Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Аққұйрық шақшақұс (Saxicola caprata) – Батыс Азия мен Орталық Азиядан Үндістан жарты аралы мен Оңтүстік-Шығыс Азияға дейін тараған шағын тұқымдас құс. Көптеген аралдық формаларын қамтитын кең ареалында шамамен он алты түршесі анықталған. Бұл құс ауылдық жерлерде және ашық бұталы жерлерде немесе шалғынды далаларда жиі кездеседі, көбінесе қысқа тікенді ағаштардың немесе басқа бұталардың басында отырып, жәндіктерді іздейді. Олар негізінен жерден жәндіктерді теріп жейді және басқа шақшақұстар сияқты бұрын Turdidae тұқымдасына жатқызылған, бірақ қазір Ескі әлемнің шырылдақ құстары деп саналады. Олар тас қабырғалардағы қуыстарда немесе жартастардағы тесіктерде ұя салады, оларды шөп және жануарлардың түктерімен төсейді. Еркектерінің түсі қара, иықтарында және құйрық астындағы бөліктері ақ, осы бөліктерінің мөлшері популяциялар арасында әртүрлі. Аналықтары көбінесе қоңыр түсті, ал жас құстар ұсақ дақтармен өрнектелген.
The pied bush chat (Saxicola caprata) is a small passerine bird found ranging from West Asia and Central Asia to the Indian subcontinent and Southeast Asia. About sixteen subspecies are recognized through its wide range with many island forms. It is a familiar bird of countryside and open scrub or grassland where it is found perched at the top of short thorn trees or other shrubs, looking out for insect prey. They pick up insects mainly from the ground, and were, like other chats, placed in the thrush family Turdidae, but are now considered as Old World flycatchers. They nest in cavities in stone walls or in holes in an embankment, lining the nest with grass and animal hair. The males are black with white shoulder and vent patches whose extent varies among populations. Females are predominantly brownish while juveniles are speckled.
Таксономия
1760 жылы француз зоологы Матурин Жак Бриссон Филиппиннің Лусон аралынан алынған бір данаға негізделген пид-буш-шатырдың сипаттамасын өзiнiң "Орнитология" еңбегіне енгізді. Ол француз тілінде Le traquet de l'Isle de Luçon және латын тілінде Rubetra Lucionensis деген атауларды пайдаланды. Бриссон латынша атаулар бергенімен, олар екі атаулы жүйеге сәйкес келмейді және Зоологиялық номенклатура жөніндегі халықаралық комиссия тарапынан мойындалмайды. 1766 жылы швед ғалымы Карл Линней өзiнiң "Система Натурае" еңбегінің он екінші басылымын жаңартқанда, Бриссон бұрын сипаттаған 240 түрді қосты. Caprata деген түрлік атау Лусонның жергілікті атауынан алынған, Бриссонның сөзіне сүйенсек, Мария капра деген есім болған. Қазіргі таңда бұл түр неміс натуралисі Иоганн Маттеус Бекштейннің 1802 жылы енгізген Saxicola туысына жатқызылған. 16 танылған кіші түрлер бар.
In 1760 the French zoologist Mathurin Jacques Brisson included a description of the pied bush chat in his Ornithologie based on a specimen collected from the island of Luzon in the Philippines. He used the French name Le traquet de l'Isle de Luçon and the Latin Rubetra Lucionensis. Although Brisson coined Latin names, these do not conform to the binomial system and are not recognised by the International Commission on Zoological Nomenclature. When in 1766 the Swedish naturalist Carl Linnaeus updated his Systema Naturae for the twelfth edition, he added 240 species that had been previously described by Brisson. The specific epithet caprata is from a local name in Luzon which according to Brisson was Maria capra. This species is now placed in the genus Saxicola that was introduced by the German naturalist Johann Matthäus Bechstein in 1802. There are 16 recognised subspecies.
Тарату
Пид бұтасы – тропикалық Оңтүстік Азияда, Үлкен Таяу Шығыстан бастап Үндістан субконтиненті арқылы Индонезияға дейін тұрақты мекендейтін құс. Олар 1950 жылдар шамасында Папуа-Жаңа Гвинеяны қоныстандырды. Бұл құс ашық ортада, бұталардың арасында, шабындықта және егістік жерлерде кездеседі. Кейбір популяциялары көшіп-қонып жүреді. Израильде *rossorum* кіші түрінің сақина тағылған бір жеке данасы табылған. Үндістандағы популяциялар да маусымдық қозғалыстар көрсетеді, бірақ олардың схемалары нақты емес. *bicolor* кіші түрі қыс айларында Үндістан түбегінде кездеседі. Батыс жағалаудағы Карварда қазан айында пайда болып, мамырға дейін қалады, бірақ жаңбырлы маусымда көрінбейді. Гуджарат штатының Барода ауданында сәуірден қыркүйекке дейін кездеспейді. Клод Бьюкенен Тисхерст бұл құстың қазан айында Белуджистанға келетін жазғы қонақ екенін, ал Белуджистан құстарының Түркістанның *rossorum* кіші түрінен ешқандай айырмашылығы жоқ екенін атап өткен. Жұмыртқалары кішкентай, кеңінен сопақта келген, ақшыл көгілдір немесе қызғылт түсті, кең жағына қарай дақтар мен жолақтар бар. Олардың мөлшері шамамен… Аналықтарының жоғарғы жағы қоңыр, ал төменгі жағы мен құйрығы қызғылт түсті. Оларда ақ қанат жаңқалары жоқ. Жастар аналықтарға ұқсас. Көбею маусымында аталықтары құйрығын жайып, ақ иық қауырсындарын дірілдетіп, көтеріп көрсетеді. *Acuaria* туысына жататын нематод паразиті табылды. Ересек құстардың жаратылыста аз жауы бар, бірақ оларды жұмбақтар (*Megaderma lyra*) және қыста *Asio flammeus* жейді.
The pied bush chat is a resident breeder in tropical southern Asia from the Greater Middle East through the Indian subcontinent eastwards to Indonesia. They colonized Papua New Guinea around 1950. It is found in open habitats including scrub, grassland and cultivation. Some populations are partially migratory. A ringed individual of subspecies rossorum has been recovered from Israel. The populations in India also appear to show seasonal movements but the patterns are unclear. Subspecies bicolor is found in peninsular India in winter. In Karwar on the western coast, it is said to appear in October and stay till May but not seen during the rainy season. Said to be absent in the Baroda district of Gujarat from April to September. Claud Buchanan Ticehurst noted that it was a summer visitor to Baluchistan leaving in October and further that the birds from Baluchistan were indistinguishable from rossorum of Turkestan. The eggs are small and broadly oval with pale bluish white or pinkish ground colour and speckles and blotches towards the broad end. They measure about The female has dark brown upperparts and rufous underparts and rump. She has no white wing patches. Juveniles are similar to females. Males display during the breeding season by splaying the tail, fluttering and puffing up the white scapular feathers. Nematode parasites in the genus Acuaria have been noted. Adult birds have few predators although bats (Megaderma lyra) and wintering Asio flammeus have been noted to prey on them.
Мәдениетте
Нилгиридегі Тода халқы арасында пид бушчат немесе каŗпиłc құсы жақсылықтың белгісі саналады, ал оның ақ қанаттағы дақтарының пайда болуы туралы әңгіме сүтхананың діни қызметкері Пиудың басынан өткен оқиғада айтылады. Ол сүт айырған кезде, өзеннен су әкелер алдында айыр таяғын алып тастауды ұмытып кеткен. Құс оның жолын кесіп, тоқтатуға тырысты, бірақ ол оған мән бермей, қолынан майды шашыратты. Ақ дақтар қалды, ал Пиу қайтыс болды. Нилгиридегі Кота халқы пид бушчаттың жыныстық ерекшеліктерін түсіндіретін аңызға ие, бірақ олар "кариваки" құсын жақсылықты болжайтын құс деп есептейді. Папуа-Жаңа Гвинеядағы Калам халқы бұл құстарды хабаршылар деп санайды.
Among the Toda people in the Nilgiris, the pied bushchat or kāŗpiłc, is a bird of omen and the origin of its white wing patches is described in a story of a dairy priest Piu. f who in the ritual of churning milk forgot to remove the churning stick before fetching water from a stream. The bird attempted to obstruct him by blocking his path but he disregarded it and flicked off butter from his hands. The white spots remained but Piu. f met his death. The Kotas of the Nilgiris have an origin story to explain the sexual dimorphism of the pied bushchat but they consider the "karyvaky" bird to be one that foretells good omen. The Kalam people of Papua New Guinea consider the birds as messengers.