Кіріспе

Санта-Круз (Санта-Круз) – Мумбаи қаласының маңындағы аудан. Мумбаи қала маңындағы темір жолындағы Санта-Круз темір жол станциясы, Шатрапати Шиваджи Махарадж халықаралық әуежайының ішкі терминалы (T1) және Мумбаи университетінің бір кампусы Санта-Круз (шығыс) ауданында орналасқан. Санта-Круз және оның көршілес ауданы Хар, Үлкен Мумбаи қалалық әкімшілігінің H Шығыс және H Батыс бөлімшелеріне қарасты. 1991 жылы ауданның халқы 12,98 шаршы километр аумақта 675 951 адамды құрады, бұл бір шаршы километрге 36 668 адамнан артық тығыздыққа ие екенін көрсетеді.

Тарих

Санта-Крус термині португал тілінен шыққан "Киелі крест" деген мағынаны білдіреді, бұл 150 жылдық Крестке сілтеме жасайды. Ол Крест Ана Терезаның "Мейірімділік миссионерлері" қоры басқаратын, мұқтаж әйелдерге арналған үйдің аумағындағы Чапел көшесінде орналасқан. Бұл атау сондай-ақ қазіргі Свами Вивекананд жолы бойындағы теміржол станциясының батыс жағында орналасқан, қазіргі кезде Сакрад Харт Бойз лицейі мен Сакрад Харт шіркеуі орналасқан шіркеуге де берілген. Бұл шіркеуді Маратхалар Португалиядан Салсет аралын басып алған кезде қиратқан. 1888 жылдың қазан айында теміржолдар жұмыс істей бастағанда, жергілікті теміржол стансасы Киелі Крест деп аталды, ал Санта-Круз жергілікті аймақ ретінде қалыптасты. 1942 жылы британ үкіметі RAF Santacruz әскери әуежайын құрды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942 жылдан 1947 жылға дейін бірнеше RAF эскадрильясы осы әуежайда орналасқан. Әуежайдың ауданы шамамен 300 км² болды және бастапқыда үш ұшу-қону жолағы болған. Тәуелсіздік алғаннан кейін әуежай Үндістан үкіметіне азаматтық қолдану үшін берілді және Санта-Круз әуежайы деп аталды, ол қаланың басты әуежайы болды. Жаңа жолаушылар терминалы мен алқаптың құрылысы 1950 жылы басталды және 1958 жылы пайдалануға берілді.

Агрипада

Агрипада ішкі әуежайдан Чакки Ханға дейін созылады. Бұл аудан тығыз қоныстанған, көптеген шалапқы жерлерге толы. Ол сонымен қатар тікелей Батыс экспресс тас жолымен байланысты. "Алиявар Жунг Марг" аталған метро жолы арқылы "Прабхат Колониясымен" қосылады. Аймақта тұрғындарға арналған түрлі шағын дүкендер, дәріханалар және бірнеше медициналық пункттер бар. Бұл жердің ерекшелігі – ұшақтардың ұшып-қонуын тым жақыннан көру мүмкіндігі. Сонымен қатар, Санта-Круздан Бандраға дейін ағатын "Мити-Нади" өзені де осы жерден өтеді.

Қалина

Шығыс Үндістанның Коле Калян ауылы, қазір Калина (алғашқы атауы Каллиана болған), Виле Парледен оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 1,5 шақырым жерде, "The Rye" деп аталатын орманды төбешіктің шығыс беткейінде орналасқан. "Коле Калян" деген сөздердің мағынасы – бұл аймақта бір кезде көптеп кездесетін шақалдар, түлкілер мен қасқырлардың мекендері. Ауыл тұрғындары Араб теңізінен, өзендерден, батыстағы Джухудың сазды лагуналарынан, жазықтардан және кокос пальмалық бақтардан, Сион төбесінен және Форттан, Махимнен, оңтүстікте Бандрада теңізге құятын Мити өзенінен, Шакала мен Баманвада төбелерінен, Сахардың кішкентай ауылынан және солтүстіктегі Марол төбелері мен ормандарынан, ал шығыста Курла ауылынан және Батыс Гатттан панорамалық көрініс беретін төбеден отын, жидектер мен жемістер жинаған. Британдықтар осы төбенің маңыздылығын байқап, солдақтарға жаттығу алаңдарымен, офицерлерге демалыс үйлерімен және толық жабдықталған медициналық мекемелермен әскери база салған. Бүгінде төбе мен оның әскери базасы (Калина лагері деп аталады) жақсы күйде сақталған, оларға босқындар мен тұрғын үйлер, ғимараттар мен жобалар тиіспеген. Ауыл Бхатт-Пакади, Матарпакади, Кордерио Вади, Дешачи Пакади және Ранвар Пакади сияқты бөлімдерге бөлінген, сондай-ақ оңтүстік-шығыста Коловри ауылы да бар. Мысырдың Әйелі шіркеуі үлкен тұщы сулы көлдің жанында орналасқан, ауыл тұрғындары киім жуу үшін оны пайдаланған. Ауылдардағы көптеген құдықтардан ішуге жарамды су алынған. Халықтың негізгі кәсібі – егіншілік. Британдықтар төбеде әскери база салғаннан кейін, жергілікті тұрғындардың көптегені жұмысқа орналасты. 1930 жылдың сәуір айында Авелино Миранда мырзаның төрағалығымен "Коле Калян" қайтыс болғандарға көмек қоры ашылды. Ол қорының мақсатын – екі ауылдың кедейлеріне жаназаға қатысуға қаражат жәрдемдесу екенін атап өтті. 1923 жылы құрылған Калина католик қауымдастығы крикет және хоккейде үлкен даңққа ие болды. 1950 жылдардың басында үкімет Калина ауылының солтүстігіндегі көкөніс егістіктерін ауыл тұрғындарынан сатып алды. Олар ауыл тұрғындарына шаршы метр үшін төрт анна төлеген. Бұл "алып ал, болмаса ештеңе алмайсың" деген жағдай еді. Бұл жерлерде мемлекеттік әуе компанияларына тиесілі үлкен пәтерлер кешендері орналасқан, атап айтқанда "Air India" және "Indian Airlines" колониялары. Калина ауылының көлемі екі есе, үш есеге артты, себебі шығысында заңсыз салынған үйлер, шатырлар мен лашықтар көбейді, олар "The Rye" төбесіне жақын орналасып, бұрынғы теміржол желісіне тарады. Ауыл іс жүзінде тұншықтырылып, Жамблипада мен Кунчи Курве Нагар сияқты лашықтармен толып кетті, себебі биліктегі саясаткерлер Шығыс Үндістан ауылдарын мұра ретінде сақтап қалмады. Калина соңғы жылдары қарқынды өсімге ұшырады. Бұл аймақ Курла мен Санта-Крус қала маңындағы екі станцияның арасында орналасқан, олар тиісінше Орталық және Батыс теміржол желілерінде жатыр. Сондай-ақ, Бандра Курла кешеніне жақын және Шатрапати Шиважи халықаралық әуежайының ішкі терминалынан 15 минуттық жерде орналасқан. Калина сонымен қатар Microsoft, Rolls Royce (Marine Engines), Mudra Communication сияқты ірі компаниялардың кеңселері орналасқан коммерциялық жылжымайтын мүліктің дамып келе жатқан орталығы болып табылады. Жаңа Мумбай полициясының штаб-пәтері Калинада салынуы жоспарланған. Сот-медициналық зертханалар дирекциясы (Махараштра штатының сот-медициналық зертханалар дирекциясы, Мумбай штаб-пәтері), Махараштра өртке қарсы қызмет дирекциясы (Мумбай штаб-пәтері) және полиция оқу-жаттығу бөлімі Калина аймағындағы Коле Калян (Коливери) ауылында орналасқан. Санта-Круз-Чембур байланыс жолы Мумбай қалалық көлік жобасының бөлігі ретінде Калина арқылы өтеді. Мысырдың Әйелі шіркеуі 1606 жылы салынған, ал 1761 жылдан бастап (Гумберт I: 223–238) оның құрамына Коле Калян, Алдея, Сур, Сар, Наугар, Ванколем және Кадди ауылдары кірген. Әкесі Пауло да Триндаде айтқандай, шіркеу мен приходты ә. Антонио да Портиункула Кустос (1606–1609) негіздеген, ал ұлы миссионер ә. Маноэль де С. Матиас мыңнан астам адамды шомылдыру рәсімінен өткізген. Бұл шіркеу 1739 жылы Маратхалар басып алған кезде қиратылмаған және тоналмаған сирек шіркеулердің бірі. 1960 жылдардың соңында шіркеу католиктер санының артуына байланысты кеңейтіліп, жаңартылды. Бас алтарьдың екі жағына 200-ге жуық адам сыятын үлкен қанаттар қосылды. Негізгі құрылым бұрынғы қалпында сақталған, тек қайта жобаланған және кеңейтілген портиктан басқа. Шіркеудің солтүстігіне жаңа зират салынды, өйткені бұрынғысы жеткіліксіз болды, себебі Вакола приходтан да адамдарды осы жерге жерлеуге тура келді. Шіркеу 2006 жылы 400 жылдығын тойлады. 2023 жылдың шілдесіне қарайғы ағымдағы приход пасторы ә. Руи Комело. Ганеш храмы Калинадағы ең көне храм және Калина тұрғындарына үлкен қызмет көрсетеді. Мыңдаған ізбасарлар осы жерге қажылыққа келеді, осылайша Калина күнтізбесіндегі маңызды оқиғаға айналады. Сундер Нагарда орналасқан "Вигнешвар" атты Оңтүстік Үндістан храмы үлкен тұрғын алап, қатарлап салынған үйлерден тұрады. Оның жүлделі дизайнының арқасында Мумбайдың түкпір-түкпірінен келген туристердің назарына ілікті. Калинада сонымен қатар бес мешіт бар. Калинада бірқатар мектептер мен колледждер орналасқан, соның ішінде Мумбай университетінің Калина кампусы және беделді Бомбей фармация колледжі бар. Әйелі Марияның орта мектебі мен кіші колледжінің тарихы 1876 жылға дейін жетеді, сол кезде ә. Кустодио Фернандес викарий болғанда ол "The Little Portuguese School" деп аталған. Мектеп 1912 жылға қарай даңққа ие болды, студенттер саны 130-дан 180-ге дейін өсті және 1914 жылы өсіп келе жатқан студенттерді қабылдау үшін уақытша ғимарат салынды. Бір ғана мәселе – ауыл тұрғындары ешқандай төлем жасауға дайын болмады, сондықтан Даман диоцезі мен Бомбей католик әл-ауқаты ұйымы қаржылық көмек көрсетуге мәжбүр болды. Қазірдің күніне дейін жақсы жағдайдағы отбасылардың балаларын Бандрадағы мектептерге жіберді, қыздарды Әйелі Жозеф монастыріна, ал ұлдарды Әйелі Станиславқа және Әйелі Эндрюсқа. Балалардың сол кезде көлік құралдары болмады және күнделікті қашықтықты жаяу жүріп өтеді. 1936 жылы Бомбей архиепископы ерекше қызығушылық танытып, жақсы ғимараттың қажеттілігін байқап, 7000 рупийлік айтарлықтай сыйлық жасады, ал викарий мен оның көмекшісінің күш-жігерімен қоғамнан 1100 рупийлік жазылым алынды. Негізгі тас Курла иелігінің басқарушысы мырза Катрак салған. Жаңа ғимаратта төрт үлкен, жақсы желдетілетін бөлме болды және 200 оқушыны қабылдай алатын. 1937 жылы мектепте 247 оқушы оқыды, ал директор ә. П. Перейра болды, оның мектепті тиімді басқарғаны үшін мақтауға лайық. Бүгінде мектеп орта мектеп қана емес, сонымен қатар кіші колледж. Айналадағы басқа да көрнекті мектептерге Әйелі Марияның орта мектебі (Ажмердің әпкелері басқаратын мектеп), Калина білім беру қоғамының мектебі (кез келген М. Л. А, мырза Ханс Бхугра құрған мектеп) және Air India Modern School жатады. 2005 жылы штат бойынша болған су тасқыны кезінде Air India колониясы бес-алты метрге дейін суға батты. Көптеген ғимараттарда су бірінші қабатқа дейін көтерілді, адамдар жоғарғы қабаттарда паналады. Әскери-теңіз күштерінің құтқару қайықтары ауданда жұмылдырылды. Су тасқынынан кейін дереу қалпына келтіру бағдарламасы іске асырылды және Air India колониясында суды тездетіп шығаруға көмектесетін портативтік сорғылар орнатылды. "I Love Kalina" деген жазбасы бар ескерткіш Калина қиылысы деп белгілі көшпенді торапта мақтан тұтады.

Санта-Крус (Батыс)

Санта-Крус (Батыс) қалашығы шығыс бөлігінен едәуір бай. Ол Хар, Бандра, Джуху және Виле Парле қалаларымен шектеседі. Бұл негізінен тұрғын үй ауданы, ал базар теміржол станциясының жанында орналасқан. Тұрғын үй кешендеріне 1-ші және 2-ші Гаутан көшесі [Шығыс үндістер ауылы] (Сантакруз және Мумбаидың түпкі тұрғындары осы жерде тұрған), Амар метро қоғамы, Үндістан резервтік банкінің жатақтары, Виталдас Нагар кешені, Сангита үйлері, Шри Сай Даршан Тұрғын үй кооперативі, Гирнар Тұрғын үй кооперативі, Ризви саябағы, Бандрадж Сингх мүлігі, Хотвади, Бхимвада, Т. П. С. 6-шы тұрғын үй кешені, Рамас Плаза, Хира Нагар және NABARD саябағы, Шастри Нагар, Живан Сона қоғамы, Бхагавати қоғамы, Мейн авеню, Конвент авеню, Сент-Джозеф авеню, Сент-Франциск авеню және Джуху Черч авеню, Джуху Коливада кіреді. Индира Нагар, Шиваджи Нагар, Чандра Бай Нагар, Ананд Нагар – Кишор Кумардың үйінің жанындағы тығыз қоныстанған аудандар. Бұрынғыда көптеген үйлер шағын коттедждер болған, бірақ қазір олардың орнына жоғары қабатты үйлер салынуда. Сондай-ақ, Ану Малик сияқты көрнекті музыканттарды тәрбиелеген атақты Садхана мектебі де бар. Рахежа білім беру кешенінде көптеген оқу орындары бар. СНДТ әйелдер университеті осы аймақта орналасқан, ал Рахежа колледжіне жаңа кіреберіс ашылды. Сент-Лоуренс жоғары мектебі Сарасват кешенінің жанында орналасқан ең көне мектептердің бірі. Джуху әуежай бағына балалар да, ересектер де жиі келеді. Санта-Крус (Батыс) қаласындағы басты жолдар: Свами Вивекананд жолы, Джуху жолы, Джуху Тара жолы, KKG көшесі және Линкинг жолы (қазір ресми түрде Виталбхай Патель көшесі деп аталады). Санта-Крус (Батыс) үшін почта индексі 400054 және 400049. Әнші Кишор Кумардың үйі Джуху Тара жолында, Литтл Италия кафесінің артында орналасқан.

Уиллингдон колониясы

Бомбей католик кооперативтік тұрғын үй қоғамы 1930 жылы католик қауымы үшін төмен бағалы тұрғын үйлерден тұратын аудан салды, ол Уиллингдон колониясы деп аталды. Оған кооператив 1917 жылдан бері салған бұрынғы үйлер де кірді. Колония кооперативтің басқаруында болды. 1966 жылы кооператив мүшелері колонияны қайта дамытуға, 673 жаңа пәтер салуға дауыс берді. Қайта дамыту жоспары 230 мүшеге тұрақты тұрғын үй беруді көздеді, ал қалған пәтерлер сатылымға шығарылатын болды. Сонымен қатар, жер учаскесінде Шалғайларды жаңарту басқармасы арқылы шалғайларды қайта құру салдарынан қоныс аударған 530 адамды уақытша орналастыруға арналған қосымша, бөлек ғимарат салу жоспарланды. Кооператив мүшелерінің шағын тобы қайта дамытуға қарсы болды, және сот дауларының нәтижесінде бұл жобаға 50 жылға жуық уақыт бойы кешігу туды. Сот қайта дамытуға қатысты шағымды қабылдамағанмен, сол топ 2015 жылы жаңа сот процесін бастады, Жоғарғы сотқа құрылыс салушыға 103 ағашты ауыстыруға берілген рұқсаттың заңдылығына наразылық білдіретін өтінішхат тапсырды. Өтініш берушілер ағаштарды кесуге рұқсатты жоюға қол жеткізе алмады.

Сарасват колониясы

Сарасват брахмандарына тиесілі ескі аудан – Мумбаидегі ең көркем аудандардың бірі, оның жеке бақтары, жеке ойын алаңы және ұсақ таспен төселген жолдары бар. Бұл ауданда 15-тен астам ғимарат бар, қазір онда түрлі ұлт өкілдері тұрады. Бхрамакумари бағы ауданға жақын жерде орналасқан.

Хаснабад көшесі

Санта-Круздың батысындағы ең көп баратын және сүйікті аймақтардың бірі – Хаснабад көшесі. Ол 1-ші Хаснабадқа (тек тұрғын аймақ) және 2-ші Хаснабадқа (тұрғын және коммерциялық) бөлінген. Хаснабад көшесі Дивали, Құрбан айт және Рождество сияқты мерекелерде әдетте саудагерлермен және сатып алушылармен толы болады.

Мәдениет

Рамакришна миссиясы (қатаң түрде Харда болса да) қазан (Дурга Пужа фестивалі үшін) мен желтоқсан аралығында жыл сайын мереке өткізеді. Онда мәдени бұйымдар, киім-кешек, діни және рухани кітаптар, ән мен музыка, сондай-ақ тағамдар сататын алуан түрлі дүкендер көптеп кездеседі. Аурухана сыртындағы тағам сататын орындар Мумбайда шааттарымен әйгілі. 1918 жылы құрылған Йога институты (TYI) әлемдегі ең көне ұйымдастырылған йога орталығы деп саналады. Ол ерлерге, әйелдерге және кез келген каста мен дінге жататын балаларға тегін курстар ұсынған алғашқы орталық болды. Алғашқыда Версова, Бомбей қаласында орналасқан, ал 1948 жылы Санта-Круз қаласында тұрақты орны құрылды. TYI-ның негізін қалаушы Шри Йогендра (1897–1989) медициналық хатха-йоганы дамытуда маңызды рөл атқарды, бұл йога тарихындағы маңызды қадам болды және кейіннен йога терапиясының дамуына жол ашты.