Кіріспе
Brodiaeoideae – гүлді өсімдіктердің бір тұқымдасы, Asparagaceae тұқымдасына жататын, Asparagales ордерінің құрамындағы монокотиледонды гүлді өсімдіктер тұқымдасы. Бұрын олар жеке тұқымдас – Themidaceae ретінде қарастырылған. Олар Орталық Америка мен Солтүстік Американың батыс бөлігінде, Британ Колумбиясынан Гватемалаға дейін таралған. Бұл тұқымдастың атауы Brodiaea типтік туысымен байланысты. Молекулалық филогенетикалық талдаулар Brodiaeoideae-нің монофилеттік екенін нақты көрсетеді. Ол, Scilloideae тұқымдасымен туыс болуы мүмкін. Жақындағы зерттеулер Brodiaeoideae (немесе Themidaceae) тұқымдасын 12 туысқа бөлген. Бірнеше туыстың монофилиясы әлі де күмәнді. Қазіргі классификация бойынша ең ірі туыстар – 15 түрі бар Triteleia және 14 түрі бар Brodiaea. 12 туыстың 9-ы мәдени өсімдік ретінде белгілі, бірақ көбінесе Brodiaea және Triteleia түрлері ғана өсіріледі.
Brodiaeoideae are a monocot subfamily of flowering plants in the family Asparagaceae, order Asparagales. They have been treated as a separate family, Themidaceae. They are native to Central America and western North America, from British Columbia to Guatemala. The name of the subfamily is based on the type genus Brodiaea. In molecular phylogenetic analyses, Brodiaeoideae is strongly supported as monophyletic. It is probably sister to Scilloideae. Recent treatments have divided Brodiaeoideae (or Themidaceae) into 12 genera. The monophyly of several of the genera remains in doubt. As currently circumscribed, the largest genera are Triteleia, with 15 species, and Brodiaea, with 14. Nine of the 12 genera are known in cultivation, but only species of Brodiaea and Triteleia are commonly grown.
Сипаттама
Келесі сипаттама екі дереккөзден алынған. Көпжылдық шөптесін өсімдіктер, крахмалға толы түйірден өседі; әр жыл сайын ескі түйірден жаңа түйір пайда болады. Жапырақтары жіңішке, көбінесе ет тәрізді, тамырлары жабық қабықша құрайды. Көктамырлары параллель. Гүлшоғыры - шатырша, сирек жағдайда жалғыз гүл, жалғыз сабақтың жоғарғы жағында орналасқан. Гүлдері екі жынысты, симметриялы. Гүл жапырақтарының барлығы бір-біріне ұқсас, 3-тен 2 қатарға орналасқан. Тұқымдануға қабілетті аталықтары 6, немесе 3-і және 3 тостағаншаларымен кезектесіп орналасқан. Аталықтар мен тостағаншалар гүл жапырақтарына бекітілген. Тозаңдықтары негізінен бекітілген және ішке қарай ашылады. Жұмыртқалық жоғары орналасқан және үш бөлімді. Жемісі - қақпақшасы ашылатын қапсула. Тұқымы фитомеланмен қапталған.
Тарих
19 және 20 ғасырлардың көп бөлігінде, егер топ танылса, көбінесе тайпа деңгейінде танылды және әдетте Brodiaeeae деп аталды. Көптеген авторлар оны Лилия тұқымдасына, Аллия тұқымдасына немесе Амариллида тұқымдасына жатқызды. 1985 жылы Дальгрен, Клиффорд және Йео оны Аллия тұқымдасының Бродиаееа тайпасы ретінде қарастырды. 20 ғасырдың соңына қарай, көптеген авторлар мойындаған гетерогенді Лилия тұқымдасының бірнеше рет полифилетті екендігі және Бродия мен оның туыстары Алиум немесе Амариллиске қарағанда Аспаржаға жақын екендігі анық болды. Осы себептерге байланысты 1996 жылы Taxon журналында Themidaceae тұқымдасы қайта жандандырылды. "Themidaceae" атауын алғаш рет 1866 жылы Ричард Солсбери қолданған. Атау Солсбери отбасымен бірге құрған, қазір қолданылмайтын Темис туысына негізделген. Темис туысына бір ғана түр жатқызылған – Темис ихиоид. Оның аты 1879 жылы Серено Уотсон тарапынан Brodiaea ixioides деп, ал 1886 жылы Эдвард Ли Грин тарапынан Triteleia ixioides деп өзгертілді. Солтүстік Америка флорасында Triteleia ixioides деп белгілі. 2003 жылы Angiosperm Phylogeny Group APG II жүйесін жариялағанда, Themidaceae Asparagaceae sensu lato-ны кішірек, жеке тұқымдастарға бөлуді қалайтындар үшін қосымша қарастырылды. 2009 жылы APG III жүйесі жарияланғанда Themidaceae қабылданбады. Қоса берілген мақалада ол Asparagaceae тұқымдасының 7 кіші тұқымдасының бірі – Brodiaeoideae деп қарастырылды.