Кіріспе

Корольдік әуе күштерінің ұшқыштар эскадрильясы

1-ші (ұшқыштар) эскадрильясы – Корольдік әуе күштері эскадрильясы. Бұл тік көтеріліс және қону (VTOL) ұшағын алғаш ұшқан эскадрилья. Қазіргі уақытта Лоссимуттен Eurofighter Typhoon ұшақтарымен жұмыс істейді. 1911 жылдың 1 сәуірінде Корольдік инженерлердің авиациялық батальоны құрылды. Батальон бастапқыда екі ротадан тұрды, ал No. 1 ротасы, Әуе батальоны, ауадан жеңіл ұшуға жауапты болды. Бірінші командир – капитан Э.М. Мейтленд. 1912 жылдың 13 мамырында Корольдік ұшу корпусы құрылғанда, Әуе батальонының 1-ші ротасы No. 1 эскадрилья, Корольдік ұшу корпусы болып қайта аталды. No. 1 эскадрилья – Корольдік ұшу корпусының алғашқы үш эскадрильясының бірі. Мейтленд жаңа эскадрильяның командирі болып қалды және эскадрилья құрылғаннан кейін бірнеше күннен соң майор болып тағайындалды. Ол Beta және Gamma дирижабльдерін сақтап, Delta және Eta дирижабльдерін, сондай-ақ желкендер мен бірнеше шарларды қосты. Алайда, 1913 жылдың қазанында барлық дирижабльдерді RFC-тің теңіз қанатына (кейіннен, 1914 жылдың 1 шілдесінде Адмиралтействоның бұйрығымен, емес, Кабинет шешімімен Корольдік теңіз әуе қызметіне айналды) беру туралы шешім қабылданды. 1 эскадрилья желкендерін сақтап, Британдық экспедициялық күші үшін «ұшақтар паркі» ретінде қайта ұйымдастырылды. 1914 жылдың 1 мамырында майор Чарльз Лонгкрофт жаңа эскадрилья командирі болып тағайындалды. 1914 жылдың тамыз және қыркүйек айларында бірнеше аптадан басқа, Лонгкрофт 1915 жылдың қаңтарына дейін эскадрилья командирі қызметін атқарды. Эскадрилья 1914 жылдың тамызында ұшақ эскадрильясы ретінде қайта құрылды және Avro 504 және Royal Aircraft Factory B.E.8 ұшақтарымен жабдықталды. 1915 жылдың 7 наурызында майор Джеффри Салмондтың басшылығымен Францияға өтті. Ол негізінен барлау ролінде жұмыс істеді, сонымен қатар эскорт үшін бір орындық истребительдер де болды. 1915 жылдың сәуір-мамыр айларында эскадрилья Екінші Ипр шайқасы кезінде барлау миссияларын орындады. 19 тамызда Салмондты майор Филипп Жубер де ла Ферте, кейіннен әуе маршалы, эскадрилья командирі ретінде алмастырды. 1915 жылдың қазанына қарай эскадрилья әртүрлі Morane Saulnier типтерімен қайта жабдықталды, Morane Parasols (L және LA типтері) корпустың барлау ролінде және Morane Saulnier N бір орындық истребительдерімен. 1916 жылы эскадрилья өзінің Parasols-терін қазіргі заманғы Morane Saulnier P parasols және Morane Saulnier BB бипландарымен толықтырды, бірақ соңғы LA 1917 жылға дейін эскадрильяда қалды. Эскадрилья 1917 жылдың 1 қаңтарында Nieuport 17 және Nieuport 27 ұшақтарын ұшырып, арнайы истребитель эскадрильясына айналды. 1918 жылдың қаңтарында ескірген Nieuports заманауи S.E.5a ұшақтарымен ауыстырылды. 1918 жылдың 1 сәуірінде RAF құрамына енгенде, эскадрилья өзінің нөмірін сақтап қалды; Корольдік теңіз әуе қызметінің (RNAS) No. 1 эскадрильясы No. 201 эскадрилья RAF болып қайта аталды. No. 1 эскадрильяның қатарында кемінде 31 ұшқыш асасы болды. Олардың арасында Роберт А. Биркбек, Квинтин Брэнд (кейіннен әуе вице-маршалы), Дуглас Камерон, Уильям Чарльз Кэмпбелл, Перси Джек Клейсон, Эдвин Коул, Филип Фуллард (кейіннен әуе коммодоры), Юстас Гренфелл, Луис Флиминг Дженкин, Том Хейзел, Гарольд Альберт Куллберг, Чарльз Лаверс, Фрэнсис Магун, Гай Бортвик Мур, Гордон Олли, Гарри Ригби, Уильям Венделл Роджерс және Уильям Рупер болды.

Соғыс аралығы

1919 жылы наурыз айында эскадрилья Франциядан Ұлыбританияға оралды және 1920 жылы 20 қаңтарда ресми түрде таратылды. Келесі күні ол Үндістанның Солтүстік-Батыс Шекаралық аймағындағы (қазіргі Пәкістанның бөлігі) Рисалпурде қайта құрылды, Sopwith Snipe ұшақтарымен ұшты және 1920 жылғы қаңтардан бастап. 1921 жылы мамыр айында Ирактағы Бағдадтың жанындағы Хинаидиге полициялық міндеттерді орындау үшін көшті, өздерінің Snipes ұшақтарын сақтап қалды, сонымен қатар бағалау үшін бір Bristol Jupiter қозғалтқышты Nieuport Nighthawk ұшағын алды. 1926 жылдың қарашасына дейін жауласып жүрген тайпалық күштерге қарсы шабуылдар мен бомбалау операцияларын жүргізе отырып, Иракта қалды. 1927 жылдың басында ол Суссекстегі RAF Tangmere-де Армстронг Уитворт Сискинмен жабдықталған Отандық қорғаныс күштер эскадрильясы ретінде қайта құрылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда эскадрилья RAF Advanced Air Striking Force құрамында Францияға жөнелтілді. Қазан айында ол жау территориясының үстінен алғаш рет ұшып өтті және көп ұзамай алғашқы жеңісін тойлады – 31 қазанда Dornier Do 17 ұшағын атып түсірді. 1940 жылы мамыр айында Франция шайқасы басталарға дейін, «Жалған соғыс» кезеңінде де табыстарға қол жеткізілді. Бір апта ішінде эскадрилья Париждің солтүстік-батысындағы Берри-о-Бактағы базасынан бомбалауға ұшырады. Одан кейін бірнеше рет шегініс жасалды, бірақ эскадрилья 18 маусымда Франциядан эвакуацияланып, 23 маусымда Тангмирге қайта оралды. 1941 жылдың басында ол қайтадан 11-топқа қосылды және іскерлік қимылдар мен бомбалаушыларды сүйемелдеу міндеттерін орындады. Ақпан айында «Rhubarb» (окупыланған территорияда төмен қабаттағы іскерлік қимылдар) және түнгі ұшу миссияларын бастады, сондай-ақ Hurricane IIA ұшақтарымен қайта жарақтандырылды. Осы кезеңде эскадрилья құрамында Карел Куттельвашер DFC болды, ол RAF-тың ең табысты түнгі шабуылшы ұшқышы және еркін Чехословакия ұшқыштарының арасында ең жоғары нәтиже көрсеткені еді. 1942 жылдың шілдесіне дейін эскадрилья түнгі шабуылшылармен патрульдік миссияларды орындады, содан кейін Hawker Typhoon истребитель-бомбардировщигімен жарақтандырылып, RAF Акклингтонға (Нортумберленд) көшірілді, онда күндізгі операцияларға қайта оралды. Кейін эскадрилья 1956 жылғы Суэц дағдарысы кезінде Кипрдегі RAF Акротириден ұшқан Hawker Hunter F.5 ұшақтарымен жарақтандырылды. Эскадрилья 1958 жылдың 23 маусымында таратылды. Алайда, 1958 жылдың 1 шілдесінде эскадрилья RAF Стредишаллдағы 263-эскадрильяның нөмірін өзгерту арқылы қайта құрылды. Содан кейін ол RAF Уотербичке көшірілді, онда Hunter FGA.9 ұшақтарымен 38-топтың құрамында жердегі нысандарға шабуыл жасау рөлін орындады. Эскадрилья келесі сегіз жыл бойы осы рөлде болды, Уотербичтен және содан кейін RAF Уэст Рейнхэмнен жұмыс істеді. 1-эскадрильяның лейтенанты Алан Поллок 1968 жылы RAF-тың 50 жылдығына арналған әйгілі және ресми емес авиашоуға жауапты болды.

Қасқыр

Бриан Бейкердің басшылығымен, эскадрилья 1969 жылы Hawker Siddeley Harrier ұшағының келуімен V/STOL ұшағын пайдаланушы әлемдегі алғашқы құрылым болды. Ол 1988 жылдың 23 қарашасынан бастап бірінші буын Harrier ұшақтарын Harrier II ұшақтарымен алмастырды және 1989 жылдың 2 қарашасында Harrier GR.5 ұшағында толыққанды операциялық екені жарияланды. Эскадрилья Босния соғысына қатысуы алдында және оның кезінде BBC-нің "Defence of the Realm" деректік фильмінің бір бөлімінде көрсетілді, ол НАТО-ның "Deny Flight" операциясының бөлігі болды. Косово соғысы кезінде эскадрилья НАТО-ның "Allied Force" операциясы аясында миссияларды орындады. 1-ші эскадрилья 2000 жылдың 28 шілдесінде "Harrier үйінен" – RAF Witteringтен RAF Cottesmoreге көшті. Cottesmore барлық операциялық RAF Harrier эскадрильяларының орналасқан жері болды – 20 (резерв) эскадрильясы, кейіннен 4 (R) эскадрильясы болып қайта нөмірленді, ал Harrier операциялық конверсиялық бөлімі Witteringте қалды. Екі эскадрилья да Ирак соғысы кезінде миссияларды орындады және "Ирак 2003" шайқасының құрметіне ие болды. Эскадрилья 2020 жылдың наурыз айында Ауғанстандағы соғыстағы рөлі үшін шайқас құрметіне ие болды. Коалициялық үкіметтің 2010 жылғы стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздік саясатын қайта қарауының нәтижесінде RAF Harrier ұшақтарын қызметтен шығару туралы шешім қабылданды. Барлық Harrier бөлімдері, соның ішінде 1 (F) эскадрильясы, 2010 жылдың 15 желтоқсанында Harrier ұшуын тоқтатты, ал 1 (F) эскадрильясы 2011 жылдың 28 қаңтарында ресми түрде таратылды. Эскадрилья 2013 жылдың қаңтарында Біріккен Араб Әмірліктерінде өткен "Shaheen Star" және 2013 жылдың наурыз айында Малайзияда өткен "Bersama Shield" жаттығулары сияқты шетелдегі бірнеше жаттығуларға қатысты. 2014 жылдың 8 қыркүйегінде 1 (F) эскадрильясы RAF Lossiemouthқа көшті, ол 6 және XV (R) эскадрильяларымен қатар, сондай-ақ "D" рейсі, 202 эскадрилья (SAR) және 5-ші күштерді қорғау бөлімімен бірге жұмыс істеді. 2019 жылдың 14 қарашасында эскадрилья 4 истребительді Исландиядағы НАТО әуе полициясының құрамында Keflavik әуе базасына орналастырды. Эскадрилья сонымен қатар Исландиядағы эскадрилья мен күштерді қолдау үшін қосымша 100 қызметкерді орналастырды.