Кіріспе

Леонард Рей Доусон (20 маусым 1935 – 24 тамыз 2022) – американдық футболшы, Ұлттық футбол лигасында (NFL) және Америка футбол лигасында (AFL) 19 маусым бойы, негізінен Канзас-Сити Чифс франшизасында ойнаған. Пурду университетінде колледж футболын ойнағаннан кейін Доусон кәсіби мансабын 1957 жылы NFL-де бастады, үш маусым Питтсбург Стиллерс және екі маусым Кливленд Браунс командаларында өткізді. 1962 жылы ол NFL-ден шығып, AFL-дің «Чифс» (бұрынғы «Даллас Тексанс») командасымен келісім шарт жасады, онда мансабының соңғы 14 маусымын өткізді және AFL–NFL бірігуінен кейін NFL-ге қайта оралды. AFL-де Доусон жеті рет пастың аяқталу пайызы бойынша, алты рет пастың рейтингі бойынша және төрт рет тачдаун пастары бойынша лига көшбасшысы болды. Ол 1962 жылы «Ең құнды ойыншы» деп танылды және алты рет AFL All-Star ойындарына шақырылды. Доусон «Чифс» командасын үш AFL чемпионатына және франшизаның алғашқы Супер Боул титулына (IV Супер Боулде) жетеледі, онда ол MVP атанды. 1975 жылғы маусымнан кейін кәсіби футболдан зейнеткерлікке шықты, содан кейін Канзас-Ситидегі KMBC телеарнасының спорт директоры және «Чифс Радио Желісі» үшін түсіндіруші болды. Оның мінезі мен стилі оған командаластарынан «Ленни салқын» деген лақап ат әкелді.

Ерте өмір

Доусон жетінші ұлдың жетінші ұлы және барлығы 11 баланың тоғызыншысы болды. Ол Огайо штатының Альянс қаласындағы Альянс орта мектебінде оқыды. Футбол командасының ең бағалы ойыншысы атанды және Халықаралық жаңалықтар агенттігі оны жылдың үздік Огайо футболшысы деп мойындады. Үш түрлі спортпен айналысқан Доусон футбол және баскетболдан мектеп рекордтарын жаңартты, сондай-ақ 13 жылдың ішінде бір жылдың ішінде екі спорт түрінен де штаты бойынша бірінші құрамаға іліккен алғашқы спортшы болды.

Колледж мансабы

Құрама командаға іріктеу кезінде Даусон Колумбустағы Огайо мемлекеттік университеті мен Индианадағы Пердью университеті арасында таңдау жасауға тиіс болды. Ол «Букиз» командасымен Вуди Хейздің «Split-T» шабуылдық схемасын қабылдауға құлшынбаса да,

1954 жылы екінші курс студенті болып, «Бойлермейкерс» командасының квотербегі ретіндегі алғашқы маусымында Даусон NCAA-да пас беру тиімділігі бойынша көшбасшы болды, сонымен қатар қорғаныс шебінде де ойнап, команданың соққышысының міндетін де атқарды. Мықты шабуылдық желінің көмегімен ол Миссуриге қарсы өткен ойында 31:0 есебімен жеңіске жетіп, төрт тачдаун пас берді, ал кейіннен 13 ойын қатары жеңіске жеткен «Нотр-Дам» командасын күтпеген жеңіліске ұшыратты. «Бойлермейкерс» командасымен өткізген үш маусым (1954–1956) ішінде Даусон 3325 ярдқа 29 тачдаун пас берді, әр жыл сайын осы көрсеткіш бойынша Үлкен Он конференциясында көшбасшы атанды. 1956 жылғы маусымда ол All-American (3-ші команда) құрамына енді. 1955 және 1956 жылдары ол All Big Ten квотербегі атанды. Пердью университетінде оқыған кезінде Даусон «Альфа Тау Омега» студенттік бауырластығына қабылданды.

Кливленд Браунс

Доусон 1959 жылдың 31 желтоқсанында «Кливленд Браунс» клубына сатылды. Бірақ, «Браунс» командасының квотербегі Милт Пламмен күрескенде ұқсас қиындықтарға тап болғаннан кейін, Доусон 1961 жылғы маусым аяқталған соң босатылды.

Далас Техас/Канзас Сити Шефтері

Доусон 1962 жылғы 30 маусымда Америка футбол лигасының «Даллас Техас» командасымен келісімшартқа отырды. Бұл қадам оны «Техас» командасының бас бапкері Страммен қайта біріктірді, ол команданы үшінші жылына бастап кірісіп келе жатқан еді. 1962 жылы Доусон лигадағы бір ойындағы тачдаун мен ярдтар көрсеткіші бойынша көш бастады және «Sporting News» басылымы бойынша AFL үздік ойыншысы атанды. Ол сондай-ақ «Даллас» командасын Хьюстондағы екі мәрте чемпион атанған «Ойлерс» командасына қарсы өткен қос уақытқа созылған тартысты ойында жеңіске жеткізіп, лига титулын үш рет жеңген команданың біріншісі болды. 20–17 есебімен аяқталған ойында Доусон 28 ярдтық тачдаун пасын жартылай қорғаушы Абнер Хейнске жіберді. 1963 жылы команда солтүстікке Канзас-Ситиге көшіріліп, «Chiefs» деп аталды. Нақты пастай білу қабілетімен көзге түскен Доусонның қозғалғыштығы Страмның «қозғалатын қалта» шабуыл стратегиясында өркендеуіне көмектесті. Ол төрт рет AFL пастау титулын жеңіп алды және алты рет лиганың үздік құрамасына ілікті, бұл лиганың 10 жылдық тарихында ең жоғары бағаланған пастайтын ойыншы ретінде мансабын аяқтады. 1962 жылдан 1969 жылға дейін Доусон кез келген басқа кәсіби футболшыдан көбірек тачдаун пасын (182) жасады. 1966 жылы Доусон «Chiefs» командасын 11–2–1 есебімен жеңіске жеткізіп, AFL чемпионатында «Баффало Биллс» командасын 31–7 есебімен ұтты, бұл оның командасына AFL мен NFL қарсыластары арасындағы бірінші чемпионат ойыны – Супер Боул I-де AFL атынан өнер көрсету құрметін сыйлады. NFL чемпионы «Грин-Бей Пакерс» командасы оңай жеңіске жетті, 35–10 есебімен, бірақ Доусон өте жақсы өнер көрсетті, 27 пастың 16-сын 210 ярдқа және бір тачдаунға аяқтады, сондай-ақ бір рет допты ұстап алды. «Sporting News» басылымы Доусонды 1966 жылғы AFL үздік ойыншысы деп таныды. Алдыңғы жеті маусымның әрқайсысында 2000 ярдтан астам пастай білгенімен, Доусонның 1969 жылғы Канзас-Ситидегі маусымы оның ең есте қаларлық маусымы болды, себебі ол маусымның екінші ойынында алған тізе жарақатынан қайта оралды. Ол жылын Супер Боул IV-те MVP атағымен аяқтады, бұл Америка футбол лигасының командасы ойнаған соңғы ойын болды. Ойында Доусон 17 пастың 12-сін 142 ярдқа және бір тачдаунға аяқтап, бір рет допты ұстап алып, 11 ярдқа жүгіріп, «Chiefs» командасын НФЛ-дің басты фавориті «Миннесота Викингс» командасына қарсы жеңіске жеткізді. Ойынның ерекшелігі Доусонды ойынға дейінгі күндері ойын-сауыққа қатысы бар деген қате ақпаратпен байланыстырды (оның аты Дональд Доусон деген туысы жоқ адам). 1970 жылғы 1 қарашада «Chiefs» командасы төртінші тоқсанның соңында «Оукленд Рейдерс» командасын 17–14 есебімен жеңіп тұрды. Үшінші және ұзаққа созылатын Доусонның жүгірісі «Chiefs» командасының жеңісін қамтамасыз еткендей көрінді, бірақ Доусон жерге жатқанда «Рейдерс» командасының қорғаушысы Бен Дэвидсон оны қақпасымен шапты, бұл «Chiefs» командасының қабылдаушысы Отис Тейлорды Дэвидсонға шабуыл жасауға итермеледі. Ойынды аяқтаған соң, екі команданың ойыншылары арасында төбелес болды, нәтижесінде екі тарапқа да айыппұл салынды, бұл сол кездегі ереже бойынша бірінші төмендеуді жойды. «Chiefs» командасы шайбаны тепті, ал «Рейдерс» командасы Джордж Бланданың алаңға салған голымен ойынды теңестірді. Тейлордың Дэвидсонға қарсы шабуылы «Chiefs» командасына жеңіске жеткізбеумен қатар, «Оукленд» командасы 8–4–2 есебімен AFC West аймағында жеңіске жетті, ал Канзас-Сити 7–5–2 есебімен плей-оффқа ілікпеді.

Зейнетақы және мұра

Доусон 1976 жылдың мамыр айында 41 жасқа толуға аздай қалғанда зейнетке шығуын жариялады. Доусон 1975 жылы карьерасын аяқтады, ол 3741 пастың 2136-сын 28711 ярдқа және 239 тачдаунға аяқтады, ал 181 перехват жасады. Одан бөлек, карьерасында 1293 ярдқа жүгіріп, тоғыз тачдаун соқты. 1977 жылдан 2001 жылға дейін Доусон HBO арнасындағы Inside the NFL бағдарламасын жүргізді. Сондай-ақ, ол 1977 жылдан 1982 жылға дейін NBC арнасының AFC жабынына талдаушы болды. 1985 жылдан 2017 жылға дейін Доусон Chiefs командасының радио хабарларын түсіндіретін комментатор болды. 2012 жылы Доусон спорттық хабар тарату саласына ұзақ жылдар қосқан үлесі үшін Профутбол Даңқы залының Пит Розель радио және теледидар сыйлығымен марапатталды. Chiefs радио комментаторы ретіндегі соңғы маусымының басында, Chiefs командасы Arrowhead стадионындағы хабар тарату кабинасын Доусонның есімімен атады. 1979 жылы Доусон Канзас-Сити Шефтерінің Даңқ залына енгізілді, содан кейін 1987 жылы Профутбол Даңқы залына, ал 1996 жылы Пердью университетінің Колледждер аралық спорттық Даңқ залына қосылды. 2008 жылы ол Уолтер Камптың Ең көрнекті америкалық сыйлығымен марапатталды. 2006 жылы Доусон 1969 жылғы Канзас-Сити Шефтерінің маусымын баяндайтын NFL Network арнасының America's Game: The Super Bowl Champions деректі фильміне сұхбат берді. 1998 жылы Доусон Depend компаниясымен бірлесіп, ерлерді дәрігерге қаралып, простата рагына тексерілуге шақырды.

Жеке өмір және өлім

Доусон 1954 жылдан бастап 1978 жылы қайтыс болғанға дейін мектеп кездегі сүйіктісімен үйленген. Оның екі баласы болды. Кейін ол қайтадан үйленді және өмірінің соңына дейін осы некеде тұрды. 1991 жылы Доусонға простата рагы диагнозы қойылды. 2022 жылдың 12 тамызында Доусонның отбасы оның Канзас қаласындағы Канзас университетінің медициналық орталығындағы хосписке жатқанын хабарлады. Ол 24 тамызда 87 жасында дүние салды. «Chiefs» командасы 2022 жылғы маусым бойы шлемдерінде 16 нөмірін жазып, Доусонды құрметтеді. Оның қайтысынан кейін өткен маусым алдындағы ойынның алғашқы шабуылдық әрекеті алдында «Chiefs» командасы Доусон танымал еткен құралымды қолданды, онда төртінші сызықтың ойыншысы қалған 10 шабуылшы ойыншының алдында тұрады, ортада тұрып, ойыншылар оны айнала шеңбер жасамайды.