Лиман Спитцер: Американдық астроном, физик, таушы. Ғарыштық телескоптар идеясын ұсынған, жұлдыздардың қалыптасуын зерттеген. Spitzer Space Telescope-тің авторы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық астроном (1914–1997)
American astronomer (1914–1997)
Лайман Спитцер кіші (26 маусым 1914 – 31 наурыз 1997) – американдық теориялық физик, астроном және альпинист. Ғалым ретінде ол жұлдыздардың қалыптасуын және плазма физикасын зерттеді. 1946 жылы ол ғарышта жұмыс істейтін телескоптар идеясын ұсынды. Спитцер стелларатор плазмалық құрылғысын ойлап тапты және ол NASA-ның Спитцер ғарыш телескобының атымен аталады. Альпинист ретінде ол Дональд С. Мортонмен бірге Тор тауына алғашқы шағылысты жасады.
Lyman Spitzer Jr. (June 26, 1914 – March 31, 1997) was an American theoretical physicist, astronomer and mountaineer. As a scientist, he carried out research into star formation and plasma physics and in 1946 conceived the idea of telescopes operating in outer space. Spitzer invented the stellarator plasma device and is the namesake of NASA's Spitzer Space Telescope. As a mountaineer, he made the first ascent of Mount Thor, with Donald C. Morton.
Ерте өмір және білім
Спитцер Огайо штатының Толедо қаласында пресвитериандық отбасында Лайман Спитцер аға мен Бланш Кэридің (құрметті аты Брумбек) ұлы болып дүниеге келді. Әкесінің әжесі арқылы ол өнертапқыш Илай Уитнимен туыс еді. Спитцер Скотт орта мектебін бітірді. Одан кейін ол 1929-1931 жылдары Филипс академиясында оқыды, сосын Йель колледжіне түсті, онда 1935 жылы Phi Beta Kappa құрметімен бітірді және Skull and Bones қоғамының мүшесі болды. Кембридждегі Сент-Джонс колледжінде бір жыл оқығанда Артур Эддингтон мен жас Субрахманян Чандрасекар оған үлкен әсер етті. АҚШ-қа оралғаннан кейін, Спитцер 1938 жылы Принстон университетінен физика ғылымдарының докторы дәрежесін алды, бұл үшін "Соңғы супергигант жұлдыздардың спектрлері" тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады, оның жетекшісі Генри Норрис Рассел болды.
Spitzer was born to a Presbyterian family in Toledo, Ohio, the son of Lyman Spitzer Sr. and Blanche Carey (née Brumback). Through his paternal grandmother, he was related to inventor Eli Whitney. Spitzer graduated from Scott High School. He then attended Phillips Academy from 1929 to 1931 and went on to Yale College, where he graduated Phi Beta Kappa in 1935 and was a member of Skull and Bones. During a year of study at St John's College, Cambridge, he was influenced by Arthur Eddington and the young Subrahmanyan Chandrasekhar. Returning to the U. S., Spitzer received his Ph. D. in physics from Princeton University in 1938 after completing a doctoral dissertation, titled "The spectra of late supergiant stars", under the direction of Henry Norris Russell.
Тау-кен көтеру
1965 жылы Спитцер мен Дональд Мортон Канаданың Нунавут аймағындағы Баффин аралындағы Ауюиттук ұлттық паркіндегі Тор тауына алғашқы болып шықты.
In 1965, Spitzer and Donald Morton became the first to climb Mount Thor , located in Auyuittuq National Park, on Baffin Island, Nunavut, Canada.
Ғылым
Спитцердің Йель университетіндегі оқытушылық қызметінің қысқа мерзімі соғыс кезінде сонарды дамыту жұмысымен тоқтатылды. 1947 жылы, 33 жасында ол Расселден кейін Принстон университеті обсерваториясының директоры болды, және ол осы институтқа, өзінің замандасы және досы Мартин Шварцшильдпен бірге, 1979 жылға дейін жетекшілік етті. Спитцердің зерттеулері жұлдызаралық ортаға арналған, ол оған плазма физикасының терең білімін әкелді. 1930 және 1940 жылдары ол жұлдыздардың қалыптасуын үздіріліссіз, қазіргі процестердің бірі деп бірінші болып мойындады. Оның "Ғарыштағы тараң материя" (1968) және "Жұлдызаралық ортадағы физикалық процестер" (1978) атты монографиялары ондаған жылдық еңбекті жинақтады және өзі бірнеше онжылдыққа стандартты оқулықтарға айналды. Спитцер Принстон университетінің бақыланатын термоядролық зерттеулердегі пионерлік бағдарламасы – "Маттерхорн" жобасының негізін қалаушы директоры болды, ол 1961 жылы Принстон плазма физикасы зертханасы деп қайта аталды. Ол жалпы ғарыш оптикалық астрономиясының, әсіресе Хаббл ғарыш телескобына айналған жобаның ерте жақтасы болды. 1981 жылы Спитцер Дүниежүзілік мәдени кеңестің негізін қалаушы мүшесі атанды.
Spitzer's brief time as a faculty member at Yale was interrupted by his wartime work on the development of sonar. In 1947, at the age of 33, he succeeded Russell as director of Princeton University Observatory, an institution that, virtually jointly with his contemporary and friend Martin Schwarzschild, he continued to head until 1979. Spitzer's research centered on the interstellar medium, to which he brought a deep understanding of plasma physics. In the 1930s and 1940s, he was among the first to recognize star formation as an ongoing contemporary process. His monographs, "Diffuse Matter in Space" (1968) and "Physical Processes in the Interstellar Medium" (1978) consolidated decades of work, and themselves became the standard texts for some decades more. Spitzer was the founding director of Project Matterhorn, Princeton University's pioneering program in controlled thermonuclear research, renamed in 1961 as Princeton Plasma Physics Laboratory. He was an early proponent of space optical astronomy in general, and in particular of the project that became Hubble Space Telescope. In 1981, Spitzer became a founding member of the World Cultural Council.