Кіріспе

Корольдік әуе күштерінің бұрынғы бас қолбасшылығы

RAF Fighter Command Корольдік әуе күштерінің бас қолбасшылықтарының бірі болды. Ол 1936 жылы истребитель авиациясын арнайы басқару мақсатында құрылған. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс бойында қызмет етті. 1940 жылы Ұлыбритания шайқасында, азаттық күштер Лифтваффе шабуылын тойтарып, тарихи атаққа ие болды. Бас қолбасшылық 1943 жылдың 17 қарашасына дейін жалғасты, содан кейін таратылды және RAF истребитель күштері екі бағытқа бөлінді: қорғаныс және шабуыл. Қорғаныс күштері Ұлыбританияның әуе қорғанысы (ADGB) болып қайта құрылды, ал шабуыл күштері RAF Екінші тактикалық әуе күштеріне айналды. Ұлыбританияның әуе қорғанысы 1944 жылдың қазан айында қайтадан Жорықшылар бас қолбасшылығы деп аталды және Ұлыбритания төңірегіндегі қорғаныс патрульдерін жалғастырды. 1968 жылы ол екінші рет таратылды, жаңа соққылық бас қолбасшылық құрамына енді.

Шығу тегі

1926 жылғы 20 мамырда Inland Area ішіндегі топ ретінде Ұрыс Әскерлері Басқаруының алғашқысы құрылды. 1926 жылғы 1 маусымда Ұрыс Аймағы Ұлыбританияның Әуе Қорғанысына берілді. 1932 жылы Ұрыс Аймағы Басқару мәртебесіне көтерілді және 1936 жылғы 1 мамырда Ұрыс Әскерлері Басқаруы деп аталды. 1940 жылғы 23 ақпанда Ұрыс Әскерлері Басқаруы ішінде No. 60 тобы RAF Chain Home радарлық анықтау және қадағалау бөлімшелерін басқару үшін құрылды.

Британия шайқасы

Келесі бірнеше жылда Командалық күш-жігері зор кеңейді және ескірген екіұшақты эскадрильяларын – көбінесе Бристоль Булдогы, Глостер Гонтлет және Хокер Фьюри екіұшақты истребителдерімен жабдықталған, олар Командалықтың құрылған кезеңіне дейін және оның ішінде қолданылды – RAF тарихындағы ең танымал екі ұшақ, Хокер Харрикейн және Супермарин Спитфайермен алмастырды. Ұшқыштар Командалығының ең қиын сынағы 1940 жылдың жазындағы Ұлыбритания шайқасында болды, осы шайқаста неміс Люфтваффе Ла-Манш пен Ұлыбритания үстінде әуе үстемдігіне қол жеткізу мақсатымен шабуыл бастады, бұл теңізден шабуыл жасау күштерін (Operation Sea Lion деп аталатын операция) іске қосудың алғышарты болды. Ұшқыштар Командасы бірнеше Топқа бөлінді, олардың әрқайсысы Ұлыбританияның әртүрлі аймағын қорғады. 11-топ неміс шабуылының күшін басынан кешірді, себебі ол Англияның оңтүстік-шығысын және Лондонды бақылады. Ол 10-топпен күшейтілді, ол оңтүстік-батыс Англияны, 12-топпен – Мидлендс пен Шығыс Англияны және 13-топпен – Солтүстік Англия мен Шотландияны қамтыды. 14-топ 1940 жылдың 26 маусымында құрылды. 60-топ 1940 жылдың басында Chain Home радиолокациялық станцияларын басқару үшін құрылды. Нәтижесінде, немістер әуе үстемдігіне қол жеткізе алмады, бірақ RAF шайқас кезінде өзінің резервтерін қатты сарқып, Люфтваффе де осылай болды.

1941 жылғы әуе шабуылы

1941 жылдың мамырына қарай негізгі шайқас ұшу алаңдарындағы эскадрильялар қанаттар құрамында жұмыс істеді, жаңа қанат командирінің тактикалық бақылауында, ол 1940 жылғы оқиғалардан аман қалған және қанат командирі шеніне ие болған. Ұшқыштар командасы Францияның солтүстік-батысында әуеде басымдық алу үшін науқан бастады. Неміс әскерін тозу соғысына тарту және, әсіресе 1941 жылдың маусымында басталған «Барбаросса» операциясынан кейін, неміс шабуылдаушыларын батыста ұстап тұру мақсатымен түрлі қысқа мерзімді шабуылдық операциялар қолданылды. Неміс шабуылдаушыларын соғысқа тарту үшін көптеген Spitfire ұшақтарымен бірге шағын бомбалаушылар жіберілді. Люфтваффе Батыс Еуропада 2-ші (JG 2) және 26-шы (JG 26) Jagdgeschwader-ді қалдырды, олардың құрамында ең көп дегенде 180 шабуылдаушы ұшақ болды. Ұлыбритания шайқасы кезінде Ұшқыштар командасының ие болған артықшылықтары кері қайтысты, Spitfire ұшағының аз қашықтығы тактикалық кемшілікке айналды және британдық ұшқыштар атып түсірілген жағдайда соғыс тұтқынына айналды. Ұшқыштар командасы 711 Люфтваффе шабуылдаушы ұшағын атып түсіргенін мәлімдеді, бірақ барлық себептерге байланысты тек 236 ұшақ жоғалды, оның 103-і ұрыс кезінде, ал RAF 400 ұшағы жойылды. 1941 жыл аяқталғанда, жаңа Focke Wulf Fw 190 ұшағының пайда болуы, Spitfire Mk V-тен айтарлықтай басым болғандықтан, британдық шабуылдаушыларын нашар жағдайға түсірді. 1940 жылғы «Блиц» азаматтық және өнеркәсіптік нысандарға қарсы жалғасты. Ұшқыштар командасының түнгі қорғанысы жаңа жылда айтарлықтай жақсарды; Bristol Beaufighter жақсартылған Airborne Interception радарымен жабдықталған Bristol Blenheim-ді басты түнгі шабуылдаушы ұшақ ретінде ығыстырды және жерден басқарылатын ұстау (GCI) жүйесінде тиімдірек болды. Көбірек зениттік қарулар мен іздеу шамдары радарлық құрылғылармен жабдықталды, бұл олардың дәлдігін арттырды. Люфтваффе жоғалтулары 1941 жылдың қаңтарында 28-ден мамыр айында 124-ке дейін өсті, осы кезде неміс бомбалаушы бөлімшелерінің алдағы «Барбаросса» операциясы үшін Шығыс Еуропаға ауысуы 1941 жылдың мамырында «Блицті» аяқтады.

1942-45 жылдар

Немістерді баяу-ақ жеңудің қиын жұмысы 1942 және 1943 жылдары жалғасты. Эскадрильялар да Fw 190 ұшақтарының шағын топтары Оңтүстік жағалау бойындағы "соққы және қашу" рейдтерін жүргізгенде, шаршатарлық қорғаныс патрульдерін атқарды, ал Hawker Typhoon эскадрильясы қызметке кірді. 19 тамызда Диппе шабуылы кезінде RAF-тың Люфтваффе ұшақтарының көп санын ұшыруға мүмкіндігі болды. Spitfire эскадрильялары (42 Mark V, 4 Mark IX) жердегі нысандарды шабуылдап, сүйемелдеп, әуеде басымдыққа ие болды және Люфтваффеге жер және теңіз шайқасына араласудан алдын алды, 106 жеңіске қол жеткізді. Соғыстан кейінгі талдау RAF-тың 106 ұшағын жоғалтқанын көрсетті, оның ішінде 88 истребитель және 18 бомбалаушы; 29 истребитель қарсыластықтан, біреуі отын жетіспеуден, екеуі соқтығысып, біреуі өз достарының атынан зардап шекті. Люфтваффе шығыны 48 ұшақ, оның 28-і бомбалаушы, олардың жартысы KG 2-ден Dornier Do 217 болды. JG 2 14 Fw 190 ұшағын және 8 ұшқышты жоғалтты, ал JG 26 ұшқыштарымен бірге 6 Fw 190 ұшағын жоғалтты. Spitfire-дің жоғалтулары 70 ұшаққа жетті, Fw 190-ға жоғалғандар саны белгісіз. Люфтваффе RAF-тың жоғалтқан 106 ұшағының 61-ін жоғалтты, оның ішінде барлық түрлері бар, JG 2 – 40, JG 26 – 21. 1942 жылдың күзінде АҚШ Әуе күштерінің 8-ші корпусы мен оның күндізгі бомбалаушыларының келуі Жорықшылар командасының міндеттеріне бомбалаушыларды сүйемелдеуді қосты. 1943 жылдың мамырында американдық P-47 Thunderbolt истребитель тобы іске қосылғанға дейін, Команданың Spitfire ұшақтары Боинг B-17 Flying Fortress және Consolidated B-24 Liberator бомбалаушыларының саны артып келе жатқанда маңызды рөл атқарды. Spitfire-дің ұшу қашықтығының жетіспеуі – Бұрынғы Британия шайқасында Bf 109E ұшағының да тап болған қиындыққа ұқсас – осындай қорғаныс Канал мен Еуропа жағалауымен шектелді. 1944 жылдың ақпанында Жорықшылар командасы Ұлыбританияның әуе қорғанысына (ADGB) бөлінді, бұл бұрынғы Жорықшылар командасының атауы, Ұлыбританияны қорғау және Еуропаны басып алғаннан кейін құрлық әскерлерін қолдау үшін Екінші тактикалық әуе күштеріне айналды. Сол жылы, 14-ші топ RAF (1940 жылдың 26 маусымында құрылған) 15 шілдеде таратылды. 1944 жылы ADGB тарихындағы ең үлкен күш-жігерін 1944 жылдың 6 маусымында басталған Францияға шабуыл операциясы "Оверлорд" кезінде көрсетті. RAF және одақтас истребитель бөлімдері немістің әуе қарсылығын басып, жердегі әскерлерге неміс позициялары мен көліктеріне шабуыл жасау арқылы қолдау көрсетті. Кейінірек, сол жылы ADGB (1944 жылдың қазанында қайтадан Жорықшылар командасы деп аталды) V-1 ұшу бомбасына қарсы операция кезінде соғыстағы соңғы сынағынан өтті. RAF истребительлері сонымен қатар неміс әуежайлары мен ұшақтарына (мысалы, ұшып кету/қону кезінде) ұзақ қашықтықтағы түндегі шабуылдар жасады, сол кезде Люфтваффе түндегі истребительдері RAF бомбалаушыларға қарсы шабуылдайтын (Операция "Гидраны" қараңыз). 1945 жылдың қаңтарында командалық құрамына 10, 11, 12 және 13 топтар, сондай-ақ 38 (Әуедегі күштер) тобы, 60 тобы және 70 (оқу) тобы кірді. 10-шы топ 1945 жылдың 2 мамырында, ал 70-ші топ 1945 жылдың 17 шілдесінде таратылды. 1946 жылы 60-шы топ 26-шы топпен біріктіріліп, 90 (сигналдар) тобы болып, Көлік командалығына/Британдық оккупациялық әуе күштеріне берілді. 1939 жылдан 1945 жылға дейін RAF Жорықшылар командасы 3690 адамды қаза қылды, 1215 адам жараланды және 601 адам тұтқынға алынды; 4790 ұшақ жоғалды.

Патшалық бақылаушылар корпусы

Ұлыбритания шайқасы кезіндегі олардың күш-жігерінің тікелей нәтижесі ретінде бақылаушылар корпусына король Георг VI корольдік атақ берді және 1941 жылдың сәуірінен бастап RAF-тің әскери киім киген ерікті бөліміне айналды, ал кейіннен Корольдік бақылаушылар корпусы (ROC) деп аталатын болды. Корпус азаматтық ұйым ретінде өз қызметін жалғастырды, бірақ Корольдік әуе күштерінің формасын киіп, Жауынгерлік басқарумен басқарылды. Штаб-пәтері RAF Бентли Приориясында орналасқан ROC 1968 жылдың 31 наурызына дейін Жауынгерлік басқаруда болды, содан кейін жауапкершілік жаңадан құрылған RAF Strike Command-ке берілді. ROC 1925 жылдан 1995 жылдың 31 желтоқсанына дейін, таратылғанға дейін, Ұлыбританиядағы қорғаныс ескерту ұйымы болып жұмыс істеді. Бастапқыда екі дүниежүзілік соғыс кезеңінде ұшақтарды тану және туралы хабарлау үшін құрылған бұл ұйым 1950 жылдары суық соғыс кезеңінде ядролық қауіп туралы хабарлауға көшті. 10 500 ROC еріктілері RAF Air Commodore басшылығымен 69 толық уақытты кәсіби офицерлерден тұратын шағын құраммен оқытылды және басқарылды.

Салқын соғыс жылдары

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Ұрыс командованиесінің рөлі Ұлыбританияны әуе шабуылынан қорғау болып қала берді. Бірақ қауіп Германиядан КСРО-ға ауысты. Суық соғыс кезінде КСРО бомбалаушыларының Ұлыбританияға шабуылдауының қатері үлкен болды. 1951 жылдың соңында НАТО-ның күшін арттыру үшін №1 эскадрилья RAF Солтүстік Люффенхэмге келді және 1954-1955 жылдары Франция мен Батыс Германиядағы базаларға көшкенге дейін Ұрыс командованиесіне көмектесе алды. 1949 жылдан кейін, осы кеңестік бомбалаушылар ядролық қару тасымалдауы мүмкін болды, сондықтан оларды ұстап алу соғыс кезінде Ұлыбританияны сақтау үшін маңызды болды. 1950 және 1960 жылдары Ұрыс командованиесінде көптеген истребительдер қызмет етті. Gloster Meteor, Hawker Hunter, Gloster Javelin және English Electric Lightning ерекше көзге түсті. Lightning – британдық жасалған жалғыз үндеуден жоғары жылдамдықты ұшақ. Бұл 1957 жылғы қорғаныс туралы шолудың нәтижесінде болды. 1950 жылдардың ортасында жаңа жер-әуе зымырандарының тиімділігі күрт жақсара бастады. Сол кездегі Қорғаныс министрі Дункан Сэндис Ұлыбританияның қорғаныс бюджетін қысқарту қажеттігіне келді, өйткені қорғанысқа жұмсалған қаржы елді банкротқа дейін жеткізу қаупі бар еді. Жер-әуе зымырандарының жетілу деңгейі олардың жақын арада кез келген ұшақты аспаннан түсіре алатынын көрсетті. Осының салдарынан, 1957 жылғы Қорғаныс ақ кітабында Сэндис шолуы адам басқаратын ұшақтартың ескіргенін және жақын арада толыққанды ескіргенін жариялады. Адам басқаратын ұшақтарға қатысты бағдарламалардың барлығы тоқтатылды. Lightning – жаңа суперқауіпті ұшақтардың арасында тоқтатуға келмейтін жалғыз үлгі. Бұл шешім, ұшақтарды жасаудың өсетін құнымен бірге британдық авиация өнеркәсібін құлдыратты және Ұрыс командованиесі мен RAF-ті шетелдік немесе бірлесіп жасалған ұшақтарға тәуелді етті. 1961 жылы RAF Ұрыс командованиесі НАТО-ның әуе қорғаныс жүйесіне бекітілді. 1 мамырда Ұрыс командованиесінің әуе офицері, әуе маршалы сэр Гектор Макгрегор Ұлыбритания әуе қорғаныс аймағының командирі лауазымын қосымша алды. Аймақ елдің солтүстігіне, батысына және оңтүстігіне жүздерше шақырымға созылып, шығысында континенттік жағалауға дейін жетті. Ұйымдық тұрғыдан, №11 (14 шілде 1936 – 31 желтоқсан 1960, 1 қаңтар 1961 – 1 сәуір 1963) және №12 топтары (1 сәуір 1937 – 31 наурыз 1963) 1963 жылға дейін үздіксіз қызмет етті. №13 топ (15 наурыз 1939 – 20 мамыр 1946) 1955 жылдың 16 мамырында қайта құрылып, 1961 жылдың 31 желтоқсанында RAF Оустонда таратылды (№11 топқа айналды). 1963 жылдың 1 сәуірінен бастап үш сектор сақталды: №11 сектор RAF; №12 сектор RAF; және №13 сектор RAF. №13 сектор 1965 жылдың 17 наурызында №11 сектормен біріктіріліп таратылды.

Шабуыл командасы

1960 жылдардың басында Корольдік әуе күштері тағы да қысқарды. Ұрысшылар командасы, бомбалаушылар командасы және жағалау командасы – осы үш функционалдық команда 1936 жылы кеңейіп келе жатқан Корольдік әуе күштерін басқаруға көмектесу үшін құрылған болатын. Қазір Корольдік әуе күштері жеке құрылым ретінде өмір сүруін жалғастыру үшін тым кішкентай болғаны анық көрініп тұрды. Осының салдарынан 1968 жылы Ұрысшылар және Бомбалаушылар командалары біріктіріліп, жаңа команданың құрамындағы топтарға айналды. Ал 1969 жылдың қараша айында Жағалау командасы таратылып, жаңа соққы беру командасының құрамына енгізілді.