Кіріспе

АҚШ-тың федералды заңы

1990 жылғы Мұнай ластануы туралы заң (OPA) (101 H. R.1465, P. L. 101–380) АҚШ-тың 101-ші Конгресінде қабылданып, президент Джордж Буш-қа қол қойылды. Бұл заң кемелер мен нысандардан мұнай төгілуін болдырмауға бағытталған, төгілген мұнайды жоюды міндеттейді және тазалау мен зиянды өтеу құны үшін жауапкершілікті белгілейді; нақты операциялық процедураларды талап етеді; жауапты тараптарды және қаржылық жауапкершілікті анықтайды; зиянды бағалау тәртібін енгізеді; бұзушылардың жауапкершілігіне жататын зиянды нақтылайды; сондай-ақ зиянды өтеу, тазалау және жою шығындарына арналған қор құрады. Бұл заң мұнай өндіру, тасымалдау және тарату салаларында маңызды өзгерістерге әкелді.

Өмірбаян

АҚШ-та мұнай төгілуін реттейтін заңдар 1851 жылы Жауапкершілікті шектеу туралы заңмен басталды. Кеме жүргізу саласын қорғау мақсатында қабылданған бұл заңда кеме иелері кемелерінің төгілуден кейінгі құнына дейін төгілуге байланысты шығындарға жауапты болатыны белгіленген. Бұл заңның кемшіліктері 1967 жылы «Торри Каньон» кемесінен Англия арналына 100 000 тоннадан астам шикі мұнай төгілген кезде анықталды. Тазалау жұмыстарына кеткен 8 миллион доллардың ішінде «Торри Каньон» иелері тек 50 доллар төледі – жалғыз қалған «Торри Каньон» құтқару қайығының құны. Осы арада, 1924 жылы Мұнай ластануы туралы заң қабылданған болатын, бірақ ол теңіз суларына мұнайды қасақана төккен жағдайда ғана жауапкершілікті шектеді. «Торри Каньон» төгілгеннен кейін екі жыл өткен соң, Санта-Барбара арналында мұнай платформасының жарылуы ұлттық жаңалыққа айналып, мұнай ластану мәселесін көпшіліктің назарына түсірді. Осының нәтижесінде, 1970 жылы Конгресс мұнай ластану мәселесін 1965 жылғы Федералды су ластануы туралы заңның (FWPA) қарауына берді, ол кейіннен 1972 жылғы Таза су туралы заңға айналды және бұрын тек канализация мен өнеркәсіптік төгілуді қамтыды. FWPA жауапкершілікті шектеудің нақты шарттарын белгіледі. Мысалы, мұнай тасымалдайтын кемелерге 250 000 долларға дейін немесе әр тоннасына 150 доллардан аспайтын сомада айыппұл салынатын. Бұл шектеулер көбінесе залал өтеуін емес, мұнайды алып тастау және тазалау шығындарын жаба алмады. 1989 жылдың 24 наурызында «Эксон Валдез» кемесі Принц Уильямс шығанағында мұнайға отырып, шамамен 11 миллион галлон шикі мұнайды төгіп жіберді – сол кезге дейін тіркелген тарихтағы ең ірі теңіз мұнай төгілуі. Паркер басшылығымен Комиссия салалық, штаттық және федералды ережелерді жақсарту бойынша 52 ұсыным жасады. Бұл ұсынымдар 1989 жылдың 16 наурызында Солтүстік Каролина штатының 1-ші сайлау округінен Демократиялық партияның конгрессмені Уолтер Б. Джонс аға ұсынған заң жобасына енгізілді.

Атқару

Мұнаймен ластану туралы заң бойынша жауапты тарап – кемеден немесе нысандан кеме қатынасы бар суларға, эксклюзивті экономикалық аймақтарға немесе осындай сулардың жағалауларына мұнайдың төгілуіне немесе оның төгілу қаупіне кінәлі деп табылған тұлға. Жауапты тараптар мұнайды жою шығындарына және төгілумен байланысты кез келген залалға толық, бірлесіп және жеке-жеке жауапкершілікте болады. Мұнайды жою шығындарына жауапкершілік шектелмегенімен, залал өтеуіне жауапкершілік төменде егжей-тегжейлі сипатталғандай шектеледі. Сонымен қатар, Мұнаймен ластану туралы заң басқа да тиісті мемлекеттік заңдармен белгіленген қосымша жауапкершілікке мүмкіндік береді. Мұнаймен ластану туралы заңға сәйкес, федералды, тайпалық, мемлекеттік және кез келген басқа да тұлға, егер олар таза су туралы заңның Ұлттық шұғыл жағдайлар жоспарына сәйкес мұнайды жою іс-шараларын жүргізуге байланысты шығындарға ұшыраса, жауапты тараптан мұнайды жою шығындарын өндіріп алуға құқылы. Өтемақы талаптарын алдымен жауапты тарапқа жолдау керек. Егер жауапты тарап жауапкершілікті мойындамаса немесе талап қойылғаннан кейін 90 күн ішінде өтемақы төлемесе, талапкер сотқа шағымдануға немесе төменде сипатталған Мұнай төгілуіне байланысты жауапкершілік трастық қорына жүгінуге құқылы. Кейбір жағдайларда, мұнайды жою шығындарын өтеу туралы талаптарды бастапқыда Мұнай төгілуіне байланысты жауапкершілік трастық қорына беруге болады, осылайша жауапты тарапты араластырмауға болады. Мысалы, EPA кеңес берген талапкерлер, зардап шеккен штаттардың губернаторлары және шетелдік кемелерге немесе нысандарға қатысты оқиғаларға қатысты американдық талапкерлер бастапқыда өз талаптарын Мұнай төгілуіне байланысты жауапкершілік трастық қорына ұсынуы мүмкін. Мұнайды жою шығындарын өтеу туралы талаптарды трастық қорға ұсынғанда, талапкер оқиғаның салдарына жол бермеу немесе оларды жеңілдету үшін қажетті шаралардан мұнайды жою шығындары туындағанын және мұндай шаралар оқиға орнындағы федералды үйлестірушімен мақұлданғанын немесе бағытталғанын дәлелдеуі керек. Трастық қор федералды, тайпалық, мемлекеттік және талапкерлердің мұнай төгілуін жою іс-шараларының және залалдарды бағалаудың, сондай-ақ төленбеген жауапкершілік пен залалдарды өтеу талаптарының шығындарын жабу үшін пайдаланылуы мүмкін. Әрбір мұнай төгілу оқиғасы бойынша трастық қордан 1 миллиард доллардан астам қаражат алынуы мүмкін емес.

Қауіп пен реакция

Президент Буш мұнай ластануы туралы заңға қол қою арқылы әлемнің қандай өзгерістерге ұшырайтынын мойындады және соның салдарынан Сенатқа жаңа халықаралық хаттамаларды жылдам ратификациялауға шақырды. Индустрия тарапынан наразылық білдірілді. Индустрия мұнай ластануы туралы заңның АҚШ суларында импорттық мұнай саудасының еркін ағынына кедергі келтіретінін мәлімдеді. ОПА тек импорттық мұнайды шетелге сатуды ғана шектемейді, сонымен қатар мемлекеттік мұнайға жауапкершілік және өтемақы туралы заңдарды енгізеді, олардың еркін сауданы одан әрі шектеу деп санайды. ОПА қабылданғаннан кейін, кеме қатынасы индустриясы АҚШ порттарын бойкоттап, федералды және штаттық заңдардағы осы жаңа индустриялық жауапкершілікке наразылық білдірді. Мұнай және кеме қатынасы салалары ОПА-ның халықаралық, федералды және штаттық заңдармен үйлесімсіздігіне қарсы шықты. ОПА күшке енгеннен кейін, кейбір сақтандыру компаниялары апат жағдайындағы ықтимал жауапкершілік пен өтемақыдан қашу үшін Мұнай ластануы туралы заң бойынша қаржылық жауапкершілік туралы сертификаттар беруден бас тартты. Президент Буш сондай-ақ ОПА күшке енгені жауапкершіліктен қашу үшін ірі мұнай тасымалдау компанияларының орнына шағын кеме тасымалдау компанияларын алмастыруы мүмкін екенін болжады. Әсіресе, шектеулі ресурстары бар шағын компаниялар мұнай төгілуінен туындаған апатты жоюға қажетті қаржылық мүмкіндікке ие болмайды. Мұнай индустриясы ғана емес, сонымен қатар кеме иелері мен операторлары да мұнай төгілуіне жауапты болады, бұл олардың қаржылық жауапкершілігін едәуір арттырады. Кеме иелері үшін ОПА жауапкершілігінің күшеюі теңіз индустриясының көпшілігінде алаңдаушылық пен қорқыныш тудырды. Кеме иелері штаттардың салған қосымша мұнай төгілуіне байланысты айыптары 1851 жылғы Жауапкершілікті шектеу туралы заңның ОПА шектеулерінен босатылғанына қарсылық білдірді. Нәтижесінде, ОПА және басқа штат заңдары бойынша шексіз жауапкершілік қаупі көптеген мұнай тасымалдау компанияларын АҚШ порттарына және одан мұнай саудасын азайтуға мәжбүр етті. Қаржылық жауапкершілік: АҚШ жағалау күзеті Мұнай ластануы туралы заңда белгіленген кемелерге қатысты ережелерді орындауға жауапты. ОПА-ға сәйкес, 300 тоннадан асатын кемелері бар кеме иелері апатқа толық жауапкершілікке ие екенін растайтын қаржылық жауапкершілік туралы дәлелдеме ұсынуы керек. ОПА кеме иелерін "Қаржылық жауапкершілік туралы сертификат" алу үшін жағалау күзетіне жүгінуге міндеттейді, ол мұнай төгілуінен туындаған залалдарды жою және өтеу үшін қаржылық жауапкершілікке қабілетті екенін көрсетеді. Егер сертификаты жоқ кеме АҚШ суларына кірсе, ол АҚШ-қа тәркіленеді. Бұл жаңа хаттама емес, өйткені кеме иелері FWPCA 74 және 1980 жылғы Кешенді экологиялық жауапкершілік және өтемақы туралы заңға сәйкес сертификаттар алуға міндетті болды. 2011 жылдан бері 23 000-нан астам кеме АҚШ суларына кіруге рұқсат беретін жағалау күзетінің сертификатын алды.