Кіріспе
Канадалық мұзды хоккей ойыншысы (1975 жылы туған)
Марти Винсент Турко (1975 жылдың 13 тамызында туған) – канадалық бұрынғы кәсіби мұзды хоккей қақпашысы, Ұлттық хоккей лигасында (НХЛ) 11 маусым ойнаған. Ол "Даллас Старс" командасында тоғыз маусым, ал "Чикаго Блэкхокс" және "Бостон Бруинз" командаларында бір маусымнан ойнады. Оның шайбаны тиімді басқару қабілеті үшін канадалық хоккей шебері Дон Черри Турконы "НХЛ-дегі ең зиялы қақпашы" деп атады. Қазіргі уақытта Турко NHL Network телеарнасында студиялық сарапшы ретінде жұмыс істейді.
Ерте мансап
Туған қаласындағы S. S. Marie Legion бағдарламасында кіші хоккей ойнағаннан кейін, Турконы Онтарио хоккей лигасы (OHL) таңдамады. Ол 17 жасында 1992 жылы Кембридж Винтерхокс ЖШС командасымен келісімшартқа қол қойды және Онтарио хоккей қауымдастығы (OHA) командасымен екі маусым ойнады. Содан кейін Мичиган университетіне, Central Collegiate Hockey Association (CCHA) мүшесіне, NCAA стипендиясын қабылдады. Мичиган университетінде Турко екі рет NCAA чемпионатында жеңіске жетті. Турко 1994 жылғы НХЛ драфтының бесінші раундында «Даллас Старс» командасымен таңдалып, сол күзде Мичиган университетінде ойнауын жалғастырды. Мичиган университетінде төрт жыл бойы көптеген наградаларға ие болды, оның ішінде 1995 жылы «Жылдың жаңа ойыншысы», 1998 жылы турнирдің ең құнды ойыншысы, сондай-ақ 1997 жылы бірінші, 1998 жылы екінші All-Star командаларына және 1996 және 1998 жылдардағы турнирдің үздік командасына енді. Бітіргеннен кейін Турко «Даллас» клубының Халықаралық хоккей лигасының (IHL) филиалы «Каламазу Уингс» командасында ойнады. 1999 жылы ол IHL «Жылдың жаңа ойыншысы» атанды.
Далас жұлдыздары
Екі жыл "К-Вингс" командасында ойнағаннан кейін, Туркоға Далласта Эд Белфурдың қосалқы қақпашысы болу мүмкіндігі берілді. Келесі екі жылды "Жұлдыздар" командасында команданың қосалқы қақпашысы ретінде тәжірибе жинақтады. 2001–02 маусымынан кейін Даллас Турконы негізгі қақпашы етіп таңдады, бұл Белфурға Торонто Мейпл Лифс клубымен келісімшарт жасауға мүмкіндік берді. Негізгі қақпашы ретіндегі алғашқы жылы, 2002–03 маусымында, Турконың қарсы голдардың орташа көрсеткіші (GAA) 1.72 құрап, қазіргі заманғы НХЛ рекордын орнатты. (Миикка Кипруссоф келесі маусымда 1.69 GAA көрсеткішімен Турконың рекордын жаңартты.) Турко маусым ішінде НХЛ «Жұлдыздар» ойынында ойнады және маусымнан кейін екінші «Жұлдыздар» командасына енді, сондай-ақ, НХЛ-дің үздік тұрақты маусым қақпашысы үшін берілетін Везина Трофейіне дауыс беруде Мартин Бродеурдан кейін екінші орын алды. Оның .932 сақтап қалу пайызы сол жылы НХЛ-де ең жоғары көрсеткіш болды. Дегенмен, ол 2003 жылғы Стэнли кубогы плей-оффының батыс конференциясының жартылай финалында "Анахайм Дайкс" командасынан "Жұлдыздардың" өтуіне мүмкіндік бермеді. 2003–04 маусымында Турко "Жұлдыздарға" сапалы қақпашылық көрсетуді жалғастырды, тағы да "Жұлдыздар" ойынында ойнады (және бастады). "Жұлдыздар" 2004 жылғы плей-оффтың бірінші турында Колорадо Аваланш командасынан жеңілді. 2005–06 маусымында Турко мансабындағы ең көп – 41 ойын жеңіп алды, оның сегізін буллиттер сериясында жеңіп алды. 2006 жылғы плей-оффта Турконың тәжірибесі өткен маусымдағыдай болды, ол қайтадан Аваланш командасына бес ойында жеңілді. 2007 жылдың 13 сәуірінде 2006–07 маусымындағы "Жұлдыздар" клубының алғашқы және жалғыз плей-офф сериясында Турко Ванкувер Канукс клубына қарсы алғашқы плей-офф матчында жеңіске жетіп, серияны 1–1 есебімен теңестірді. Ойыннан кейін ол: "Біз бұл жігіттерді мұнда (Ванкуверде), не үйде, не кез келген жерде жеңе алатынымызды білеміз" деді. Турко 3-ші ойында үйде "Канукс" командасына қарсы жеңіліске ұшырады, ол ойында 2–1 есебімен жеңіске жетті, онда Тейлор Пайатт Брайан Смолинскиден жылдам пас алды. 4-ші ойында "Жұлдыздар" тағы да жеңіске жете алмады, олар "Канукс" командасына Маттиас Охлундтың, содан кейін Тревор Линденнің голдарымен 2–1 есебімен жеңілді. Кейін "Жұлдыздар" серияның 5-ші ойынында 1–0 есебімен жеңіске жетті. Бренден Морроу ойынның жалғыз голын бірінші қосымша уақыттың 6:22 минутында соқты, бұл Туркоға екінші плей-офф матчында жеңіске жетуге мүмкіндік берді. Турко осыдан кейін серияның үшінші матчында 2–0 есебімен жеңіске жетті. Серия 2007 жылдың 23 сәуірінде Ванкувердің пайдасына 4–1 есебімен аяқталды, Тревор Линден екінші кезеңде тағы да жеңіс голын соқты. Бұл серияда Турконың үш мәрте қақпаны құрғатуы бір плей-офф сериясындағы рекордтық көрсеткішті білдіреді, бұл көрсеткіш Нью-Джерси Девилс клубының Мартин Бродеур, Анахайм клубының Жан Себастьен Гигере және Филадельфия Флайерс клубының Майк Лейттонмен теңестірілді. Турко 2007–08 маусымында 32 ойын жеңіп алды және "Жұлдыздарға" Стэнли кубогының чемпиондары "Анахайм" және "Сан-Хосе Шаркс" командаларына қарсы плей-оффта жеңіске жетуге көмектесті, бірақ батыс конференциясының финалында "Детройт Ред Уингс" командасына алты ойында жеңілді. 2009 жылдың 15 қаңтарында Турко "Жұлдыздар" үшін 421-ші ойынын өткізді, бұл көрсеткішпен қақпашы ретінде клуб тарихындағы ең көп ойын өткізген қақпашы болды, бұл Чезаре Маниагоның 33 жылға жуық рекордтық 420 көрсеткішін басып өтті. Ол сондай-ақ, 29 қаңтарда Маниагодан ойнаған минуттар бойынша да басып өтті, сонымен қатар "Детройт Ред Уингс" клубына қарсы Джо Луис Аренада 11 әрекеттен кейін алғашқы тұрақты маусымдық ойында жеңіске жетті. 9 ақпанда ол Маниагоның тағы бір рекордын жаңартты, қақпадағы 24-ші ойынды қатарынан бастады. Дегенмен, "Жұлдыздар" плей-оффқа қатыса алмады. 2010 жылдың 13 сәуірінде Турконың Даллас клубымен келісімшартты жаңартпайтыны туралы хабарланды, бұл оның "Жұлдыздар" клубымен тоғыз жылдық қарым-қатынасын аяқтады.
Чикагоның "Блэкхокс" клубы
2010 жылдың 2 тамызында Турко Стэнли кубогының чемпионы «Чикаго Блэкхокс» командасымен еркін агент ретінде бір жылдық келісімшартқа қол қойды, «Филадельфия Флайерс» командасынан бастапқы қақпашысының орнына келді. «Блэкхокс» бұған дейін 2010 жылғы Стэнли кубогы финалында «Филадельфия Флайерс» командасын алты ойында жеңген болатын. Оның «Чикаго» сапындағы алғашқы жеңісі 15 қазанда «Коламбус Блю Джекетс» командасымен 5:2 есебімен болды. 2010–11 маусым барысында Кори Кроуфорд бастапқы қақпашы ретінде алаңға шықты. Турко барлығы 29 ойында өнер көрсетіп, 11 жеңіс, 11 жеңіліс және 3 тең ойын нәтижесін көрсетті.
ЕО Red Bull Salzburg (ЕҚ Red Bull Salzburg)
2011 жылдың желтоқсанында Турко Австрияның Erste Bank Eishockey Liga (EBEL) лигасындағы EC Red Bull Salzburg командасымен келісімшартқа қол қойды. Бұл қысқа мерзімді келісімшарт болды, және Турконың тек 16 және 18 желтоқсанда Еуропалық Трофей финалында/Red Bull Salute турнирінде ойнауы күтілді. Бірақ, келесі айда ол EC Salzburg командасымен EBEL маусымының соңына дейін күшінде болатын келісімшартқа қол қойды, соның ішінде 27 ақпанда аяқталатын НХЛ сауда мерзіміне дейін қолданылатын "NHL-ден шығу" шарты да болды.
Бостон Брюинз
2012 жылдың 5 наурызында Турко «Бостон Брюинс» клубымен келісімшартқа отырды. 7 наурызда ол «Брюинз» құрамына қосылды. Бұл, «Брюинз» клубының екінші қақпашысы Туука Раск төменгі іш қуысының созылуынан 4-6 аптаға жарақат алып, алаңнан шыққаннан кейін болды. НХЛ саудасының соңғы мерзімінен кейін қол қойылғандықтан, Турко 2012 жылғы плей-оффқа қатыса алмады.
Халықаралық ойын
Турко 2002 жылғы әлем чемпионатында Канада құрамасы үшін ойнады, 2005 жылы күміс жүлде жеңіп алды, бірақ қатыспады. 2006 жылғы қысқы Олимпиадада үшінші қақпашы ретінде алаңға шықты. Турко 2011 жылы Канада құрамасы сапында Шпенглер кубогында өнер көрсетті.
Теледидар
EC Salzburg клубымен келісімшартқа қол қоюға дейін Турко NHL Network телеарнасында талдаушы болып жұмыс істеді, "On the Fly" бағдарламасында студиялық сараптама ұсынды. Турко 2011 жылғы плей-оффта "Блэкхокс" командасы "Ванкувер Канукс" командасынан жеңілгеннен кейін NHL Network командасына қосылды. Турко болашақта толық уақытты тележұмысқа ие болуы мүмкін екенін айтты, бірақ ол тағы да ойнағысы келетінін және зейнетке шығуға дайын емес екенін мәлімдеді. Турко тоғыз ай бойын үзбей ойнамай тұрғаннан кейін 2011 жылғы Шпенглер кубогына Канада құрамасына қатысты. Турко сондай-ақ NHL-дің екі жарнамасында да пайда болды. 2006 жылғы NHL-дің "Game On!" акциясының жарнамасында Турко отбасылық машинаның артқы орындығында көрсетіледі, әкесіне NHL маусымы басталып кеткенін еске салады. Турко 2007 жылы Далласта өткен NHL All Star Game кезінде көрсетілген NHL-дің "Road Trip" жарнамасында да көрінеді. Жазбада Турко ұйықтап жатқанда, қақпашы әріптестері Роберто Луонго мен Райан Миллер оған қырқу кремін жағып, көңіл көтеруге тырысады.
Жеке өмір
Турко мен оның әйелі Келлидің екі қызы бар, Хайли (2002 жылдың басында дүниеге келген) және Кейтлин (2004 жылдың сәуірінде дүниеге келген), сондай-ақ бір ұлы Финли (2008 жылдың тамызында дүниеге келген).
Негізгі маусым және плей-офф
Регулярный сезон Плей-офф Сезон Команда Лига GP В П Н ОПВ МИН ПШ СО КН %ОТ GP В П МИН ПШ СО КН %ОТ 1992–93 Sault Ste. Marie North Stars GNML — — — — — — — — — — — — — — — — — — 1993–94 St. Mary's College HS ON — — — — — — — — — — — — — — — — — — 1993–94 Cambridge Winter Hawks MWJHL 34 — — — — 1937 114 — 3.53 — — — — — — — — — — 1994–95 University of Michigan CCHA 37 27 7 1 — 2063 95 1 2.76 .894 — — — — — — — — 1995–96 University of Michigan CCHA 42 34 7 1 — 2335 84 5 2.16 .896 — — — — — — — — 1996–97 University of Michigan CCHA 41 33 4 4 — 2296 87 4 2.27 .894 — — — — — — — — 1997–98 University of Michigan CCHA 45 33 10 1 — 2639 95 4 2.16 .907 — — — — — — — — 1998–99 Michigan K Wings IHL 54 24 17 10 — 3127 136 1 2.61 .920 5 2 3 300 14 0 2.80 .918 1999–00 Michigan K Wings IHL 60 23 27 7 — 3399 139 7 2.45 .916 — — — — — — — — 2000–01 Dallas Stars NHL 26 13 6 1 — 1266 40 3 1.90 .925 — — — — — — — — 2001–02 Dallas Stars NHL 31 15 6 2 — 1519 53 2 2.09 .921 — — — — — — — — 2002–03 Dallas Stars NHL 55 31 10 10 — 3203 92 7 1.72 .932 12 6 6 798 25 0 1.87 .919 2003–04 Dallas Stars NHL 73 37 21 13 — 4359 144 9 1.98 .913 5 1 4 325 18 0 3.32 .849 2004–05 Djurgårdens IF SEL 6 — — — — 356 12 1 2.02 .932 — — — — — — — — 2005–06 Dallas Stars NHL 68 41 19 — 5 3910 166 3 2.55 .898 5 1 4 319 18 0 3.38 .868 2006–07 Dallas Stars NHL 67 38 20 — 5 3763 140 6 2.23 .910 7 3 4 509 11 3 1.30 .952 2007–08 Dallas Stars NHL 62 32 21 — 6 3628 140 3 2.31 .909 18 10 8 1152 40 1 2.08 .922 2008–09 Dallas Stars NHL 74 33 31 — 10 4327 203 3 2.81 .898 — — — — — — — — 2009–10 Dallas Stars NHL 53 22 20 — 11 3088 140 4 2.72 .913 — — — — — — — — 2010–11 Chicago Blackhawks NHL 29 11 11 — 3 1631 82 1 3.02 .897 — — — — — — — — 2011–12 EC Red Bull Salzburg EBEL 10 6 2 — 2 250 12 0 2.88 .918 — — — — — — — — 2011–12 Boston Bruins NHL 5 2 2 — 0 261 16 0 3.68 .855 — — — — — — — — NHL итоги 543 275 167 26 40 30,955 1,216 41 2.36 .910 47 21 26 3,103 112 4 2.17 .914
Халықаралық
Жыл Команда Іс-шара GP W L T MIN GA SO GAA SV% 2002 Канада ӘЧ 3 2 1 0 166 4 1 1.45 .947 2005 Канада ӘЧ Ойнамады — — — — — — — — 2006 Канада Олимпиада Ойнамады — — — — — — — — Жалпы есеп (кәсіби) 3 2 1 0 166 4 1 1.45 .947
ҰҚАА
NCAA-ның барлық уақыттағы жеңіс рекордтары (127).