, Виктория футбол лигасында (қазіргі Австралия футбол лигасы) ойнады. 1884 жылдан 1966 жылға дейін Брансуик-стрит Овалы клубтың негізгі үй алаңы болды. Клуб сол жерде ойын өткізуін тоқтатқаннан кейін де, 1970 жылға дейін Брансуик-стрит Овалы Фицрой футбол клубының негізгі жаттығу және әкімшілік орталығы болып қала берді. Клуб алғашқыда бірқатар жетістіктерге жеткенімен, үй ойындарын бірнеше рет ауыстырып, 1980 жылдары қаржылық қиындықтарға тап болды. Бұл, 1996 жылдың соңында AFL операцияларын Брисбен Арыстарымен біріктіріп, Брисбен Лайонз клубын құруға мәжбүр етті. Брисбен Лайонз Фицройдың логотипін, әнін және формасын қабылдады, 1996 жылғы драфтта Фицройдың сегіз ойыншысын қосты, үш Фицрой өкілі директорлар кеңесіне енді, ал Лайонз Мельбурнда кеңсесін сақтап қалды. Лайонз 2001, 2002 және 2003 жылдары қатарынан үш премьерлік жеңіске жетіп, қазіргі заманның ең ұлы командаларының бірі саналды. Клуб Фицрой қауымдастығымен тығыз байланыста, Викториялық Лайонс жанкүйерлері үшін Royal Derby қонақ үйінде әлеуметтік клубты ұстап тұр және әр маусымда Фицрой VAFA командасының бір ер және бір әйел ойыншысына демеушілік етеді. Кевин Мюррей, Гарри Уилсон, Мик Конлан, Пол Рус және тағы да басқа Фицрой клубтарының легендаларының күшті қолдауы, Брисбен Лайонстың AFL-дегі Фицройдың тікелей жалғасы екенін көрсетуге көмектеседі. Фицройдың AFL емес операциялары 1998 жылы Брисбенмен біріккеннен кейін басқарудан шықты, ал клуб акционерлері ойын операцияларын қайта бастау мақсатымен одан әрі жалғастыруға дауыс берді. Әртүрлі жергілікті клубтарға демеушілік көрсеткеннен кейін Фицрой Университет Редс клубымен бірікті және 13 жылдық үзілістен кейін алаңға қайта оралды, 2009 жылы Викториялық әуесқойлар футбол қауымдастығының маусымына қатысып, үй ойындарын Брансуик-стрит Овалында өткізді. Сол кезде Фицрой мүшелерінің санын екі есеге арттырып, VAFA ішінде екі рет жоғары деңгейге көтерілді. Қазіргі уақытта клуб премьер-лиганың B дивизионында ойнайды. Фицрой Старс футбол клубы 2008 жылы Солтүстік футбол лигасына қосылған аборигендер клубы. Олар қазіргі уақытта үй ойындарын Резервуардағы Крисп Паркте өткізеді, ал клубтың бас кеңсесі әлі де Фицройде орналасқан. Фицрой Юнайтед Александр футбол клубы, қазіргі Хайдельберг Юнайтед, Фицройдың ұлттық деңгейде ойнаған алғашқы спорт клубы болды. Мельбурнның ішкі шығыс грек қауымы құрған клуб 1971 жылдың басында Брансуик-стрит Овалына көшірілді, бірақ кейіннен 1978 жылдың соңында одан кетіп қалды. Фицройде орналасқан кезде клуб бастапқыда Виктория штатының лигасына қатысып, 1975 жылғы маусымда штат чемпионы атанды. Клубтың алаңдағы және алаңнан тыс күшінің арқасында Фицрой Австралиядағы Ұлттық футбол лигасының алғашқы қатысушысы болуға шақырылды, бұл клуб қала маңындағы алғашқы ұлттық спорт командасы болды. Әкімшілік және клубтық жаттығулар Фицройде орналасқанмен, клуб үй ойындары үшін Мельбурндағы әртүрлі ареналарды пайдаланды. 2 мамыр 1977 жылы Брансуик-стрит Овалында Фицрой Юнайтед клубы Брисбен Лайонс клубын 4:1 есебімен жеңіп, 4000-нан астам көрерменнің алдында кез келген спорт түрінен алғашқы ішкі бірінші лига матчын өткізді. Клуб 1977 және 1978 жылғы маусымдарға «Фицрой» ретінде қатысып, тиісінше үшінші және бесінші орындарға ие болды. 1978 жылдың соңында клуб және оның әкімшілігі 1979 жылға дейін Хайдельберг батысындағы Олимпиадалық ауыл стадионына көшірілді, ал жақсы стадиондық келісім және Хайдельберг батысында Фицройға қарағанда үлкен грек қауымы болғандықтан атауы Хайдельберг Юнайтед ФК болып өзгертілді. 1953 жылы серб эмигранттары құрған Фицрой Сити Сербия футбол клубы Фицройде орналасқан. Қазіргі уақытта клуб Виктория штатының 3-ші дивизионының Оңтүстік-Шығыс тобында ойнайды және үй ойындарын Фэрфилд Паркте өткізеді, ал клубтың бас кеңсесі әлі де Фицройде орналасқан. Фицрой бейсбол клубы, Фицрой Лайонс деп белгілі, Фицройды ұсыну үшін 1889 жылы құрылған бейсбол клубы. Клубта бес аға команда Бейсбол Виктория жазғы лигасының чемпионатында және клубты әр жастағы кіші командалар ұсынады. Мельбурн шахмат клубы, оңтүстік жарты шардағы ең көне шахмат клубы (құрылған 1866 жыл).

Әлеуметтік және қоғамдық қызметтер

Фицрой тұрғындары мен басқа мельбурндықтардың денсаулық сақтау қажеттіліктерін Сент-Винсент ауруханасы қамтамасыз етеді. Фицройде екі бастауыш мектеп бар: Фицрой бастауыш мектебі (мемлекеттік мектеп) және Sacred Heart бастауыш мектебі (католик мектебі). Фицрой орта мектебі Фицрой Солтүстік ауданында орналасқан. 2021 жылғы ARIA Music Awards сыйлығында Sacred Heart мектебінің Zoë Barry «Жылдың музыка мұғалімі» атағын жеңіп алды. Фицройде азаматтық қоғам мен қоғамдық белсенділіктің ұзақ тарихы бар, көптеген әлеуметтік және қоғамдық қызметтерді ұйымдастыратын мекемелер осы жерде орналасқан. Қазіргі уақытта ауданда жұмыс істейтін ұйымдар: Фицрой заң қызметі, Ярра қауымдық тұрғын үйі лимиттік қоры, Сент-Винсент-де-Пол қоғамы, Сент-Лоранс бауырластығы және Виктория жалға алушылар одағы – тұрғын үй жалға алушыларына тегін заңдық көмек көрсететін қызмет.