Кіріспе

Грефсвальд университеті (; link=no), бұрын "Грефсвальд Эрнст Мориц Арндт университеті" деп аталған, Германияның Грефсвальд қаласында орналасқан мемлекеттік зерттеу университеті. 1456 жылы құрылған (оқыту 1436 жылдан бері жүргізіліп келеді).

Померания герцогы қаржылық қиындыққа тап болып, профессорларға жалақы төлей алмады. Шешім ретінде ол университетке – барлығы 140 шаршы километрді құрайтын – Элдена округін сыйлады. 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шартынан кейін Померанияның батыс бөлігі, Грефсвальд пен оның университетімен бірге, Швецияның вассалдық иелігіне өтті. 1806 жылдан 1815 жылға дейін ол ресми түрде Швецияның құрамына кірді. Неміс университеті ретіндегі ерекшелігін толығымен жоғалтпай, 1815 жылға дейін швед білім беру саясатының күшті ықпалында болды. Әсіресе XVIII ғасырдың екінші жартысында Грефсвальд Германия мен Швеция арасындағы маңызды мәдени және ғылыми байланыс құралы болды. 1500-ден астам швед студенті Грефсвальд университетінде білім алды. Германияда ағылшын тіліндегі алғашқы университет курсы 1777 жылы Грефсвальдта ашылды. Бас әкімшілік ғимарат, бүгінгі күнге дейін қолданыста, математик Андреас Майермен Солтүстік неміс барокко стилінде "жақсы ескі швед жылдарында" салынды.

18151933: Пруссия

1815 жылы Швеция Помераниясы Пруссия Корольдігінің құрамына кірген кезде, Грайфсвальд университеті Пруссия аумағындағы ең көне университет атанды. Пруссия ғылымның және университеттердің әлеуетін таныды, осылайша, кең ауқымды құрылыс жұмыстары мен қаржылық қолдаудың артуы Грайфсвальд университетінің көлемі мен беделін одан әрі дамытуға мүмкіндік берді. 1856 жылы университет құрылғанына 400 жыл толуына орай, Пруссия королі Фридрих Вильгельм IV-тің қатысуымен ескерткіш ашылды. Ескерткіш әлі де өз орнында тұр және 2006 жылы 550 жылдық мерекеге арнап мұқият қалпына келтірілді. 1905 жылы экономикалық факультет ашылғанда, құқық факультеті құқық және экономика факультеті болып өзгерді. 1912 жылы Грайфсвальдтағы палеонтология профессоры Отто Якель неміс палеонтологиялық қоғамын құрды. Заманауи тілдер факультеті 1853 жылы құрылды. Университеттің 400 жылдығын мерекелеу үшін 1856 жылы бас ғимараттың алдына «Рубенов ескерткіші» (Рубенов Мемориалы) орнатылды, ол әлі де тарихи орнында тұр. Тарих факультеті 1863 жылы Пруссияда бірінші, ал Германияда төртінші болып құрылды. Суретші Каспар Давид Фридрих Грайфсвальдта дүниеге келді және алғашқы сурет салу сабақтарын университет мүшелерінің бірінен алды. Бүгінде бейнелеу өнері және өнер тарихы факультеті оның есімімен аталады. Кейін ол аймақтың мотивтерін бейнелейтін бірнеше майлы суреттер салды, соның ішінде сол жақтағы сурет те бар. Веймар Республикасы кезінде академиялық зерттеулер мен оқыту саласы одан әрі кеңейтілді. Скандинавия және финно-угорлық зерттеулер институты (Nordisches Institut) және басқа да ғылыми-зерттеу институттары, мысалы, биологиялық зерттеулер, христиан археологиясы және Палестинаны зерттеу институты құрылды.

1933-1945: нацистік Германия

1933 жылы университетке 1791 жылы теологияны оқыған және кейін Грайфсвальдта тарихтан сабақ берген Эрнст Мориц Арндттың есімі берілді. Ол осы жерде "Померан және Рюгендегі еңбекшілікке қатысты тарихты зерттеу", "Германия және Еуропа" және "Заман рухының" бірінші бөлігін жариялады. Атауды СА және нацистік партия мүшесі, профессор Уолтер Глау ұсынды. Университет нацистердің әскери қажеттіліктеріне сәйкес бірыңғайландырылып, реформаланды.

19451990: ГДР

Екінші дүниежүзілік соғыс аяққа жақындаған кезде барлық академиялық қызмет тоқтатылды, ал университет 1946 жылғы 15 ақпанда қайта ашылды. Ернст Мориц Арндттың есімі бастапқыда жойылды, бірақ 1954 жылы қайта орнатылды. ГДР кезеңінде бірнеше ұйымдық өзгерістер енгізілді, олардың көпшілігі 1990 жылдары Германияның бірігуінен кейін күштен шығарылды.

1990 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Германия

Ғылымның еркіндігі, сондай-ақ университеттің дербестігі мен өзін-өзі басқару қайта орнатылды. 1991-1993 жылдары заң және экономика факультеті қайта ашылды. 1990 жылдан бері кең ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілді. Динозавр Emausaurus 1990 жылы университеттің (Ernst Moritz Arndt Universität Greifswald) аббревиатурасымен аталды. 1999 жылдан бастап Грефсвальд университеті Германияда Болон декларациясымен ұсынылған халықаралық бакалавр/магистр білім беру жүйесін енгізуші алғашқы университеттердің бірі болды. Жаңа жүйе өнер және гуманитарлық ғылымдар бойынша бұрынғы 4½ жылдық «магистр» дәрежесін алмастырды және ғылымдар мен бизнес салаларында бұрын берілген 4½ жылдық «диплом» дәрежесін алмастыруға дайын тұр. 2006 жылы университет өзінің 550 жылдығын түрлі шаралармен тойлады. Университеттің жаңартылған әкімшілік ғимаратын қайта ашудың салтанатты шарасы Германия президенті Хорст Кёлер, Швеция патшайымы Сильвия және Мекленбург-Ворпомерн премьер-министрі Харальд Рингсторфтың қатысуымен 2006 жылдың 17 қазанында өтті. ГДР құлағаннан бері Грефсвальд университетінде ірі құрылыс жұмыстары жүргізілді. 1991 мен 2007 жылдар аралығында тарихи ғимараттарды мұқият жөндеуге және жаңа нысандар салуға 417 миллионнан астам евро жұмсалды. Мысалы, 19 ғасырлық лекция залы («максималды аудитория»), университет әкімшілік ғимараты және қаланың тарихи орталығындағы көптеген басқа ғимараттар мұқият қалпына келтірілді. Қаланың шығыс бөлігінде табиғи ғылымдар (физика, химия, биохимия), медицина, ақпараттық технологиялар және математика үшін жаңа кампус салынуда. Грефсвальд университеті кітапханасының жаңа ғимараты, физика, биология және биохимия кафедралары аяқталды. 2009 жылы аяқталуы күтілетін университет ауруханасы Германиядағы ең заманауи, толыққанды аурухана болады және Грефсвальд медицина мектебінің беделін арттырады. Жаңа Грефсвальд университеті ауруханасының құрылысы аясында бұрын ауруханада пайдаланылған 19-шы және 20-шы ғасырдың басындағы тарихи ғимараттар басқа мамандықтарға беріледі, осылайша заң және экономика, гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар сияқты факультеттер үшін ескі қала кампусы құрылып, зерттеу және оқыту сапасы жақсарады. Германия бойынша ұлттық маңызы бар деп саналатын 52 құрылыс жобасының ішіндегі 17 жобаның бірі ретінде, мемлекеттік үкімет жаңа фармакологиялық зерттеу зертханасының құрылысын қаржыландыруға келісті (Германияда білім беру әдетте неміс штаттарының қарауында болады, ал мемлекеттік үкімет тек ұлттық және халықаралық маңызы бар бірнеше жобаны қолдайды). 2000 жылы құрылған Альфред Крупп қоры университеттың халықаралық байланыстарын нығайту үшін жас және тәжірибелі ғылым қызметкерлеріне стипендиялар тағайындайды. Университет атауында Эрнст Мориц Арндт есімінің болуы туралы пікірталастардан кейін 2017 жылдың қаңтар айында Сенат оның есімін университет атауынан алып тастауға дауыс берді. Мекленбург-Ворпомерн штаты бұл шешімді күшін жойды, бірақ компромисске қол жеткізілді, онда Арндт есімі ресми атаудан алынып тасталды, бірақ белгілі бір жағдайларда қолданылуы мүмкін. 2018 жылдың маусым айынан бастап «Ernst Moritz Arndt Universität Greifswald» атауы қолданылмайды.

Орталық басқару

Ректорлық, ректордан, үш проректордан және тіркеушіден құралады, ол университеттің жалпы өкілі болып табылады, дамудың басты бағыттарын белгілейді, қаржыны үлестіреді, оқу бағдарламаларын ашып, жабады және профессорларды тағайындайды. Тіркеуші университет әкімшілігінің басшысы болып табылады және университет бюджетін басқарады. Ректор Сенат тарапынан төрт жылға, тіркеуші сегіз жылға сайланады, ал үш проректор екі жылға сайланады. Сенат – университеттегі екінші басқару органы. Сенат ректорлықты сайлайды, ал оны университет мүшелері, яғни студенттер мен қызметкерлер сайлайды. Сенаторлар екі жыл, ал студент-сенаторлар бір жыл мерзімге қызмет етеді. Сенатқа академиялық қызметкерлер (профессорлар мен профессор еместерге бөлінеді), студенттер және академиялық емес қызметкерлер (кітапханашылар, әкімшілік қызметкерлер және т.б.) кіреді. Бұдан өзге, университет кеңесі (Universitätsrat) бар, ол Сенат сайлаған қоғамдық беделді алты мүшеден тұрады және университетке түрлі мәселелер бойынша кеңес береді. Студенттер одағы (AStA) және Студенттер Парламенті (StuPa) студенттердің мүдделерін білдіреді.

Факультеттер

Өнер және гуманитарлық ғылымдар, құқық, бизнес және теология ғимараттары Грайфсвальд қаласының тарихи орталығында шашырап орналасқан. Жаңа салынған табиғи ғылымдар, математика, медицина, фармация және стоматологиялық факультеттер қала орталығының шығысында орналасқан, және жоғары деңгейдегі зерттеу мүмкіндіктерін ұсынады. Еуропалық көптеген университеттер сияқты, Грайфсвальд университеті де бес факультеттен (немісше: Fakultät) тұрады, олар бөлімдерге, институттарға және кафедраларға бөлінген.

Заң және экономика

2013 жылғы Мекленбург-Ворпомерниядағы білім беру реформасының нәтижесінде құқық ғана Грефсвальд университетінде оқытылады. Росток қаласындағы құқық факультеті жабылуға мәжбүр болды. Құқық және экономика факультетінде бакалавриат деңгейінде бизнес-әкімшілік, құқық және менеджмент, сондай-ақ құқық мамандықтары бойынша оқуға болады. Магистратура студенттері денсаулық сақтау менеджменті және бизнес-әкімшілік сияқты курстарға тіркеле алады.

Университет медицинасы

Грайфсвальд университетінің медицина факультеті Германиядағы үздік факультеттердің қатарында және қабылдау талаптары Германиядағы ең жоғары талаптардың бірі болып табылады. Адам медицинасы және стоматология мамандықтары бойынша курстар ұсынылады.

Математика және жаратылыстану ғылымдары

Биология, химия, биохимия, география, геология, математика, АТ, фармацевтика, психология және физика пәндері бойынша курстар ұсынылады. Грайфсвальд университетінің физика факультеті, Макс Планк плазма физикасы институты және Лейбниц плазмалық зерттеулер мен технология институтымен бірлесіп, плазма физикасы саласындағы маңызды халықаралық ғылыми орталық болып табылады. Олар Wendelstein 7 X зерттеу реакторы арқылы болашақ энергия мәселелерін шешуге тырысады. 2007 жылдан бері физика факультеті Жапония, Бразилия, Австралия және Германиядағы телескоптардың жаһандық желісінің бөлігі болатын MuSTAnG (Грайфсвальдтағы анизотропияларға арналған мюондық ғарыш ауа райы телескопы) деп аталатын ғарыш телескопының құрылысын жүзеге асырып келеді. Бұл телескоп Грайфсвальд университетінің физиктері мен астрономдарына күн белсенділігін болжауға мүмкіндік береді және Еуропалық ғарыш агенттігі (ESA) мен Германияның ғарыш агенттігі (Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt) тарапынан бірлесіп қаржыландырылған. MuSTAnG-тан басқа, университетте жеке бастамамен құрылған және жалпы жұртшылыққа ашық обсерватория да бар. Грайфсвальд қоршаған ортаны зерттеуге екі салалық көзқарас ұсынады: ландшафт экологиясы және экологиялық ғылымдар. Бұл салалар биология, география, экономика, құқық және этика сияқты түрлі ғылымдарды біріктіреді. Фармация және биотехнология факультеттері Германиядағы жетекшілердің қатарында. Римс аралында орналасқан жануарлар аурулары жөніндегі ұлттық ғылыми-зерттеу орталығы университетпен ынтымақтастықта жұмыс істейді және университеттің бұрынғы қызметкері Фридрих Лоффлердің құрметіне оның атымен аталады. Грайфсвальд университеті Германияның Хиддензе аралындағы зерттеу станциясына ие. Университет ғалымдары тұщы су шаянының бір түрін, Opacuincola gretathunbergae, климат белсендісі Грета Тунбергтің құрметіне атады.

Теология

Теология факультеті 1456 жылы университеттің құрылуымен бірге ашылды. Атақты дінтанушылар осы факультетте оқыған немесе жұмыс істеген, мысалы, Мартин Лютердің жақын досы болған Иоханнес Бугенхаген.

Кітапхана

Грайфсвальд университетінің кітапханасының тарихы 1456 жылға дейін жетеді. 1604 жылы Грефсвальдте Германиядағы алғашқы орталықтандырылған университет кітапханасы ашылды. Бүгінде екі негізгі кітапхана бар: Орталық университет кітапханасы Бейтцплац кампусында, ал Факультет кітапханасы Лоффлерстрассе кампусында орналасқан. Негізгі кітапханалардан өзге, бірнеше факультеттер мен институттардың өз кітапханалары бар (немісше: Fachbibliothek).

Қабылдау

Грайфсвальд университеті Германиядағы бакалавриатқа түсуге ең танымал университеттердің бірі деп жиі айтылады, бұл өте жақсы оқу ортасымен және оқытушылар мен студенттер арасындағы өзара көмек және ынтымақтастық атмосферасымен байланысты. Университетте бар болғаны 10 179 студент оқитындықтан, оның шағын мөлшері Сент-Эндрюс немесе Йель сияқты басқа кіші университеттермен салыстыруға мүмкіндік береді.

Рейтингтер

2024 жылғы Times Higher Education әлемдік университеттер рейтингісінде университет әлемдік деңгейде 401–500 аралығында, ал ел ішінде 37–41 орында тұр. Биология (2009), медицина (2009), география, құқық (2008), фармация, психология, стоматология (2009) және бизнес-әкімшілік (2008) сияқты бірнеше мамандық бойынша да жетістіктері бар.

Студенттік ұйым

2009 жылдың күзінде Грефсвальдта 12 500 студент оқыды, яғни қаланың 53 000 тұрғынының төрттен бірі студенттерді құрады. 2008 жылғы зерттеуге сәйкес, Грефсвальд Германияның «ең жас қаласы» деп танылды, онда 30 жасқа дейінгі адамдардың үлесі ең жоғары. 2008 жылы барлық студенттердің 59,4 пайызы қыздар, ал қалғаны ұлдар болды. 2009 жылы тіркелген студенттердің үштен екісі Мекленбург-Ворпомерния жерінен тыс жерден келген, ал 5,3 пайызы – шетел азаматтары.

Студенттік өмір

Грайфсвальд теңізге жақын орналасқан (Рюген және Узедом аралдарының жанында), Германияның астанасы Берлиннің солтүстігінде 200 шақырым, ал Мекленбург-Ворпомерн облысының ең ірі қаласы Ростоктан шығысқа қарай 100 шақырым жерде жатыр. Гамбург, Росток және Берлин қалаларына пойыз қатынасы және жоғары жылдамдықты автобандар арқылы байланыс бар. Грайфсвальд қаласында бірнеше мұражай, театр, филармония оркестрі, сондай-ақ түрлі спорт клубтары мен қоғамдары бар. Stadthalle Greifswald деп аталатын орташа көлемді конгресс орталығы да бар. 2009 жылғы зерттеуге сәйкес, Грайфсвальд тұрғындарының 44 пайызы күнделікті сапарлар үшін велосипед пайдаланады, бұл Германия бойынша ең жоғары көрсеткіш.

Жеңіл атлетика

Университеттің Hochschulsport (колледж спорты) спортпен айналысуды қалаған студенттерге көптеген мүмкіндіктер ұсынады. Курстар барлық дерлік түрлері бойынша бар, мысалы, аэробика, американдық футбол, футбол (футбол), дракон қайығы, фехтование, гандбол, дзюдо, каратэ, каноэ, лакросс, регби, серфинг, суға секіру, таэквондо, теннис, үстел теннисі, волейбол немесе йога. Студенттер жергілікті спорт клубтарына да жиі барады. Грайфсвальд теңізге жақын орналасқан, ал Рюген мен Узедом аралдары арасындағы аймақ Германиядағы ең әдемі және ең жақсы желкендеу мен яхта жасау аймақтарының бірі болып саналады. Бұл аймақ тұрақты желдерімен танымал. Қызметкерлер мен студенттер жиі баратын бірнеше желкендеу және яхта клубтары бар. Студенттерге арналған екі арнайы желкендеу клубы бар: 2007 жылы құрылған Studentischer Regattaverein, ол мүшелеріне Star, J/24, OK Dinghy, Europe, Vaurien, H Dinghy және Nacra 5.0 сияқты регатталарға қатысу үшін түрлі желкенді қайықтарды ұсынады. Екіншісі – Грефсвальдтағы ең көне желкендеу клубы – Akademischer Seglerverein (Академиялық желкендеу клубы). Университет қызметкерлері мен студенттер арасында танымал Hanseatischer Golfclub деп аталатын гольф клубы бар. Онда жыл сайынғы "Мориц" гольф кубогы өткізіледі.

Іс-шаралар

Студенттер ұйымдастыратын, коммерциялық емес клубтар – Mensaclub, Geographenkeller, Geologenkeller, Club 9 және Kiste өте танымал және басқа студенттермен танысудың қолжетімді тәсілін ұсынады. Неміс, ағылшын тілдерінде немесе басқа тілдерде фильмдер көрсетілетін бірнеше кинокешендер бар. Студенттер басқаратын орындардан басқа, түрлі пабтар, клубтар мен мейрамханалар көптеп табылады. Музыкалық шараларға қатысуды жоспарлағандар үшін жыл бойы жергілікті пабтар мен концерт алаңдарында түрлі концерттер (рок, поп және т.б.) өтеді, сондай-ақ жыл сайынғы "Бах фестивалі" – Greifswalder Bachwoche және Theater Vorpommern ұйымдастыратын филармониялық концерттер, ашық аспан астындағы опералар мен концерттер, опералар, театрлық қойылымдар мен балет спектакльдері ұсынылады. Жаз айларында су және жағажайға байланысты демалысқа танымал орындар – Рюген және Узедом аралдарындағы жақын орналасқан шипажайлар, мысалы, Бинц, Селлин, Херингсдорф қалалары. Мекленбург-Ворпоммерн жағалауы Германиядағы ең танымал жазғы туристік бағыттарының бірі болып табылады. Грайфсвальд Эльденада шағын жағажай бар. Штудтпарк (қалалық саябақ) қала орталығынан солтүстік-шығысқа қарай, шағын зообақтың жанында орналасқан. Рик өзені қаладан өтеді және орталық базар алаңынан бар болғаны 2 минуттық жерде жатыр. Өзен жағалауында ескі қайықтар, жаяу өткел және жазда студенттерге толы бірнеше барлар бар. Табиғатты жақсы көретін адамдар Германияның 14 ұлттық паркінің үшеуі – Ясмунд, Мюриц және Ворпоммерше Бодденландшафт – Грайфсвальдтан бір сағаттан кем уақытта қол жеткізілетінін пайдаланады.

Тұрғын үй

Неміс университеттеріндегідей, студенттер әдетте өздері тұратын жерді іздеуі керек. Қалада аз қымбатты студенттер жатақханалары бар, алайда студенттердің көп бөлігі бірнеше басқа студентпен жеке пәтерде (немісше: Wohngemeinschaft, қысқартылған WG) немесе жеке пәтерде тұрады. Соңғы жылдары студенттер санының өсуі және нарықтың тоқырауы Грайфсвальдта жаңа қабылданған студенттер үшін қолайлы пәтер табуды қиындатты. Пәтер иелері көбінесе болашақ жалдаушыларының неміс тілін жақсы білгенін қалайды, бұл өздері тұруға үй жалдағысы келетін халықаралық студенттер үшін қиындықтар тудыруы мүмкін. Дегенмен, университет әдетте халықаралық студенттер үшін жатақхана бөлмелерін ұйымдастырады.

Қауымдастықтар

Грайфсвальдта студенттердің әртүрлі бауырластықтары мен әйелдер қауымдастықтары бар, олар Studentenverbindungen деп аталады (жекеше түрі Studentenverbindung). Studentenverbindungen ұзақ тарихқа ие, олардың көпшілігі 19 ғасырда құрылған, және олар белгілі бір дәрежеде АҚШ-тағы бауырластықтарға ұқсас. Дәстүрлі символдар (couleur) ретінде қауымдастық мүшелері салтанатты шараларда (Коммер) түрлі түсті бас киімдер мен ленталар тағады, ал кейбіреулері әлі де дәстүрлі академиялық қоршауды – нөкерлік дуэльдің бір түрін – «мүшелерін өмірдің сынақтарына дайындау» үшін қолданады. 19-шы және 20-шы ғасырдың басында қауымдастықтар Германия студенттік өмірінде маңызды рөл атқарды. Бірақ бүгінде қауымдастықтарға салыстырмалы түрде аз студент мүше болады. Олардың өзіндік мақсаты – академиялық дәстүрлерді сақтап, өмір бойына созылатын достық қарым-қатынастар құру. Бауырластықтардың саяси көзқарастары көбінесе консервативті, бірақ олардың екеуі (Ругия және Маркоманния) өте оңшыл NPD партиясымен байланысты.

Дәйексөздер

"Грайфсвальд университеті – біздің елімізде жиі айтылатын "ғылымның жетістіктерінің" бірі." – Германия Президенті Хорст Кёлер, 2006 жылғы 550 жылдық мерекелік шараларда.

Егер [бұрынғы шығыс бөлігіндегі] кейбір университеттердің, мысалы, Грайфсвальд, Дрезден және Йенаның дамуын қарастырсам, онда біз үлкен жетістіктерге қол жеткіздік. (Герман тілінде: Wenn ich mir die Entwicklung einiger Universitäten anschaue – etwa Greifswald, Dresden und Jena – dann sind wir da schon ein ganzes Stück weiter.) – Германия Президенті Йоханнес Рау, 2004 жылғы бұрынғы ГДР-дегі даму және білім беру туралы.

Күшті және өзіне сенімді университеттер – бүкіл аймақ үшін, тіпті бүкіл ел үшін де күш-қуаттың қайнар көзі, осы Грайфсвальдта болып жатқандай. (Неміс тілінде: Starke, selbstbewusste Hochschulen sind Kraftquellen für eine ganze Region, ein ganzes Land. Hier in Greifswald lässt sich das sehr genau studieren.) – Германия Президенті Хорст Кёлер, 2006 жыл.