Кіріспе

Құс түрі Ормандық шақшық (Dendronanthus indicus) – Motacillidae тұқымдасына жататын орташа мөлшерлі шақшық құс. Оның өзге шақшықтардан ерекшеленетін ерекше түсі бар және басқа шақшық түрлерінің жоғары-төмен қозғалысынан өзгеше, құйрығын бүйірге қарай шайқау әдетіне ие. Бұл – ағаштарға ұя салатын жалғыз шақшық түрі. Ол негізінен орманды жерлерде кездеседі, Шығыс Азияның қоңыржай аймақтарында көбейеді және Үндістаннан Индонезияға дейінгі тропикалық Азияда қыстайды.

Таксономия

Орман құйрығын 1789 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің "Жаратылыс жүйесі" еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасында ресми түрде сипаттады. Ол оны құйрықтар тұқымдасына (Motacilla) қосты және *Motacilla indica* есімді екі атау берді. *Indica* деген есім латын тілінен аударғанда "үнді" деген мағынаны білдіреді. Гмелин өзінің сипаттамасын 1782 жылы француз натуралисі Пьер Соннерат сипаттаған "La Bergeronnette gris des Indes" деп аталған құсқа негіздеді. Орман құйрығы қазірде 1844 жылы ағылшын зоологы Эдвард Блайт енгізген *Dendronanthus* тұқымдасына жататын жалғыз түр. *Dendronanthus* атауы ежелгі грек тіліндегі *dendron* – "ағаш" сөзімен және 1805 жылы Иоганн Маттеус Бехштейн пипиттер үшін енгізген *Anthus* тұқымдасының атауынан құралған. Түр монотипті, яғни ешқандай кіші түрлері танылмайды. Орман құйрығының бір ғана дыбысы бар – ("пинк-пинк"), ол көбінесе жерде тұрғанда немесе тіпті биік ұшқанда естіледі. Сонымен қатар, олардың жұмсақ әндері де бар. Қоңыр шрик (Lanius cristatus confusus) кейде орман құйрығының дыбыстарын қайталайды. Ол Мальдив аралдарында және Австралияда кездейсоқ құс ретінде тіркелген. Бұрын тек Оңтүстік-Батыс Үндістанда ғана қыстайды деп есептелген, көшіп бара жатқанда жарты аралының қалған бөлігінен өтеді. Бірақ қазір ол Оңтүстік-Батыс Үндістанмен қатар, жарты аралының барлық оңтүстік бөлігінде де қыстайтыны анықталды.

Мінез-құлық және экология

Бұл құстар жеке немесе шағын топтарда кездеседі. Олар көбінесе ағаштарда азық іздеп, ағаш бұтақтарындағы жәндіктерді аулайды. Кейде пипиттер сияқты жерде де азықтанады, қорқып қалғанда өткір қызыл дауыспен ағаштарға ұшып кетеді. Олар тік бұтақтарға өрмелеп шыға алады және көлденең бұтақтармен бойшаң жүгіреді. Түнде басқа құстармен бірге қамыстардың арасында демалады. Ерекше түсі мен мекендеу ортасынан басқа, ормандық құйрыққұс, басқа құйрыққұстар сияқты жоғары-төмен емес, бүйірге қарай құйрығын қимылдататын ерекше әдетке ие. Жапон тіліндегі "Jokofury sekirei" (= бүйірге тербелмелі құйрық) деген атауы осы әдетіне байланысты қойылған.