Кіріспе

Канаданың теңіз күзету ұшағы

Lockheed CP 140 Aurora – Канада Корольдік әуе күштері қолданатын теңіз патрульді ұшағы. Ұшақ Lockheed P-3 Orion ұшағының конструкциясына негізделген, бірақ Lockheed S-3 Viking электроникалық жиынтығымен жабдықталған. "Аврора" – римдік таң қызы, күн шығар алдында әр таңда аспанмен көтерілетін құдай. "Аврора" сонымен қатар Солтүстік Канада мен Солтүстік Мұзды мұхитының үстінде жарқырап көрінетін "солтүстік жарығы" (Aurora Borealis) атауын да білдіреді. CP 140A Arcturus – негізінен ұшқыштарды оқыту және жағалау күзету міндеттерін орындау үшін пайдаланылған ұшақ түрі.

Жобалау және әзірлеу

CP 140 Aurora сыртқы түрі Lockheed P 3C Orion ұшағына (америкалық ESM қанатының ұшының орнына канадалық ESM қанатының ұшы) өте ұқсас, бірақ ішкі құрылысы бөлек. Ол Lockheed компаниясының тағы бір су астына қарсы күрес ұшағына, яғни авиатасығыштағы S 3A Viking ұшағына алғаш орнатылған екі түрлі миссиялық жүйелерді пайдаланады. Ұшақтың сенсорлары негізінен су астына қарсы күрес (ASW) жұмыстары үшін арналған, бірақ теңіздік бақылау, есірткіге қарсы күрес және іздеу-құтқару миссияларын орындауға да қабілетті. CP 140 – Канаданың стратегиялық барлау, қадағалау және түсіру (ISR) ұшағы, ол құрлық, су және жағалау аймақтарында ұзақ қашықтыққа миссияларды орындайды. Бұл миссиялар Канаданың Бірлескен Операциялар Командиріне, Корольдік Канадалық Жындар Корпусына (RCMP) және бірнеше федералдық мемлекеттік органдарға қолдау көрсету мақсатында жүзеге асырылады. 1991 жылы Lockheed компаниясы Калифорния штатының Бербанк қаласындағы P 3 Orion ұшағының өндірісін тоқтатты, ол CP 140 ұшағымен бірдей фюзеляжға ие. Әуе Командирі қолда бар үш артық фюзеляжды сатып алды, бірақ олар су астына қарсы жабдықтарсыз жеткізілді. Бұл үш ұшақ CP 140A Arcturus деп аталды және негізінен ұшқыштарды оқыту және жағалаудағы күзет миссиялары үшін пайдаланылды.

Аврораны жаңғырту жобасы

Aurora Incremental Modernization Project (AIMP) 1998 жылы Aurora флотының электроникасын жаңарту мақсатымен басталған. 2007 жылдың 20 қыркүйегінде үкімет ескірген флотты жаңартуды жалғастыру қажеттігін немесе оны заманауи ұшақтармен ауыстыруды бағалау үшін тоқтатты. 2007 жылдың 18 желтоқсанында Ұлттық қорғаныс департаменті жобаны жалғастыру үшін бұл жұмысты тоқтату шешімін кері қайтарды. Жұмысқа компьютерлік, навигациялық, байланыс және радар жүйелерін жаңарту, сондай-ақ он сегіз ұшақтың ондағы құрылымдық жақсартулар кіреді. Модернизация жобасының мақсаты – "ұшақты 2020 жылға дейін қауіпсіз және қолданысқа жарамды күйде ұстау". AIMP қазіргі таңдағыда төрт "блокқа" бөлінген. I блок аяқталды және қолдау көрсетуге келмейтін жүйелерді ауыстыруға бағытталған. II блок CMC Electronics компаниясы ұсынған навигациялық және ұшу аспаптары (NFI) компонентімен жабдықталған шыны пилот кабинасын және байланыс құралдары жиынтығын толық ауыстыруды қамтады. III блок қазіргі уақытта жүргізілуде және ұшақтың сенсорларын және миссиялық компьютерін толық ауыстыруды көздейді. IV блок тактикалық бөлімше мен миссиялық жүйелерді одан әрі жетілдіруден тұрады. AIMP толық аяқталғаннан кейін CP 140 ұшағы CP 140M деп тағайындалды.

"Аврора" құрылымындағы өмір сүру ұзақтығын ұзарту бағдарламасы

"Аврораның құрылымдық қызмет мерзімін ұзарту" жобасы (ASLEP) 18 жоспарланған "Аврора" ұшағының 14-іне жаңа қанаттар орнату және негізгі құрылымдық элементтерін ауыстыру бойынша жұмыстарды жалғастыруда. ASLEP толық шешімі ұшақтың сыртқы қанаттарын, орталық қанаттың төменгі бөлігін және көлденең стабилизаторларын жаңа өндірілген компоненттермен алмастыруды қамтиды. Ұшақтағы қызмет мерзімін шектейтін барлық құрылымдық бөліктер жақсартылған конструкциялық элементтермен және коррозияға жоғары төзімді материалдармен ауыстырылады, бұл ұшақтың пайдалану кезеңінде техникалық қызмет көрсетуге кететін шығындарды едәуір төмендетеді. Бұл бағдарлама CP140 ұшақтарының әрбір корпусы үшін қызмет мерзімін 15 000 ұшу сағатына ұзартуы күтілуде.

CP-140 Аврора

"Аврора" 1980-ші жылдардың басында CP 107 Argus-тың орнына алынды және Канаданың НАТО-ға сәйкес Атлантиканың солтүстік-батысындағы су асты кемелеріне қарсы соғыс міндеттемелерін одан әрі қолдау үшін пайдаланылды. Аляскаға (Адак), Гавайиге (Канеохе шығанағы), Исландияға (Кефлавик), Ұлыбританияға (Сент-Мауган және Кинлос) және Норвегияға (Андоя) қысқа мерзімді орналасулар жиі кездесетін жағдай болды. Дегенмен, суық соғыс аяқталғаннан бері олар негізінен жағалауды қадағалау және егемендік патрульдерінде, кез келген ауа райында бақылау жасау платформасын ұсыну арқылы қолданылды. CP 140 21-ші ғасырға қадам басқан сайын, CANCOM оны қауіпсіздік, терроризмге қарсы күрес және контрабандаға қарсы ішкі және халықаралық қадағалау үшін, сондай-ақ Канада жағалауларындағы шетелдік балық аулау флотын бақылау үшін жиі пайдаланады. CP 140 ұшақтары "Операция Ассистенция" және "Операция Аполлон" сияқты операцияларда да қолданылды. Оларға OP SHARPGUARD (Югославия блокадасы), OP SIRIUS (Жерорта теңізіндегі патрульдер), OP APOLLO (Парсы шығанағы аймағы) және Мексика шығанағы мен Тынық мұхитындағы есірткіге қарсы патрульдер кірді. Осының барлығында, Канаданың Арктика аймағындағы патрульдер әуе шассисінің ерекше қабілеттерін пайдалана беруде. 2011 және 2012 жылдары CP 140 ұшақтары Ливия суларында "Одиссей таңғы жарық" және "Бірыңғай қорғаушы" операциялары аясында Ливиядағы ұшуға тыйым салынған аймақты сақтауға көмектесу үшін теңіздік патрульдік миссияларды орындады. 2017 жылдың қаңтарында екі CP 140 "Операция Импакт" аясында ИДҰЛ-ға қарсы жер үстіндегі бақылау миссиясын жүргізді. Бірақ бір ұшақ 2017 жылдың мамырында алынып тасталды. 2018 жылдың қазанынан бастап, Солтүстік Кореяға қатысты БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің санкцияларын қолдау мақсатында, Канада Қарулы Күштері кезең-кезеңмен Канада фрегатын және/немесе CP 140 Aurora-ны "Операция Неон" үшін орналастырады. 2022 жылдың маусым айында Қытай әуе күштерінің ұшақтары "Аврораны" бірнеше рет тоқтатып, Канада әскерилерінің пікірінше, халықаралық әуе қауіпсіздігі нормаларын бұзды. Кейбір тоқтатулар "Аврораны" ұшақтармен соқтығысудан сақтау үшін ұшу бағытын өзгертуге мәжбүр етті. Канада үкіметінің өкілдері оқиғалардың жиілегенін және олар Қытай әріптестеріне бірнеше рет наразылық білдіргенін мәлімдеді, бірақ Global News басылымында Қытай ескертулерге жауап бермегені, себебі тоқтатулар тоқтаған жоқ делінген. 2023 жылдың 16 қазанында, Солтүстік Кореяға заңсыз мұнай жеткізуді тоқтату мақсатындағы БҰҰ қарары аясында халықаралық сулардағы Канаданың барлау ұшуы кезінде қытайдық жойғыш ұшақтары "Аврораны" ұшу барысында бірнеше сағат бойы тоқтатып, қоршады. Жойғыш ұшақтарының біреуі ұшақтың "көру бұрышынан тыс" жақын жерде алды-кешкі қозғалыс жасап, және ұшақтың алдынан шашу бомбаларын атқылап, "агрессивті" мінез-құлық танытты. 2023 жылдың ақпанында, соңғы зорлық-зомбылық пен тәртіпсіздіктерге байланысты, CP 140 Гаитиге бақылау және барлау қызметін ұсыну арқылы "бандалардың қызметін бұзуға" көмектесу үшін жіберілді. Сонымен қатар, CP 140 АҚШ Әуе күштерінің F 22 Raptors ұшақтарымен бірлесіп Юкон аймағындағы беймәлім нысанды ұстап, құлатты.

CP-140A Arcturus

CP 140 Aurora-ның қымбат, ауыр және сезімтал су астына қарсы соғыс және су үстіне қарсы соғыс жабдықтары болмағандықтан, Arcturus отынды тиімдірек пайдаланды және экипаждарды даярлауға (мысалы, жанасу және қону жаттығулары), жалпы теңіз бетін барлауға (есірткі операцияларын анықтау, заңсыз иммигранттарды контрабандалау, балық шаруашылығын қорғау патрульдері, ластану мониторингі және т.б.), іздеу-құтқару жұмыстарына және Арктикадағы егемендік патрульдеріне қолданылды. Arcturus-та Aurora-ның AN/APS 506 радарында жоқ, бірақ заманауи «сканерлеу кезінде нысандарды қадағалау» сияқты функцияларды қамтитын, жоғары сапалы AN/APS 507 жер бетін іздеу радарын иеленді, бірақ Arcturus-та біріктірілген миссиялық компьютер немесе миссиялық жүйелер болған жоқ. Дегенмен, ол CP 140 Aurora сияқты әскери байланыс құралдарын сақтап қалды. Барлық үш ұшақ 14-ші эскадрильяда орналасқан. Ұшу қызметінен шыққаннан кейін, біреуі 404-ші Ұзақ қашықтықтан патрульдеу және оқу эскадрильясында техникалық даярлық үшін CFB Greenwood базасында, Новая Шотландияда пайдаланылды, содан кейін базадағы Гринвуд әскери авиация мұражайына көшірілді. Соңғы екі CP 140A 2011 жылы Tucson, Arizona-дағы Ғарышкерлік техниканы күту және жаңарту тобына (AMARG) жеткізілген кезде қызметтен босатылды.

Ауыстыру

CP 140M-ді ауыстыру үшін бірнеше нұсқа ұсынылды. Олардың ішінде Boeing P-8 Poseidon және Bombardier Global Express 6500 негізіндегі Raytheon Sentinel, сондай-ақ кейінірек ұсынылған PAL Aerospace Global Express 6500 негізіндегі P-6 кірді. RCAF флотын 18 ұшақтан 14-ке дейін қысқарту жоспарланған, олардың үшеуі қазірдің өзінде қолданыстан алынып, төртінші сынақ ұшағы жақын арада зейнетке шығады. CP 140 зейнеткерлікке шығуы бастапқыда 2030 жылға жоспарланған, бұл RCAF 2032-2038 жылдарға дейін жаңа ұшақтарды жеткізіп алмаған жағдайда, қабілеттілікте кемшіліктерге әкелуі мүмкін еді. RCAF қару-жарақ жүйесінің менеджері (WSM) CP 140M-ді 2035-2040 жылдарға дейін қолдану жоспарларын әзірледі. 2023 жылдың 28 наурызында Канада үкіметі АҚШ-тың Шетелдік әскери сату бағдарламасына қазіргі CP 140 флотын ауыстыру үшін 16 P-8A сатып алуға рұқсат беру туралы өтініш хат жіберді, бірақ жеткізілімнің мерзімін көрсетпеді. 2023 жылдың 27 маусымында АҚШ Конгресі Канаданың P-8 сатып алуына қатысты LOR-ді мақұлдады. 2023 жылдың 30 қарашасында Ұлттық қорғаныс министрі Билл Блэр Канада Корольдік әуе күштері үшін 16 P-8A Poseidon ұшағын сатып алу туралы хабарлады. Бұл сатып алу бастапқыда 14 ұшақтан тұрады, қосымша 2 ұшаққа опция қарастырылған. Ұлттық қорғаныс департаментінің болжамы бойынша, алғашқы ұшақ 2026 жылы жеткізіледі, ал толық жұмысқа қабілеттілік 2033 жылға дейін жетеді.

Көрмеге қойылған ұшақтар

CP 140107 Комокс әуе күштері мұражайы. CP 140117 Гринвуд әскери авиация мұражайы (Бұл ұшақ – көрсетілімдегі жалғыз CP 140A Arcturus). CP 140120 Канаданың Ұлттық әуе күштері мұражайы.