Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Арканзас өзенінің ірі саласы, АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы өзен.
Major tributary of the Arkansas River
the river in the southwestern United States
Канада өзені – АҚШ-тағы Арканзас өзенінің ең ұзын саласы. Оның ұзындығы шамамен 1026 миль (1651 км), Колорадо штатынан басталып, Нью-Мексико, Техас Панхандле және Оклахома арқылы ағып өтеді. Су жинау алабы шамамен… Канада өзенін кейде Оңтүстік Канада өзені деп атайды, оны ішіне құятын Солтүстік Канада өзенінен ерекшелеу үшін.
The Canadian River is the longest tributary of the Arkansas River in the United States. It is about 1026 mile (1651 km) long, starting in Colorado and traveling through New Mexico, the Texas Panhandle, and Oklahoma. The drainage area is about
The Canadian is sometimes referred to as the South Canadian River to differentiate it from the North Canadian River that flows into it.
Этимология
Джон С. Фремонттың 1845 жылғы картасында өзеннің атауы "Гу ал пах немесе Канада өзені" деп тіркелген, бұл атау команч және киова тайпалары берген есімнен (киова тілінде gúlvàu, 'қызыл өзен') алынған. 1929 жылы Мюриэл Х. Райт, француз саудагерлерінің 1820 жылдары Арканзас өзеніне құятын жерге жақын маңдайда Канададан келген (канадтар) басқа саудагерлер тобының орналасқандығын байқап, Канада өзеніне осылай ат қойғанын жазды. Оклахома тарихы және мәдениеті энциклопедиясының мәліметінше, 17-18 ғасырлардағы испан саяхатшылары оны Рио Буэнавентура және Магдалена деп атаған. Атаудың шығу тегі испан тіліндегі cañada сөзінен (мағынасы "шатқал") болуы мүмкін, себебі Канада өзені Нью-Мексиконың солтүстігінде тік, ал Техаста кең шатқалдарды құрайды. Бұл түсіндірме бірнеше тарихи құжаттарда кездеседі. Эдвард Хейл 1929 жылы жазғанда атаудың француздық тегі ең мүмкін деп санайды. Шындығында, 1752 жылдан бері Санта-Фемен байланыс орнатуға тырысқан канадалық тері саудагерлері (Луи Фейли, Жан Шапуи және Малле ағайындары сияқты) осы өзенді үнемі пайдаланған.
On John C. Fremont's route map of 1845, the river's name is listed as "Goo al pah or Canadian River" from the Comanche and Kiowa name for the river (Kiowa gúlvàu, 'red river'). In 1929, Muriel H. Wright wrote that the Canadian River was named about 1820 by French traders who noted another group of traders from Canada (Canadiens) had camped on the river near its confluence with the Arkansas River. According to the Encyclopedia of Oklahoma History and Culture, Spanish explorers in the 17th and 18th centuries called it the Rio Buenaventura and the Magdalena. The name could be of Spanish origin from the word cañada (meaning "glen"), as the Canadian River formed a steep canyon in northern New Mexico and a somewhat broad canyon in Texas. A few historical records document that explanation. Edward Hale, writing in 1929, considered the French origin of the name most probable. In fact, the river was regularly used by Canadian fur traders (such as Louis Feuilli and Jean Chapuis, as well as the Mallet Brothers) trying to establish contact with Santa Fe as early as 1752.
Тарих
Канада өзенін алғаш зерттеген еуропалық – Нью-Мексиконың испан губернаторы Хуан де Онате болды. Ол 1601 жылы өзеннің бастауынан қазіргі Оклахома штатының батыс жазықтарына дейін өзенмен бірге жүрді. Көп ұзамай бұл аймақта испан саудагерлері мен аңшылары белсенді жұмыс істеді. Олардың саяхаты 1846 жылы алғаш жарияланған «Лейтенант Дж. В. Эберттің Бент фортынан Сент-Луиске дейінгі күнделігінде» баяндалған. 1849 жылы Рэндольф Б. Марси Канада өзені бойында жол салу үшін әскери экспедицияға жетекшілік етті. Кейіннен Калифорния жолы деп аталған бұл жол өзеннің оңтүстік жағымен салынды және көп ұзамай Санта-Фе арқылы Калифорнияға эмигранттар көптеп сапар шекті, әсіресе 1849 жылы Калифорнияда алтынның табылуынан кейін. Америка Азамат соғысы кезінде жолмен саяхаттау күрт азайды, себебі Одақ және Конфедерация күштері Үнді аумағын бақылау үшін күресті. 1890 жылы Оклахома территориясы жарияланғанда, өзен Оклахома территориясы мен Үнді аумағы арасындағы шекараның бір бөлігін құрады. Бұл өзен Колорадо штатының оңтүстік-батысындағы Лас-Анимас округінің шалғай аймағында, Нью-Мексико шекарасынан шамамен 1,5 шақырым (2 км) солтүстікке қарай басталады. Вермехо өзенінің жоғарғы саласы Кулебра жотасында 3658 метр (12 000 фут) биіктікте басталып, Максвеллдің (Нью-Мексико) оңтүстігінде Канада өзеніне құяды. Жалпы алғанда, өзеннің иректелген бағыты бастауынан Арканзас өзеніне құятын жеріне дейін созылады. Басты салалары – Солтүстік Канада, Литтл және Дип Форк өзендері. Колорадода басталып, Канада өзені шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай Нью-Мексико шекарасынан өтеді, содан кейін оңтүстікке бұрылып, Нью-Мексикодағы Ратон қаласының батысынан ағып өтеді. Ол Нью-Мексико штатының Спрингер қаласының оңтүстігінде терең каньонды құрайды. Сабиносо даласы өзенге жақын жердегі сайларда орналасқан. Кончас көліндегі алғашқы тоғаннан өзен шығысқа қарай бұрылады. Ол сондай-ақ Логан қаласында (Нью-Мексико) тоғанға тосылып, Уте көлін құрайды. Содан кейін ол Техас Панхендл арқылы өтеді, Санфорд қаласында (Техас) тоғанға тосылып, Мередит көлін құрайды. Өзеннің шығыс Нью-Мексико мен Техас Панхендл арқылы жасаған каньоны Ллано Эстакадоның солтүстік шекарасы болып табылады, ол оны Ұлы жазықтардың қалған бөлігінен бөліп тұрады. Техастан Канада өзені Оклахомаға шығысқа қарай жалғасады, Оклахома-Ситидің оңтүстігінен өтеді. Оклахома штатындағы Еуфаула қаласында Еуфаула көліне құяды, бұл өзендегі ең ірі көл. 20 шақырым (32 км) төмен ағысында ол Роберт С. Керр су қоймасында Арканзас өзенімен қосылады, бұл Арканзас шекарасынан батысқа қарай 64 шақырым (40 миль) жерде орналасқан. Көп бөлігінде Канада өзені – қызыл сазды жазықтар мен батпақтармен шектелген баяу ағысты су жолы. Жаңбыр жеткілікті болғанда, өзен көп мөлшерде су тасып кетеді. Қазіргі таңда өзенді Канада өзендері комиссиясы бақылайды.
The first European to explore the Canadian River was Juan de Oñate, the Spanish Governor of New Mexico, who followed the river from its origin to the western plains of what is now Oklahoma in 1601. Spanish traders and hunters were soon actively working in this area. Their journey was chronicled in the Journal of Lieutenant J. W. Abert from Bent's Fort to St. Louis, first published in 1846. Randolph B. Marcy commanded a military expedition to lay out a trail along the Canadian River in 1849. The trail, which was thereafter called the California Road, followed the south side of the river and was soon followed by large numbers of emigrants to California via Santa Fe, especially after the 1849 discovery of gold in California. Travel along the road was sharply curtailed during the American Civil War, as Union and Confederate forces fought for control of Indian Territory. In 1890, when Oklahoma Territory was proclaimed, the river formed part of the boundary between Oklahoma Territory and Indian Territory. in remote southwestern Las Animas County, Colorado, roughly 1.5 mile (2 km) north of the New Mexico border. An upper tributary of the Vermejo River heads around 12,000 feet (3658 m) in elevation in the Culebra Range and has a confluence with the Canadian south of Maxwell, New Mexico. Overall, the meandering course is from its origin to its confluence with the Arkansas River. The main tributaries are the North Canadian, Little, and Deep Fork Rivers. After rising in Colorado, the Canadian flows east southeast across the New Mexico border, then south, passing west of Raton, New Mexico. It forms a deep canyon south of Springer, New Mexico. The Sabinoso Wilderness area is located in side canyons near the river. At its first dam at Conchas Lake, the river turns eastward. It is also dammed at Logan, New Mexico, where it forms Ute Lake. From there it crosses the Texas Panhandle, dammed at Sanford, Texas, where it forms Lake Meredith. The canyon the river carves through eastern New Mexico and the Texas Panhandle is the northern border of the Llano Estacado, separating it from the rest of the Great Plains. From Texas, the Canadian continues eastward into Oklahoma, passing just south of Oklahoma City. At Eufaula, Oklahoma, it flows into Eufaula Lake, the largest on this river. About 20 mile (32 km) downstream, it joins the Arkansas River at Robert S. Kerr Reservoir, around 40 mile (64 km) west of the Arkansas border. For most of its length, the Canadian is a slow moving waterway bounded by red mud flats and quicksand. When sufficient rain has fallen, the river can carry substantial amounts of water. The river is now under the control of the Canadian River Commission.