Кіріспе

Ағылшын химигі, өнертапқышы және қорғаныс кеңесшісі (1885–1959)

Сэр Генри Томас Тизард (23 тамыз 1885 – 9 қазан 1959) – ағылшын химигі, өнертапқышы және Императорлық колледж ректоры. Ол бензиннің сапасын бағалау үшін қолданылатын қазіргі заманғы "октаналық саны" жүйесін жасады, Екінші дүниежүзілік соғыста радарды дамытуға көмектесті және НЛО-ны алғашқы рет жан-жақты зерттеуге жетекшілік етті.

Өмір

Тизард 1885 жылы Кент қаласындағы Гиллингхемде, теңіз офицері және гидрограф Томас Генри Тизардтың (1839–1924) және оның әйелі Мэри Элизабет Черчвардтың жалғыз ұлы болып дүниеге келді. Оның теңізге қатысу ниеті нашар көру қабілетіне байланысты орындалмады, сондықтан ол Вестминстер мектебінде және Оксфордтағы Магдален колледжінде оқыды, онда математика мен химияға баса назар аударды, индикаторлар және газдардағы иондардың қозғалысы бойынша зерттеулер жүргізді. Тизард 1908 жылы бітірді және оқытушысының ұсынысымен Берлинде біраз уақыт өткізді, онда ол кейіннен Уинстон Черчилльдің ықпалды ғылыми кеңесшісі болған Фредерик Александр Линдеманмен танысып, жақын достық қарым-қатынас орнатты. 1909 жылы ол Корольдік институттың Дэви-Фардей зертханасында зерттеуші болып жұмыс істеді, түс өзгерту индикаторларын зерттеді. 1911 жылы Тизард Оксфордқа Ориел колледжінде оқытушы болып оралды және электр зертханасында демонстратор ретінде жұмыс істеді. 1942 жылдың 25 шілдесінде Тизард Оксфордтағы Магдален колледжінің президенті болып сайланды. 1946 жылы ол бұл қызметтен бас тартты. Тизард 1915 жылдың 24 сәуірінде Артур Прангли Уилсонның қызы, кен инженері Кэтлин Элеонораға (1968 жылы қайтыс болған) үйленді. Олардың үш ұлы болды: сэр (Джон) Питер Миллс Тизард, Лондон университетінде педиатрия профессоры және Оксфордтағы физика профессоры (1916–1993); Ричард Генри Тизард (1917–2005), инженер және Кембридждегі Черчилль колледжінің аға оқытушысы; және Дэвид (1922 ж.т.), Лондон қаласындағы жалпы тәжірибелі дәрігер.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

"Ғылымның құпиясы", - деді бірде Тизард, - "дұрыс сұрақ қою, және бұл проблеманы таңдау, ең бастысы, ғылыми әлемдегі дарынды адамды анықтайды". Оның таңдаған мәселесі әуе шаруашылығы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол 1914 жылдың 17 қазанында Корольдік гарнизондық артиллерияға екінші лейтенант болып кірді, онда оның оқыту әдістері ерекше еді. Кейін ол Корольдік ұшу корпусына ауысты, онда тәжірибелік жабдық офицері болды және көзі жақсарғаннан кейін ұшақтарды ұшыруға үйренді. Аэродинамикалық байқаулар жасау үшін ол өзінің сынақ ұшқышы болды. Оның жоғары лауазымдағы офицері Бертрам Хопкинсон Оқ-дәрі министрлігіне ауысқанда, Тизард онымен бірге кетті. 1918 жылы Хопкинсон қайтыс болғанда, Тизард оның орнын иеленді. Тизард 1918-1919 жылдары Корольдік әуе күшінде қызмет етті, соғысты уақытша подполковник шенімен аяқтады.

Соғыс аралық кезең

Соғыс аяқталғаннан кейін ол Оксфорд университетінде химиялық термодинамика бойынша оқытушы болып тағайындалды, онда ол отынның құрамын зерттеумен айналысты, тоңазыуға төзімді және аз ұшпалы қосылыстарды табуға тырысты, соның нәтижесінде "толуен сандары" деген ұғымды жасады, қазір бұл көрсеткіш октан саны деп аталады. Сол жұмыстан кейін (көбінесе Shell компаниясы үшін) ол 1920 жылы Ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер департаментінің хатшысының көмекшісі лауазымына қайтадан үкіметтік қызметке келді. Осы лауазымдағы жетістіктері (және 1927 жылдың 1 маусымында тұрақты хатшы болып тағайындалғаннан кейін) Теддингтондағы Химиялық зерттеу зертханасын құру, Гарри Уимперисті Әуе күштерінің ғылыми зерттеулер директоры етіп тағайындау және, ақырында, 1929 жылы Лондон Имперлік колледжінің президенті және ректоры болу үшін кету туралы шешім қабылдады. Ол 1942 жылға дейін осы лауазымда болды, содан кейін Оксфордтағы Магдален колледжінің президенті болып сайланды. 1935 жылы Ұлыбританияда радарды әзірлеу Тизардтың Әуе зерттеу комитеті (және 1933 жылдан бері төрағалық еткен Әуе қорғанысын ғылыми зерттеу комитеті) бастады, алғашқы тәжірибелік жұмыстарды Ипсвичке жақын Орфорднессте жүргізіп, 1936 жылы жақын маңдағы Баудси ғылыми-зерттеу станциясына (BRS) көшті. 1938 жылы Тизард Бирмингем университетіндегі Марк Олифантты ядролық зерттеулерінің бір бөлігін тоқтатып, қысқа толқынды сәулеленудің жақсартылған көзін әзірлеуге назар аударуға көндірді. Бұл Джон Туртон Рэндалл мен Гарри Буттың қуыс магнитронын ойлап табуына әкелді, бұл радар технологиясындағы маңызды жетістік болды, және бұл өз кезегінде радарды қолданатын әуедегі ұшқыштарды ұстау құрылғыларының негізін қалады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылдың қыркүйегінде Уинстон Черчилльмен өте құпия конференциядан кейін, онда Р. В. Джонстың немістер Ұлыбритания үстінде радио сәулелі бомбалауға көмектесетін жүйе құрды деген пікіріне қарсылығы жойылған болатын, Тизард АҚШ-қа «Тизард миссиясы» деп белгілі болған сапарды жетектеді. Бұл сапар АҚШ-қа, басқа нәрселермен қатар, жаңадан ойлап табылған резонанстық қуыс магнитронын (және басқа британдық радарлық жетістіктерін), Уиттлдің газ турбинасын және британдық «Tube Alloys» (ядролық қару) жобасын таныстырды.

Соғыстан кейінгі

1946 жылы Тизард қорғаныс мекемелерінде қалды және Қорғаныс зерттеу саясаты комитетінің төрағасы болды. Сондай-ақ, ол 1947 жылдан 1952 жылға дейін Ғылыми саясат жөніндегі консультативтік кеңеске төрағалық етті. 1948 жылы Тизард Қорғаныс министрлігіне Бас ғылыми кеңесші болып қайта оралды және 1952 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Қорғаныс министрлігінің Ник Поуп мынадай мәлімдеме жасады: Қорғаныс министрлігінің НЛО жобасының бастауы 1950 жылы Қорғаныс министрлігінің сол кездегі Бас ғылыми кеңесшісі, көрнекті радар ғалымы сэр Генри Тизард тапсырған зерттеуге қайнар көз. Оның НЛО көріністерін тиісті ғылыми зерттеулерсіз жоққа шығаруға болмайтыны туралы талабының нәтижесінде, департамент мемлекеттік қызмет тарихындағы ең керемет атқа ие комитет – Ұшқыш табақ жұмыс тобын (FSWP) құрды. Тизард «жалмауыз» ракеталар туралы ресми пікірталасты қызығушылықпен қадағалап, Ұлыбритания, Америка және әлемнің басқа да аймақтарындағы НЛО көріністері туралы ақпарат құралдарындағы жарияланымдардың артуын қызығушылықпен бақылады. Қорғаныс министрлігінің Бас ғылыми кеңесшісі ретіндегі өкілеттігін пайдаланып, ол осы мәселені тиісті ресми тергеу жүргізілмейінше тоқтатпау керек деп шешті. Сәйкесінше, ол осы құбылысты зерттеу үшін Ғылыми барлау дирекциясы және Бірлескен техникалық барлау комитетінің (DSI/JTIC) шағын жұмыс тобын құруға келісті. Бұл жұмыс тобы «Ұшқыш табақ» жұмыс тобы деп аталды. Осы тарихи оқиғаға қатысты DSI/JTIC хаттамасында мынадай жазылған: Талқылаудан кейін жұмыс тобының құрамына DSI1, ADNI(Tech), MI10 және ADI(Tech өкілдері кіруі керек екені туралы келісімге келді. Сондай-ақ, Метеорологиялық қызмет және ORS истребительдер басқармасымен консультация қажет болуы мүмкін екендігі туралы келісілді, бірақ қазіргі уақытта осы екі органнан өкілдерді тағайындау туралы сұрау қажет емес. Тизардтың Қорғаныс зерттеу саясаты комитетінің төрағасы ретінде қатысқан ең даулы отырыстардың бірі көп жылдардан кейін ғана ашыққа шықты: 1951 жылдың 1 маусымында Канаданың Квебек провинциясының Монреаль қаласындағы Ritz Carlton қонақүйінде Тизард, Омонд Солант (Қорғаныс зерттеу және даму Канадасының төрағасы) және ЦРУ өкілдері арасында «ақылды жуу» тақырыбында өткен кездесу.

Марапаттар мен құрметтер

Тизардқа 1918 жылғы 2 қарашада соғысқа жасаған үлесі үшін Әуе күштерінің кресті табысталды. 1926 жылғы мамыр айында ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Тизард 1927 жылы Бат орденінің серігі (CB) атанды, 1937 жылы Knight Commander (KCB) және 1949 жылы Knight Grand Cross (GCB) дәрежесіне көтерілді. 1946 жылы Тизард инженерлік саласындағы еңбегі үшін Франклин медалімен марапатталды және 1948 жылы Дандиде өткен Британдық ғылымды дамыту қауымдастығының мәжілісіне төрағалық етті.

Өлім

Тизард 1959 жылы Хампшир графтығының Фарехам қаласында қайтыс болды. Оның құжаттары Лондондағы Императорлық соғыс мұражайында сақтаулы.