Кіріспе
USS Toledo (CA 133) – Корей соғысы кезінде қызмет еткен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Балтимор класындағы ауыр крейсері. "Толедо" кемесі 1943 жылдың 13 қыркүйегінде Нью-Джерси штатының Камден қаласындағы "Нью-Йорк кеме құрылысы корпорациясы" компаниясында салынды, 1945 жылдың 6 мамырында суға түсірілді, Эдуард Дж. Моан ханымның демеушілігімен және 1946 жылдың 27 қазанында Филадельфия теңіз кемежайында капитан Август Дж. Детцердің басқаруымен қолданысқа берілді.
USS Toledo (CA 133) was a Baltimore class heavy cruiser of the United States Navy active during the Korean War. Toledo was laid down on 13 September 1943 at Camden, New Jersey, by the New York Shipbuilding Corporation, launched on 6 May 1945, sponsored by Mrs Edward J. Moan, and commissioned at the Philadelphia Naval Shipyard on 27 October 1946, Captain August J. Detzer, Jr., in command.
1947 жыл
1947 жылғы 6 қаңтарда ауыр крейсер Батыс Үнді суларында екі айлық оқу-жаттығу сапарына шықты. Гуантанамо шығанағындағы тексеру жаттығуларын аяқтағаннан кейін, ол АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Томас қаласын, Ямайканың Кингстон қаласын және Гаитидің Порт-о-Пренс қаласын аралады, содан кейін Филадельфияға оралып, үш апталық тексеру дайындығынан өтті. 14 сәуірде ол Филадельфиядан шығып, Атлантика мұхитын кесіп өтті. "Толедо" Жерорта теңізі арқылы өтіп, Суэц каналын басып өтті, Үнді мұхитын кезіп өтіп, 15 маусымда Жапонияның Йокосука портына жетті. "Толедо" қазан айына дейін Қашық Шығыста болып, оккупациялық күштерге көмек көрсету үшін жапон және корей порттарына сапарлады. 21-і күні ол Йокосукадан шығып, алғашқы Тынық мұхиты арқылы өту сапарына аттанды және Перл-Харбор арқылы Калифорнияның Лонг-Бич қаласына жетті, ол жерге 5 қарашада келді.
1948 жыл
1948 жылғы 3 сәуірде ол "Хелена" ауыр крейсерімен бірге Лонг-Бичтен шығып, Жапонияға қарай бағыт алды. 24-сі Йокосукаға жетіп, контрабандалық тауарларды тасымалдаушыларды іздеу патрульдік міндетін атқара бастады. Кейін сол көктемде крейсер Үнді мұхитына достық сапар жасады, оның аясында Пәкістанның Карачи, Малайяның Сингапур, Цейлонның Тринокамале және Үндістанның Бомбей қалаларында болды. Жаздың басында Солтүстік-Батыс Тынық мұхитына оралғаннан кейін "Толедо" Қытайдың Цинтао қаласынан Чан Кайшидің Ұлттық Қытай күштерін Тайванға эвакуациялау кезінде жұмыс істеді. 16 қыркүйекте әскери кеме Қытай жағалауын қалдырып, Вашингтон штатының Бремертон қаласына бағыт алды және 5 қазанда Пьюгет-Саунд кеме құрылыс-жөндеу зауытына алғашқы ірі жөндеуге кірді.
1949-1950 жылдар
Крейсердің жөндеу жұмыстары 1949 жылдың 18 ақпанында аяқталды, және ол Калифорния, Мексика және Панама тасмуының жағалауларында алты айлық жаттығулар үшін Лонг-Бичке қайтып келді. Басқа жаттығулармен қатар, ол Перл-Харборға әуе және теңізден шабуылды симуляциялаған "Мики" операциясына қатысты. 14 қазанда "Толедо" алыс Шығыстағы қызметін жалғастыру үшін Лонг-Бичтен жол тартты. Ол сегіз ай бойы Жапония, Қытай, Филиппин және Мариан аралдары арасында теңіз жүрді. "Толедо" 1950 жылдың 12 маусымында Лонг-Бичке оралды, бұл Солтүстік Корея күштері Корея Республикасына (КР) басып кіргенге дейін екі аптадан да аз уақыт қалғанда, Корея соғысы басталды. Он күннен кейін "Толедо" тағы да батысқа бет бұрып, Шығысқа төртінші сапарына және алғашқы жауынгерлік міндетіне шықты.
1950 жыл
Толедо Перл-Харборда қысқа тоқталып, Сасебоға қарай жол тартты, онда 1950 жылдың 18 шілдесінде 5-ші крейсерлік дивизияның командирі контр-адмирал Джон М. Хиггинс туын көтерді. Сегіз күннен кейін, крейсер Кореяның шығыс жағалауында, Похангтан бірнеше шақырым солтүстікке қарай, Йонгдок маңында орналасты. Ол 91-ші эсминец дивизиясымен бірігіп, 95.5-ші топтың шығыс жағалауын қолдау үшін кезектесетін екі элементінің бірін құрады. 27 шілдеден 30 шілдеге дейін Толедо, Мансфилд және Коллетт Йонгдоктен басталып, таулар мен теңіз арасымен 38-ші солтүстік параллельге дейін созылған Солтүстік Кореяның коммуникациялық артерияларын бомбалады. 4 тамызда, топтың элементі әуе күштерінің истребительдерімен бірігіп, Йонгдок маңындағы жаудың ауылына бірлескен әуе-теңіз шабуылын жасады. Келесі күні, оның 8 дюймдік зеңбіректері, әуедегі бақылаушылардың басқаруымен, майдан желісіндегі әскерлерге атыс бойынша қолдау көрсетті. Содан кейін Толедо солтүстікке қарай 70 шақырымдай Самчок аймағына қарай жылды, онда ол 25 шақырымдық жағалау бойымен жүріп, бірнеше нысананы атқылады. Бұл жолы ол көпірлерді қиратты, жол тораптарын бұзды және жалпы коммунистік жабдықтау желілеріне нұқсан келтірді. 6-сы күні Хелена Толедоны алмастырып, оның Сасебоға жөндеуге оралуына мүмкіндік берді. Соғыс кемесі 15 тамызда Корея жағалауына қайта оралды және Рочестер, Мансфилд, Коллетт және Лайман К. Свенсонмен бірге Сонгжиннен оңтүстікке қарай Ривонға дейінгі 40 шақырымдық жағалау бойында жұмыс істеді. Бірнеше бомбалау миссиясынан кейін, ол 26-сы күні Сасебоға қайта оралды және 31 тамызға дейін сонда болды. Толедоның келесі маңызды миссиясы қыркүйек айының ортасында Инчонға түсу болды. Портта орналасқан, қаруланған және бекітілген Вольмидо аралы операцияның сәттілігіне қауіп төндірді. Сондықтан Толедо және оның бұрынғы серіктері – Гурке, Де Хевен және Корольдік флоттың жеңіл крейсерлерімен күшейтілген – 13 қыркүйекте аралдың қаруларын басып беру үшін портына кірді. Эсминецтер миналарға толы арнадан бастап жүріп, жаудың отына жақын орналасты, ал крейсерлер Солтүстік корейлердің позицияларын ашуын күтіп тұрды. Түстен кейін артиллериялық дуэль басталды, жау көп шығынға ұшырады. Сол күні кешке крейсерлер мен эсминецтер түнгі уақытта шегінді. Олар келесі күні жұмысты аяқтау үшін қайта оралды. Содан кейін екі күндік дайындық бомбалаудан кейін, 3-ші батальонның 5-ші десанттық тобының теңізшілері Вольмидоның қорғанысына шабуыл жасады. Осы уақытта Толедо Инчонның оңтүстігіндегі "Көк жағажайға" түсуге дайын тұрған 1-ші теңізшілерді қолдау үшін отынды бағыттады. Үш қару орнын және бірнеше пулемет ұясын жойғаннан кейін, екі туннельді жауып, окоптар мен миномет позицияларын нысанаға алғаннан кейін Толедо 1525-те түнде шегінді. Толедо қазан айының басына дейін оттық қолдау миссияларын жалғастырды. Алайда, 18-інен кейін теңізшілер оның 8 дюймдік зеңбіректерінің қашықтығынан асып кетті, және Толедо жаудың қарсылық көрсеткен қалдық бөліктерін тазалауға көмектесетін әскерлерді қолдауға көшті. 5 қазанда ол аймақтан кетіп, Сасебоға бет алды. 13 қазанда крейсер Корея жағалауына Чахо Ханға оралды, Вонсандағы десанттық операцияға дайындық ретінде жағалауды бомбалады және келесі күні Сасебоға қайта кірді. Соғыс кемесі 18-і күні түн ортасынан сәл бұрын қайтадан жолға шықты және келесі күні таңертең ерте Вонсанға жетті. Келесі үш күн бойы ол Вонсаннан ішке қарай жылжу кезінде теңізшілерді қолдады. 22 қазанда Толедо Кореядан шығып, Сасебо мен Йокосукада тоқтағаннан кейін 27 қазанда АҚШ-қа бағыт алды. Перл-Харбор арқылы жүзіп, 8 қарашада Лонг-Бичке жетіп, 13 қарашаға дейін сонда болды, содан кейін Сан-Францискоға бет алды. Келесі күні ол Хантерс-Пойнт кеме құрылыс шебіне кіріп, үш айлық жөндеу жұмыстарын бастады.
1951 жыл
Қайта жөндеу жұмыстары аяқталған соң, "Толедо" кемесі 1951 жылғы 24 ақпанда кемежайдан шығып, келесі күні кешке Лонг-Бичке оралды. Сан-Диегоға барып-қайтқан сапардан кейін, әскери кеме 2 сәуірде Тынық мұхитының батысына қайтты. Ол 7-сі мен 9-ы күндері Перл-Харборда тоқтады, содан кейін Сасебоға бет алды, онда 18-і күні жетті. "Толедо" 26 сәуірде Корея соғысы аймағындағы екінші қызметтік міндетін бастады. Келесі айда ол Инчон маңындағы жағалауда жүріп, 1951 жылғы коммунистердің көктемгі шабуылы кезінде АҚШ I корпусының алдыңғы қатардағы әскерлеріне артиллериялық қолдау көрсетті, Хан өзенінің шебін қорғады. Алайда, сол ай бойы жау көбінесе өзеннен тыс, крейсердің 8 дюймдік артиллериясының қашықтығынан тыс жерде болды. 26 мамырда ол Кансонгқа қарай солтүстікке бағытталды және 95.28-ші міндеттік топқа қосылды, аймақтың қирату үшін бомбалауын жүргізді. 28-30 мамыр аралығында жау Ханға жеткілікті жақындады, бұл "Толедоға" өзінің негізгі артиллериясын қолдануға мүмкіндік берді, бірақ тек ең алыс қашықтықта. Крейсер маусымның алғашқы 10 күнін Йокосукада өткізді, содан кейін 12 маусымда Корея жағалауына оралды. 18 маусымда Дункан мен Эвереттпен бірігіп, Сонгжиндегі маңызды жаудың логистикалық торабын қиратты. Соғыс кемесі Сасебоға қысқа сапар жасады, содан кейін Вонсанға қайтып келді, онда 27-сі күні Брэдфордпен бірге жағадағы жауға оқ жаудырды. Келесі кеште ол жаудың алғашқы оқтарына ұшырады, өйткені жағалау батареялары крейсерге атылып, бірнеше рет қауіпті жақындады. "Толедоның" Кореяның шығыс жағалауындағы қызметі қараша айының соңына дейін жалғасты. Ол Вонсан, Сонгжин және Чонджин қалаларын бомбалады және бірнеше құлаған ұшқыштарды құтқарып қалды – біреуін, "Боксерден" екі рет. Қазан айының соңында оның артиллериясы Кансонг маңындағы операцияларда 1-ші теңізшілер дивизиясына көмектесті. 11 қарашада жағалауға бомбалау кезінде ол тағы да жаудың жағалау батареясынан оққа түсті, ол жақын жерге бірнеше дүркін оқ түсірді. 24 қарашада "Толедо" Тынық мұхитының батысына жорығын аяқтады және АҚШ-қа қайту үшін Йокосукадан шықты. 1-3 желтоқсан аралығында Перл-Харборда тоқтағаннан кейін ол Лонг-Бичке қарай жалғасты, онда 8-і күні жетті.
Boxer, twice. Late in October, her guns supported the 1st Marine Division in operations near Kansong. While conducting a shore bombardment on 11 November, she again came under fire from an enemy shore battery which scored some close near misses. On 24 November, Toledo completed her deployment to the western Pacific and stood out of Yokosuka to return to the United States. After a pause at Pearl Harbor from 1 to 3 December, she continued on to Long Beach, where she arrived on the 8th.
1952 жыл
1952 жылдың қаңтар айында, бір айлық демалыс және күтімнен кейін, "Толедо" жеті айлық міндетін бастады. Ол Лонг-Бичтен шығып, АҚШ-тың батыс жағалауында тамыздың ортасына дейін жаттығулар мен оқу-жаттығуларды жүргізді. 16 тамызда крейсер Лонг-Бичтен Батыс Тынық мұхитына қайта оралды. Перл-Харбордағы дәстүрлі тоқталыстан кейін, ол 8 қыркүйекте Йокосукаға жетті. "Толедо" 12 қыркүйекте Корея жағалауындағы үшінші әскери миссиясын бастады. Айдың соңында оның 8 дюймдік зеңбіректері американдық X корпусы мен ROK I корпусына көмектесті. Ол Біріккен Ұлттар Ұйымы күштерінің шектеулі шабуылдарын және қару тоқтату келіссөздері кешігіп жатқандағы қорғаныс әрекеттерін қолдады. Ол Уонсан маңындағы артиллериялық оқтарға қатысып, жағалау күзетулерін жүргізу үшін аймақтан шығып тұрды. 24 қыркүйекте, Біріккен Ұлттар Ұйымы күштері коммунистерден жақында алынған позицияны қайта басып алғанда, одан үздіксіз жарықтандыру отын беру және жаудың 120 миллиметрлік гаубицасын басып тастау міндеті қойылды. 29 және 30 күндері Сасебода қысқа тоқталым жасап, 2-4 қазанда Бонин аралдарына сапар шекті, 5 және 6 қазанда Йокосукаға тоқтады, содан кейін 8 қазанда қайтадан бомбалау шебінде орналасты. 11 қазанда ол TF 77 авианосецтеріне қосылды және келесі үш ай бойы осы міндет пен жағалауға бомбалау тапсырмаларын кезекпен орындады. 12 қазанда жаудың 75 миллиметрлік зеңбірегі оны 5 дюймдік батареясынан 48 оқпен үнсіздікке мәжбүр еткенше, сегіз оқпен құлатып жіберді. 14-і күні сағат 02:00-ге дейін сол жерден тағы бір зеңбірек атып, үш рет жақын жерге түсті, бірақ тимеді. Осы оқиғалардан және МиГ-15 ұшақтарының алыстан бақылауынан басқа, "Толедо" Корея соғысының үшінші және соңғы жорығында көп қимылдар жасаған жоқ.
1953 жыл
1953 жылдың қаңтар айының ортасында ол Гонконгқа демалыс пен сауығу үшін барып, Вонсан мен Сонгжин маңындағы патрульдік және американдық Х корпусы мен ROK I корпусына оттық қолдау көрсетуді қайта бастады. 1953 жылдың 28 ақпанында «Толедо» Йокосукадан шығып, АҚШ-қа бағыт алды. 10-11 наурыз түнде Оахуда тоқтағаннан кейін, крейсер 1953 жылғы Сент-Патрик күні Лонг-Бич портына жетті. Ол 13 сәуірде Лонг-Бичтен шығып, Сан-Диегода екі күндік тоқтағаннан кейін, 16 сәуірде Сан-Францискоға келді. Сол жерде ол Хантерс-Пойнт кеме құрылыс-жөндеу зауытына бес айлық жөндеуге кірді. «Толедо» 1953 жылдың 27 шілдесінде Кореядағы әскери әрекеттердің тоқтауымен аяқталған кезде әлі де жөндеуден өтіп жатты. Ол 10 қыркүйекте Сан-Францискодан шығып, 20 қазанда Пёрл-Харборға бет алды. 7 қарашада Йокосукаға жетіп, Ежелгі Шығысқа жетінші рет аттанды. Корея соғысы өткен жазда аяқталғанымен, американдық әскерлер Корея түбегінің суларында патрульдік тасымалдарды жалғастырды; ал «Толедо» оларға қосылып, осы міндетке атсалысты. Шындығында, ол келесі алты айды Сасебо мен Йокосукадан шығып, Жапония мен Корея арасындағы және Шығыс Қытай теңізіндегі суларда өткізді. Ол Пусан, Инчхон, Поханг, Окинава және Гонконг қалаларын аралады. Корея жағалауындағы бейтарап суларды патрульдеуден басқа, ол TF 77 әскери-теңіз күштерінің авианосецтерімен жаттығулар жүргізіп тұрды.
1954-1955 жылдар
1954 жылғы 13 сәуірде әскери кеме Жапон теңізіндегі жаттығулардан кейін және үйге оралуға дайындық үшін Йокосукаға кірді. Үш күннен кейін ол Тынық мұхиты арқылы саяхатын бастады. Ол Перл-Харборға әдеттегідей тоқтады және 1 мамыр күні Лонг-Бичке жетті. Бір ерекше жағдайды есептемегенде, Толедоның Ежелгі Шығысқа сегізінші рет жіберілуі келесі барлық сапарлар үшін үлгі болды. АҚШ-тың батыс жағалауында шамамен бес ай қалыпты жұмыс істегеннен кейін, крейсер 14 қыркүйекте Лонг-Бичтен шықты. 21-сі күні Перл-Харборда бес күн демалып, 7 қарашада Йокосукаға сапар жалғастырды. Оның міндеттері көбінесе оқу операциялары, бірнеше портқа шақыру, жалпы қарауыл және елдің туын көрсетуден тұрды. Бұл сапар барысында ол Гонконг, Кобе, Нагасаки, Беппу, Субик шығанағы және Манила қалаларын аралады. Бұл бейбіт өмірге 1955 жылдың қаңтар айында бұзылыс келді. Толедо Тайвань мен Қытайдың коммунистік құрлықтары арасындағы суларда TF 77 тобына қосылды. Ол аралдардан шамамен 1500 метр қашықтықта теңіз артиллериялық қолдау тобының флагманы ретінде орналасты. Операция бойына ол және топтың басқа бөлімдері эвакуацияға қатысқан десанттық кемелерге жақыннан қолдау көрсетті. Операция аяқталғаннан кейін крейсер әдеттегі Қиыр Шығыстағы міндеттерін қайта бастады. 1955 жылғы 5 наурызда Питтсбургпен бірге Жапониядан АҚШ-қа қайтып, 17 күннен кейін Лонг-Бичке жетті. 16 маусымға дейін батыс жағалауда операциялар жүргізіп, содан кейін Бремертондағы Пьюгет-Саунд кеме құрылыс және жөндеу зауытында төрт айлық жөндеуге кірісті. Крейсер қазан айының соңында қызметке оралды және 1956 жылдың басына дейін батыс жағалауда жүрді.
1956-1959 жылдар
Толедоның әскери-теңіз қызметі тағы төрт жылға созылды. Осы кезеңде ол Батыс Тынық мұхитына тағы төрт рет аттанды. Бірін қоспағанда, барлық рейс Жапония мен Филиппиндегі базалардан орындалған әдеттегі операциялар болды. 1958 жылдың басында ғана ерекше жағдай туды. Крейсер 19 ақпанда Батыс жағалаудан шығып, наурыздың басында Жапонияға жетті. Бірақ Сасебо мен Йокосуканы аралағаннан кейін, ол әдеттегі 7-ші флот операцияларына емес, оңтүстікке, Австралияға бағыт алды. Ол 30 сәуірде Сиднейге жетіп, Коралл теңізі шайқасының 15 жылдығына арналған мерекелік шараларға Австралия үкіметінің шақыруымен бес күн бойы қатысты. Сиднейден кейін Толедо Мельбурнға да сапар шекті, содан кейін Окинава арқылы Жапонияға оралып, 7-ші флоттың қызметін жалғастырды. 1958 жылдың 26 тамызында Толедо Лонг-Бичке қайта келді. Соғыс кемесі 1959 жылдың 9 маусымы мен 25 қарашасы аралығында Батыс Тынық мұхитына тағы бір рейс жасады.
Пайдаланудан шығару және бөлшектеу
1960 жылдың 5 қаңтарында ол Лонг-Бич теңіз кеме жасау-жөндеу зауытына деактивацияға дайындалу үшін кірді. "Толедо" дайындықтарын аяқтады және 1960 жылдың 21 мамырында Лонг-Бичте қызметтен босатылды. Ол көп ұзамай Сан-Диегоға көшірілді және келесі 14 жыл бойы резервте тұрды. 1974 жылдың 1 қаңтарында оның аты Теңіз күштерінің тізімінен өшірілді, ал 1974 жылдың 30 қазанында Калифорния штатындағы Терминал аралындағы Ұлттық металл және болат корпорациясына 983 461,29 долларға сатылды.
Марапаттар
Толедо Корея соғысы кезіндегі қызметі үшін бес шайқас жұлдызымен марапатталды.