Кіріспе

Adobe Atmosphere - 3D компьютерлік графикамен өзара әрекеттесуге арналған бағдарламалық платформа еді. Коммерциялық бағдарламамен жасалған 3D модельдерді тегін браузер плагині арқылы әлеуметтік желіде қарауға болады. Atmosphere бастапқыда Attitude Software компаниясы 3D Anarchy деп аталатын бағдарлама ретінде әзірлеген, кейіннен Adobe Systems сатып алды. Бұл өнім өмірінің көп бөлігін бета-тестілеу кезеңінде өткізді. Adobe 2004 жылдың ақпан айында Atmosphere-дің соңғы нұсқасын, 1.0 нұсқасының 216 құралымын шығарды, содан кейін сол жылдың желтоқсан айында бағдарламаны қолдануды тоқтатты.

Ерекшеліктері

Атмосфера зерттеуге болатын "дүниелерге" (кейін ресми түрде "орталар" деп аталды) баса назар аударды, олар "порталдар" арқылы байланысқан, бұл World Wide Web гиперсілтемелеріне ұқсас болды. Бұл порталдар бір-бірін айналдырып, жерден жоғары көтерілген қызыл, жасыл және көк түсті айналмалы шаршылар түрінде бейнеленді. Порталдар Atmosphere командасының веб-беттердің функционалдығын қайта жасауға деген ниетін көрсетеді. Дүниенің өзі aer (немесе atmo) файлында сипатталғанмен, суреттер мен дыбыстар жеке сақталды, әдетте GIF, WAV немесе MP3 форматында. Дүниедегі объектілер JavaScript-тің ерекше бір түрімен бағдарламаланатын, бұл ортаны одан да шынайы етуге мүмкіндік берді, ал дүниелер PHP арқылы динамикалық түрде жасалуы мүмкін. JavaScript арқылы дүние авторы объектіні веб-бетке байланыстыра алатын, сондықтан пайдаланушы, мысалы, жарнамалық баннерге басу арқылы веб-бетті аша алатын (ескі нұсқаларда Ctrl+Shift+Click). 1.0 нұсқасында Atmosphere Macromedia Flash анимацияларын және Windows Media Video-ны текстура ретінде қолдауға ие болды. Atmosphere-ге негізделген дүниелер негізінен едендер, қабырғалар және конустар сияқты параметрлік примитивтерден тұрды. Бұл примитивтерді бір түспен бояуға, сурет негізінде текстура беруге немесе "субтрактивті" етуге болады. Көрінбейтін, "субтрактивті" примитивтерді басқа примитивтерде "тесіктер" жасау үшін, күрделі пішіндер құру үшін пайдалануға болады. Көптеген дүниелерде сондай-ақ Atmosphere-ның Viewpoint Corporation Viewpoint Media Player-дің бөлігі ретінде іске асырылған анимацияланған көпбұрышты торлар болды. ASCII форматы кейінгі нұсқаларда қолданудан тоқтатылды. aer файлдарын серверлік мазмұн басқару жүйелерін пайдалану арқылы динамикалық түрде жасауға болады, бұл AtmoWorlds.com Worlds Directory-де көрсетілген. Пайдаланушылар дүниеде аватарлармен бейнеленді. Кейінгі нұсқаларда пайдаланушы өзінің аватарын көруге мүмкіндік беретін опция қосылды. Atmosphere-ның ерекшелігі, әлі жүктелмеген аватарлары бар пайдаланушылар түрлі-түсті, қисайған цилиндрлер түрінде көрсетілді және пайдаланушылардың келуін "insect zapper" дыбысымен хабарлады. ActiveWorlds-те 200 метрлік радиустағы пайдаланушылармен ғана байланысуға болады, ал Atmosphere пайдаланушылары дүниедегі барлық пайдаланушылармен әңгімелесе алатын. Бұл модель Atmosphere үшін ыңғайлырақ болды, өйткені көптеген дүниелердің көлемі шағын болды. Техникалық тұрғыдан алғанда, пайдаланушылар IRC протоколына сілтеме жасайтын YACP арнасында кез келген адаммен әңгімелесе алатын (төменде қараңыз). Бірақ дүниелерге тым көп келушілер келгенде, мысалы HomeWorld-те, дүниелер "көшірілді", бір дүние үшін дубликатталған арналар жасалды, бұл пайдаланушыларға шатасу тудырды. Кейбір дүние жасаушылар реализмді арттыру үшін белгілі бір қашықтықтағы пайдаланушылармен байланысты шектейтін бағдарламалар жазды. Havok физикалық қозғалтқышы, егжей-тегжейлі көрсету және динамикалық жарықтандыру (радиоситет, қашықтықтағы тұман және жарқырау сияқты жарықтандыру эффекттерімен бірге) Atmosphere дүниелерінің шынайылығына үлкен үлес қосты. Көптеген дүние авторлары, мысалы, шынайы қалалар салу үшін үлкен дүниелер жасағысы келді, бірақ мұндай дүниелер келушінің веб-браузерінде жүктелуіне көп уақыт кетіп, әсіресе келуші баяу қосылыспен (dial-up) қолданса, қиындық тудыратын. Бұл мәселені шешу үшін Atmosphere HTML-дегі inline frames-ке ұқсас үлгіні қолдады: дүниенің бөліктері – қосалқы дүниелер немесе модельдер – пайдаланушы жақындағанда жүктелетін, сондықтан қала бірден емес, блоктар бойынша жүктелуі мүмкін. Дегенмен, Atmosphere-ның бір кемшілігі – шамадан тыс жадты пайдалану, оны көптеген дүниелерде кіріктірілген модельдер мен Flash фильмдері сияқты жетілдірілген мүмкіндіктердің қолданылуы күшейте түсті. Atmosphere чат консолі Windows 1252 әріптік кодировкасын қолданды. Бастапқыда Adobe Photoshop Album "3D галерея" мүмкіндігін қамтыды, ол фотоальбомды Atmosphere дүниесі ретінде жариялауға мүмкіндік берді.

Тарих

Adobe Atmosphere Attitude Software компаниясының 3D Anarchy деген атпен басталып кеткен. Ол бастапқыда чат мүмкіндігі үшін IRC-ге сүйенді. Бастапқы пайдаланушы интерфейсі өте ерекше болды, екі көзге ұқсайтын және кейде жыпылықтайтын екі көздің суреті болды. Кейінгі нұсқалар көбірек стандартты интерфейске көшті, бірақ алдын ала орнатылған аватарлардың бірі сол көзге негізделген еді. Adobe 1999 жылдың қараша айында Attitude компаниясынан технологияны сатып алып, 2001 жылдың 26 наурызында жаңа атаумен алғашқы бета нұсқасын жариялады. Atmosphere екі жеке қолданба ретінде келді: онлайн "әлемдерді" құруға арналған Builder және пайдаланушыларға осы әлемдерді зерттеуге мүмкіндік беретін Player. (3D Anarchy-де бұл компоненттер тиісінше Редактор және Чат деп аталды.) Бұл қолданбаларға қоса, Adobe веб-браузерде осы әлемдерді зерттеуге арналған браузерлік плагин және "Yet Another Chat Protocol" (YACP) деп аталатын IRC сияқты протоколмен жұмыс істейтін Adobe Community Server серверін ұсынды. Бета-тестілеу кезінде Atmosphere-нің барлық үш компоненті тегін қолжетімді болды. Adobe серверлік бағдарламалық жасақтаманы "Atmosphere Open Source License" ашық лицензиясы бойынша таратты. Builder-дің бета-нұсқаларының тұрақсыздығы белгілі болды, бағдарлама жиі құлап, бір пайдаланушы Builder-де ашылған әлемдерді белгілі бір интервалмен автоматты түрде сақтайтын бағдарлама жазды, осылайша сағаттап жұмыстың жоғалуына жол бермеді. 2002 жылдың тамызында Adobe жеке Player-ді қолдауды тоқтатып, Atmosphere плагинін дамытуға көбірек күш жұмсады, ол сол кезде Player-ге қарағанда кемшіліктері бар және аз тартымды балама ретінде қарастырылды. Компанияның плагинге назар аударуы Macromedia-ны (әзірлеушісі) Adobe сатып алғанға дейін Flash-пен бәсекелесуге тырысу ретінде қабылданды. Көбінесе плагин тек Windows-қа арналған Internet Explorer-де жұмыс істеді, қауымдастық мүшелері Atmosphere-ның қолдауын Mozilla негізіндегі браузерлерге, Linux және Mac OS-ке кеңейтуді ұсынып, көп рет сұрады. Плагин ресми түрде Mozilla негізіндегі браузерлерде шектеулі функционалдықпен жұмыс істеді. Бір пайдаланушы Wine арқылы Linux-та жеке Player-ді іске қоса алды, бірақ ол жарамсыз күйде болды. Бағдарламаға коммерциялық қызығушылықты арттыру үшін Adobe Atmosphere әлемдерін Acrobat Reader-де қарау үшін PDF құжаттарына ендіру мүмкіндігін ұсынды. Компания сондай-ақ Atmosphere-ның онлайн-чат платформасы ретіндегі беделінен алыстады, алдымен әртүрлі ресми, Adobe хостингімен қамтамасыз етілген әлемдердегі чатты өшіріп, содан кейін әлемдерді жойды. 1.0 нұсқасы 2003 жылдың 22 қазанында жарық көрді. Adobe Atmosphere бағдарламасының авторлық құқығын сақтайды және бағдарламалық жасақтаманың көшірмелерін таратуға басқаларға рұқсат бермейді, сондықтан компанияның Builder-ді сатып алуды тоқтату шешімі жаңа әлемдерді құруды тоқтатты. Плагин әлі де Adobe FTP сайтынан тегін жүктеуге қолжетімді. Adobe өзінің танымал Adobe Acrobat өнімінде 3D мүмкіндіктерін ұсынады, бірақ бұл мүмкіндіктер Atmosphere емес, Жаңа Зеландияның Right Hemisphere технологиясын пайдалана отырып жасалды. Atmosphere әзірлеу тобының көп бөлігі Acrobat тобымен жұмыс істеуге көшті. Adobe-де әлі де қолданылып жүрген жалғыз Atmosphere компоненті – скрипт API; сахналық графтар мен физикалық қозғалтқыш сияқты басқа Atmosphere компоненттері Viewpoint сияқты басқа компаниялардан лицензияланды.

Қауымдастық

Atmosphere-де арнайы бета-тестілеу қауымдастығы болды, оның мүшелері көптеген әлемдер мен аватарларды жасады, бағдарламалық жасақтаманы ауыз сөзбен жариялады және әлемдік турлар мен құрылыс байқаулары сияқты қауымдастық шараларын өткізді. Осы байқаулардың ең ірісі – «Жұлдызды соғыстар» трилогиясына негізделген әлемдер мен аватарлардың толық жиынтығын құруға бағытталған кең ауқымды жоба. Туындылар 2003 жылдың 4 шілдесінде таныстырылды, ал мерекелік шаралар ресми түрде 6 шілдеге дейін жалғасты. Тағы бір маңызды жоба «Сақиналар мырзасы» трилогиясына арналды. Қауымдастық мүшелері сондай-ақ әр апта сайын жаңа әлемдерді көрсететін World Tours және Tech Talks сияқты шараларды ұйымдастырып, қатысты, Tech Talks бастапқыда әлемдер мен аватарларды әзірлеушілерге арналған апталық іс-шара болып жоспарланған. Бастапқыда қауымдастықтағы көптеген талқылаулар әлемдерде немесе Adobe пайдаланушыларының форумдарында өтті. Кейіннен, Atmosphere өнімінің ресми веб-сайты мен талқылау форумдарын толықтыру үшін қауымдастық көптеген ресурстық веб-сайттар құрды, олардың кейбіреулері төменде тізімделген. Бета-тестерлер Atmosphere әзірлеушілерін «зомбилер» деп атады, бұл Adobe қызметкерлерінің бағдарламалық жасақтаманы жасауға жұмсаған ұзақ сағаттарын мойындады. Команда ішіндегі әдеттегі әзіл – Atmosphere зомбилері миды жеудің орнына, өнімнің визуалды сипатына байланысты көз алмаларын жейді. Бета-тестілеу қауымдастығы даму тобының жаңа нұсқаларын асыға күтті, ал әзірлеушілер әдетте «шамамен екі апта» дейтін жауап берді, бұл жауап «дайын болғанда» деген эвфемизмге айналды. Atmosphere-ның орталықтандырылмаған құрылымына және әлем құру байқауларының танымалдығына қарамастан, Atmosphere қауымдастығы Adobe және оның серіктесі DigitalSpace жасаған әлемдерде жиналуды жөн көрді, мысалы Adobe жыл сайын жаңартатын HomeWorld және DigitalSpace-тің Atmospherians Community. HomeWorld жаңа пайдаланушылар үшін негізгі бастау орны болғандықтан, қауымдастыққа онда көпшіліктің жиналуын ұйымдастыру оңайырақ болды. Adobe HomeWorld-ті және басқа да бірнеше әлемдерді жапқанда, көптеген құрылысшылар HomeWorld-тің табысын өздерінің бастау нүктелерімен қайта жасауға тырысты. Алайда, HomeWorld-ке келіп тұратын жаңа пайдаланушылардың тұрақты ағыны болмағандықтан, осы әрекеттердің көпшілігі шағын тұрақты пайдаланушылар тобынан артық қызығушылық тартпады. Adobe Atmosphere қолдауын тоқтатқаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, кейбір әлемдер онлайн күйінде сақталды, бірақ өте аздағандары күтілді және олардың тіпті азырақ бөлігі көп пайдаланушылық чатты қолдайды. Дегенмен, бағдарламалық жасақтама әр жыл сайын Хэллоуинде онлайн жиналатын шағын жанкүйерлер қауымына ие.