Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық астроном Джилл Корнелл Тартер (16 қаңтар 1944 жылы туған) – сыртқы әлемдегі интеллектіні іздеу (SETI) саласындағы жұмысымен әйгілі американдық астроном. Тартер SETI зерттеу орталығының бұрынғы директоры және SETI институтында Бернард М. Оливер атындағы SETI кафедрасын басқарды. 2002 жылы Discover журналы оны ғылымдағы ең маңызды 50 әйелдің қатарына қосты.
American astronomer
Jill Cornell Tarter (born January 16, 1944) is an American astronomer best known for her work on the search for extraterrestrial intelligence (SETI). Tarter is the former director of the Center for SETI Research, holding the Bernard M. Oliver Chair for SETI at the SETI Institute. In 2002, Discover magazine recognized her as one of the 50 most important women in science.
Ерте өмір және білім
Тартер Нью-Йорк штатында өсті және 1961 жылы Истчестер орта мектебін бітірді. 2001 жылы ол түлектер қауымдастығының даңқ залына енгізілді. Он екі жасында қайтыс болған әкесі Тартерге ерте шабыт беріп, оның табиғатын дамытуға көмектесті. Ол қыздарға арналған деп есептелетін мамандықтарды ұсынғанда қарсылық көрсетіп, инженер болғысы келетінін айтқан. Әкесімен Флоридаға отбасылық сапарларда ол қараңғы аспанға қарап, онда кім немесе не болуы мүмкін екенін ойлайтын. Тартер Корнелл университетінде (1965) инженерлік факультеттің бітіруші курсындағы екі қыздың бірі ретінде инженерлік физика бакалавры дәрежесін алды. Астрономияға деген кәсіби қызығушылығы Калифорния университетінде (Беркли) магистр (1971) және докторлық (1975) диссертацияларын қорғағанда пайда болды. Докторлық диссертациясында сутекті тұрақты түрде қорыта алмайтын кішкентай массалы объектілерді зерттеу барысында ол "қоңыр ергежейлі" терминін енгізді.
Tarter grew up in New York State, and graduated from Eastchester High School in 1961. She was elected to its alumni association hall of fame in 2001. Prior to his death when she was twelve years old, Tarter's father was an early inspiration who encouraged her curiosity when she resisted suggestions that she follow pursuits considered more appropriate for a girl and announced that she wanted to be an engineer. On family trips to Florida with her father, she would look up at the dark skies and wonder who or what might be out there. Tarter earned a Bachelor of Engineering Physics degree as an undergraduate at Cornell University (1965) as one of only two women in her graduating class in the engineering college. Her professional interest in astronomy emerged as she pursued a Master's degree (1971) and PhD (1975) at the University of California at Berkeley. In her PhD dissertation, she coined the term "brown dwarf" while researching small mass objects that fail to stably fuse hydrogen.
Астрономиялық мансап
Тартер көптеген маңызды ғылыми жобаларда жұмыс істеді, олардың көпшілігі ғарыштық өмірді іздеумен байланысты. Аспирантурада оқып жүргенде, ол Cyclops Report арқылы SETI зерттеуіне қызығушылық танытты. Стюарт Бойер оған осы есепті оқуға берді, ол Тартердің сол кезде ескірген PDP 8/S компьютерін бағдарламалай алатынын білген соң. Ол Бойермен SERENDIP радио іздеу жобасында жұмыс істеді және «Жақын маңайдағы дамыған зиялы халықтардан келетін радио толқындарын іздеу» деген аббревиатураны жасады. 1992 және 1993 жылдары ол NASA-ның жоғары ажыратымды микротолқынды зерттеуінің (HRMS) ғылыми қызметкері болды, ал кейіннен SETI институтының қолдауымен HRMS-ті қайта жаңартып, «Феникс» жобасының директоры болды. 2002 жылы Маргарет Тернбуллмен бірге «Феникс» жобасының маңызды бөлігі болған HabCat-ті құрды. Тартер ғарыштық өмірді іздеу және дұрыс ғылыми білім берудің қажеттілігі туралы ондаған техникалық мақалалар жариялады және көптеген лекциялар оқыды. 2012 жылы ол 35 жылдық ғарыштық өмірді іздеуден кейін зейнетке шығуын жариялады. 2006 жылдың 20 қазанында Тартер «Point of Inquiry» подкастында «Біз жалғызбыз ба?» деген сұрақ талқысына қатысты. Тартер: «Егер біз «Біз жалғызбыз ба?» деген сұраққа жауап тапқанда, адамдар адам болу туралы өзгеше ойға келеді» деді. 2011 жылы Тартер «Ғаламдағы зиялы өмір: кімде-кім бар ма?» деген тақырыпта баяндама жасады, бұл баяндама Канар аралдарында өткен алғашқы Starmus фестивалінде оқылды. Астроном Гарик Израильян құрған фестиваль астрономия, оған қатысты ғылымдар, музыка және өнердің үйлесімі болды. Кейін Тартер Израильян, астрофизик және Queen тобының гитаристі Брайан Мей, теориялық физик Стивен Хокинг, эволюциялық биолог Ричард Докинс және басқалармен бірге Starmus директорлар кеңесіне қосылды. Оның 2011 жылғы баяндамасы «Starmus: Адамның ғарыштағы 50 жылы» кітабында жарияланды. Тартер CuriosityStream кеңесшілер кеңесінің және Space for Humanity кеңесшілер кеңесінің мүшесі. 2013 жылдың мамыр айында АҚШ Ғылым лауреаттары туралы заң Конгреске енгізілді. Егер заң қабылданса, Тартердің ғылым лауреаты лауазымына үміткер болуы мүмкін екенін бір комментатор мәлімдеді. 2017 жылы ғылым журналисі Сара Скоулз Тартердің өмірбаяны мен SETI тарихы туралы «Байланыс жасау: Джилл Тартер және ғарыштық өмірді іздеу» атты кітап жариялады.
Tarter has worked on a number of major scientific projects, most relating to the search for extraterrestrial life. As a graduate student, she was inspired to do SETI research by the Cyclops Report. Stuart Bowyer gave her the report to read when Bowyer discovered that Tarter could program the then outdated PDP 8/S computer that had been donated by Jack Welch for Bowyer's SETI a project at Hat Creek Radio Observatory. She worked with Bowyer on the radio search project SERENDIP and created the corresponding backronym, "Search for Extraterrestrial Radio Emissions from Nearby Developed Intelligent Populations". She was project scientist for NASA's High Resolution Microwave Survey (HRMS) in 1992 and 1993 and subsequently director of Project Phoenix (HRMS reconfigured) under the auspices of the SETI Institute. She was co creator with Margaret Turnbull of the HabCat in 2002, a principal component of Project Phoenix. Tarter has published dozens of technical papers and lectures extensively both on the search for extraterrestrial intelligence and the need for proper science education. She had spent 35 years in the quest for extraterrestrial life when she announced her retirement in 2012. On October 20, 2006, Tarter appeared on the Point of Inquiry podcast to discuss the question: "Are we alone?" Tarter stated, "Humans will have a different view about being human if and when we know the answer to the 'Are we alone?' question." In 2011, Tarter delivered a talk, "Intelligent Life in the Universe: Is Anybody Out There? ", at the first Starmus Festival in the Canary Islands. The Festival, founded by astronomer Garik Israelian, was a blend of astronomy, allied sciences, music, and art. Tarter subsequently joined the Starmus Board of Directors, along with Israelian, astrophysicist and Queen founding guitarist Brian May, theoretical physicist Stephen Hawking, evolutionary biologist Richard Dawkins, and others. Her 2011 talk was published in the book Starmus: 50 Years of Man in Space. Tarter is a member of the CuriosityStream Advisory Board and the Space for Humanity Board of Advisors. In May 2013, the Science Laureates of the United States Act of 2013 was introduced into Congress. Tarter was listed by one commentator as a possible nominee for the position of Science Laureate, if the act were to pass. In 2017, science journalist Sarah Scoles published a biography of Tarter and a history of SETI, called Making Contact: Jill Tarter and the Search for Extraterrestrial Intelligence.
Құрмет пен марапаттар
Тартердің астробиологиядағы жұмысы және әйел ғалым ретіндегі жетістіктері оған көптеген ғылыми ұйымдардан марапаттар әкелді. 1989 жылы «Аэроғарыштағы әйелдер» ұйымы оны өмір бойы жеткен жетістіктері үшін марапаттады. 1994 жылы Скептикалық зерттеу комитетінің мүшесі болып сайланды. 1997 жылы Chabot обсерваториясы оны «Жыл адамы» деп атады. 2001 жылы Telluride Tech Festival технология сыйлығын алды. 2002 жылы Америка ғылымды дамыту қауымдастығының, ал 2003 жылы Калифорния ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2003 жылы Адлер планетарийінің ғарыш ғылымдарындағы әйелдерге арналған сыйлығымен марапатталды. 2004 жылы «Time» журналы оны әлемдегі ең ықпалды 100 адамның бірі деп таныды. NASA-дан екі қоғамдық қызмет медалін алды. 2005 жылы Халықаралық астрономиялық одақтың Кіші денелерді атау комитеті 74824 Тартер (1999 TJ16) астероидінің атын бекітті. 2005 жылы Wonderfest ұйымының ғылымды насихаттау жөніндегі Карл Саган сыйлығына ие болды. 2009 жылы TED сыйлығының иегері атанды. 2020 жылы Америка астрономиялық қоғамының Мұрагерлік мүшесі болып сайланды. 2021 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.
Tarter's work in astrobiology and her success as a female scientist have garnered achievement awards from a number of scientific organizations. Awarded a Lifetime Achievement Award by Women in Aerospace in 1989. Elected a Fellow of the Committee for Skeptical Inquiry in 1994. Chabot Observatory named her their person of the year in 1997. Was awarded the Telluride Tech Festival Award of Technology in 2001. Was elected a Fellow of the American Association for the Advancement of Science in 2002 and a Fellow of the California Academy of Sciences in 2003. Received the Adler Planetarium Women in Space Science Award in 2003. Was named one of the 100 most influential people in the world by Time Magazine in 2004. Received two public service medals from NASA. Asteroid 74824 Tarter (1999 TJ16) was named and approved by the International Astronomical Union’s Small Bodies Naming Committee in 2005. Received Wonderfest's Carl Sagan Prize for Science Popularization in 2005. Recipient of a 2009 TED Prize. Elected a Legacy Fellow of the American Astronomical Society in 2020. Elected a member of the American Academy of Arts and Sciences in 2021.
Танымал мәдениет
Тартердің астрономиялық жұмысы Карл Саганның "Контакт" романында бейнеленген. "Контакт" фильмінің нұсқасында басты кейіпкер Элли Арроуэй рөлін Джоди Фостер ойнады. Тартер актрисамен түсірілімге дейін және түсірілім барысында бірнеше ай бойы әңгімелесті, ал Арроуэй кейіпкері "көбінесе" Тартердің жұмысына негізделген. Ол сондай-ақ Джон Босвеллдің "The Poetry of Reality (An Anthem for Science)" музыкалық видеосы, "Symphony of Science" жобасының құрамында да көрсетілген. 2012 жылғы Seticon II шарасына дейін Тартер, ғылыми фантастикалық фильмдерде көрініс тапқан, әсіресе Стивен Хокинг айтқандай, шетелдік жаратылыстардың шабуылына қатысты алаңдаушылықтарды талқылады. Хокингтің осы алаңдаушылығымен байланысты, адамдар шетелдік өркениеттермен байланыс құру үшін сигналдарды таратуға тырыспауы керек деген сенімі бар. Тартердің пікірінше, Жерге келіп, саяхаттауға жеткілікті дамыған шетелдік жаратылыстар, зорлық-зомбылыққа бейімділіктен арылу үшін ұзақ өмір сүруі керек. "Ғылыми фантастикадағы шетелдік жаратылыстар көбінесе өздері туралы емес, біз туралы көп нәрсе айтады." Сэр Стивен Хокинг шетелдік өмір Жерді жаулап алуға немесе отарлауға тырысуы мүмкін деп ескерткенмен, мен оған құрметпен келіспеймін. Егер шетелдік жаратылыстар Жерге келсе, онда олардың технологиялық мүмкіндіктері құлдарға, тамаққа немесе басқа планеталарға мұқтаж болмайтындай жетілген болар еді. Егер олар келсе, онда тек зерттеу мақсатында келер еді. Әлемнің жасын ескерсек, біз олардың алғашқы ғарыштық кездесуі болмас еді. Біз "Қара киімдегілер III", "Прометей" және "Соғыс кемесі" сияқты фильмдерді ләззат алуға және өз қорқыныштарымыздың метафорасы ретінде қарауымыз керек, бірақ оларды шетелдік жаратылыстардың келуінің белгісі деп санамауымыз керек.
Tarter's astronomical work is illustrated in Carl Sagan's novel Contact. In the film version of Contact, the protagonist Ellie Arroway is played by Jodie Foster. Tarter conversed with the actress for months before and during filming, and Arroway was "largely based" on Tarter's work. She has also been featured in John Boswell's Symphony of Science music video, "The Poetry of Reality (An Anthem for Science)". Prior to Seticon II in 2012 Tarter addressed concerns about alien invasion, like those seen in science fiction films, in particular those expressed by Stephen Hawking. Correlated with Hawking's reservations is his belief that humans should not attempt to broadcast signals in order to contact alien civilizations (Active SETI). Tarter thinks that aliens evolved enough to communicate with and travel to Earth will be long lived enough to have needed to grow beyond violent tendencies. “Often the aliens of science fiction say more about us than they do about themselves While Sir [sic] Stephen Hawking warned that alien life might try to conquer or colonize Earth, I respectfully disagree. If aliens were able to visit Earth that would mean they would have technological capabilities sophisticated enough not to need slaves, food, or other planets. If aliens were to come here it would be simply to explore. Considering the age of the Universe, we probably wouldn’t be their first extraterrestrial encounter, either. We should look at movies like ‘Men in Black III,’ ‘Prometheus’ and ‘Battleship’ as great entertainment and metaphors for our own fears, but we should not consider them harbingers of alien visitation.”