Кіріспе

Монреаль форумы – Канаданың Квебек провинциясындағы Монреаль қаласындағы Кэбот алаңына қарап тұрған тарихи ғимарат. Sporting News журналы оны «хоккей тарихындағы ең маңызды ғимарат» деп атады. Бұл жабық арена 1924 жылдан 1938 жылға дейін Ұлттық хоккей лигасының «Монреаль Маруны» және 1926 жылдан 1996 жылға дейін «Монреаль Канадиенс» командаларының үйі болды. Форумды Канадалық арена компаниясы 159 күнде салды. Бүгінде Форум ғимаратының көп бөлігі Cineplex Entertainment компаниясы басқаратын «Cineplex Cinemas Forum» атты мультиплекс кинотеатрына айналдырылған. Сонымен қатар, ғимараттың жоғарғы қабаттарының үлкен бөлігі Доусон колледжінің кампусын кеңейту үшін пайдаланылады. Атвотер және Сент-Катрин батыс көшелерінің (Метро Атвотер) солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан бұл ғимараттың тарихи маңызы зор, себебі оның мұзында 15 рет Стэнли кубогы жеңіліп, табыс етілді: оның он екісі «Канадиенс» командасы үшін, біреуі «Маруны» үшін (арена алғаш рет олар үшін салынған); ал қалған біреуі келуші «Нью-Йорк Рейнджерс» және «Калгари Флеймс» командалары үшін болды. Форум сонымен қатар «Монреаль Роудраннерс» және «Монреаль Юниор Канадиенс» командаларына да үй болды.

Тарих

Форумды салу идеясы 1923 жылы Канадалық Тынық мұхит темір жолының президенті сэр Эдвард Вентворт Биттиге тиесілі. Сенатор Донат Реймондтың ұсынысымен Уильям Норти 12 500 орындық мұз аренасының жоспарын жасады. Қаржылық себептерге байланысты жоспарлар 9 300 орындық аренаға дейін қысқартылды. Алайда, мөлшері қысқартылған аренаға да бірден қаржы табу мүмкін болмады. Форумды ақырында Х. Л. Тимминс қаржыландырды. Таңдалған жер – Forum деп аталған роликті коньки тебу аренасының орны болды, және сол атау сақталды. Бұл жерде бұрын Фрэнк және Лестер Патрик, Арт Росс және Рассел Боуи жас кезінде ашық ауадағы мұз хоккей аренасын пайдаланған. Форум 1924 жылғы 29 қарашада ашылды, жалпы құны 1,5 миллион долларға бағаланды, ал бастапқы отыру орындарының саны 9 300 болды. Арена 1949 және 1968 жылдары екі рет жаңартылды. 1996 жылы Форум жабылғанда сыйымдылығы 17 959 адамды құрады, оның ішінде шамамен 1 600 тұрған орын болды. 1968 жылғы жаңарту аясында Торонто қаласындағы Day Sign компаниясы жобалаған және 1970-жылдары Бостон Гарден мен Чикаго стадионында орнатылғандарға ұқсас орталықта ілінген цифрлық уақыт санағыш орнатылды. 1985 жылы Daktronics компаниясы жобалаған жаңа орталықта ілінген уақыт санағыш орнатылды, оның әр жағында түрлі-түсті матрицалық тақталар болды. Монреаль Форумы мен Бостон Гарден сияқты "Original Six" жабық мұз хоккей ареналарының бірі НХЛ ойынының кезеңінің аяқталуын белгілеу үшін жоғары жиілікті дауыс сигналын (сирена) пайдаланды. Кейіннен бұл дауыс сигналы Форумның ізбасары – Белл орталығына қайта орнатылды (әлі де қолданыста бар), Бостонның TD Garden төменгі жиілікті дауыс сигналын мұра еткендей.

Мұз үстіндегі хоккей

Бейсенбі және сенбі күндері «Canadiens» және «Maroons» командаларын қабылдағанда, «Форум» сонымен қатар Квебектің аға хоккей лигасына да төсегін берді, онда «Монреаль Викторияс», «Монреаль Роялс» және «Монреаль Канадиенс» командаларының әуесқой құрамалары сәрсенбі және жексенбі күндері өнер көрсететін. Квебектің жастар хоккей лигасы дүйсенбі күндері, «Банк лигасы» сейсенбі күндері, ал «Темір жол және телефон лигасы» жұма күндері ойнады. «Монреаль форумы» 1950, 1968, 1969, 1970, 1973 және 1976 жылдары «Мемориал кубогы» ойындарына ұйытқы болды, ал 1970 жылы «Жүніор канадиандар» өз алаңында жеңіске жетті. 1972 жылы «Форум» Канада және КСРО арасындағы тарихи «Саммит сериясының» бірінші ойынына табан тіреп, КСРО 7:3 есебімен жеңіске қол жеткізді. 1980 жылғы НХЛ джамбасы «Форумда» өтті, бұл НХЛ аренасында алғаш рет ұйымдастырылған шара болды. «Форум» 1926, 1928, 1930, 1931, 1944, 1946, 1947, 1951, 1952, 1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1973, 1976, 1977, 1978, 1979, 1986, 1989 және 1993 жылдары «Стэнли кубогының» финалын қабылдады. «Форум» мұзында «Стэнли кубогын» жеңіп алған тек екі команда ғана бар: «Нью-Йорк Рейнджерс» 1928 жылы «Maroons» командасын жеңіп, ал «Калгари Флеймс» 1989 жылы «Canadiens» командасын ұтты. 1996 жылдың 11 наурызында «Монреаль Канадиенс» командасы «Монреаль форумында» соңғы ойынын өткізіп, «Даллас Старз» командасын 4:1 есебімен жеңді. Ойын Канадада TSN және TQS телеарналарында, ал АҚШ-та ESPN2 телеарнасында көрсетілді. 1989 жылдан 1994 жылға дейін (соның ішінде 1993 жылғы Кубок жеңісімен) «Канад құрамасының» капитаны болған «Жұлдыздар» командасының Гай Карбоно салтанатты допты тастады. Ойыннан кейін көптеген бұрынғы хоккей жұлдыздары көпшілік назарына ұсынылды, олардың ішінде Морис Ришар (барлық уақыттағы «Canadiens» командасының ең сүйікті ойыншысы деп есептеледі) он алты минут бойы тұрған жұрттан ыстық қолдау алды, көздерінен жас мөлдіреп ақты. «Форумның» үйі киім бөлмесінде орналасқан символдық шырақ – «Фландрия далаларында» поэмасынан алынған «Біз сөнген қолдарымыздан саған шырақты лақтырамыз; оны жоғары ұстау сенің міндетің» деген сөзді бейнелейтін, Эмиль Бушар «Canadiens» командасының киім бөлмесінен ойын алаңына шығарды. Жанып тұрған шырақ бұрынғы «Canadiens» капитандырына (Жан Беливу, Иван Курнуайер, Анри Ришар, Серж Савард, Боб Гейни, және Карбоно) және соңында сол кездегі капитан Пьер Туржонға жеткізілді. Келесі күні шеру ұйымдастырылып, шырақ Молсон орталығына (кейін Белл орталығы деп аталды) жеткізілді. Жаңа аренадағы алғашқы ойын «Нью-Йорк Рейнджерс» командасына қарсы өтті, оны «Canadiens» жеңіп алды.

Басқа спорт түрлері

1932 жылы Монреальде өткен көркем сырғанаудан әлем чемпионаты Канадада алғаш рет ұйымдастырылғанда, еркін сырғанау бәйгесі Форумда өтті. Форумда жабық футбол, бокс, лакросс және теннис сияқты басқа да спорт түрлері өткізілді. 1976 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында гимнастика, гандбол (финал), баскетбол (финал) сияқты бес түрден жарыс өтті. Гимнастика жарысында Надя Команечи тарихта алғаш рет 10 балдық ұпай алды. Форум көптеген маңызды кәсіби күрес матчтарына талмай қызмет етті, бұл туралы 1961 жылы Канада Ұлттық кино басқармасы түсірген "Күрес" (La Lutte) деректі фильмінде көрсетілген.

Ескерткіш оқиғалар

1937 жылдың 11 наурызында Форумда канадалық хоккейші Хоуи Моренцтің жалғыз жерлеу рәсімі өтті. Моренц 28 қаңтарда «Канадтар» және «Чикаго Блэкхокс» командалары арасындағы ойында сынған аяғының салдарынан қайтыс болды. 1964 жылдың 8 қыркүйегінде The Beatles Форумда концерт берді. «A Hard Rain's a Gonna Fall» әнінің тікелей орындалуы және The Bootleg Series Vol. 5: Bob Dylan Live 1975, The Rolling Thunder Revue материалдары осы жерде жазылған. Боб Марли және The Wailers 1978 жылдың 10 маусымында Kaya турнесіне қолдау көрсету мақсатында Форумда өнер көрсетті. The Bee Gees 1979 жылдың 1-2 қыркүйегінде Солтүстік Америкалық «Spirits Having Flown» турнесі аясында екі толық сатылған концерт өткізді. Journey тобының концерттік альбомы Captured-дің алғашқы төрт трегі 1980 жылдың 8 тамызында Форумда жазылған. 1981 жылы канадалық Rush рок-тобы Exit Stage Left атты концерттік фильмін және альбомын түсірді (және оның көп бөлігін жазды). Сол жылы британдық Queen тобы «We Will Rock You» (2007 жылы «Queen Rock Montreal» деген атпен қайта шығарылған) концерттік фильмін түсірді, бұл «The Game Tour» турнесінің соңғы екі концерті болды. Бұған дейін, топ 1977 жылы «A Day At The Races Tour», 1978 жылы «Jazz Tour», 1980 жылы «The Game Tour» турнесінің бірінші кезеңі және 1982 жылы «Hot Space Tour» турнесінде де өнер көрсеткен. 1981 жылдың 4 тамызында The Jacksons Форумда Triumph Tour аясында концерт берді. 1983 жылдың наурыз айында Hall & Oates американдық дуэті Rock 'n Soul Live концерттік фильмін түсіріп, жазды. Black Sabbath тобының «Zero the Hero» әніне түсірілген видеоклиптің тікелей бөлігі 1983 жылы осы жерде түсірілді. 7-8 шілде күндері Мадонна Who's That Girl World Tour аясында екі толық сатылған концерт өткізді. 1983 жылдың шілдесінде Дэвид Боуи өзінің жаңа Let's Dance альбомын насихаттау мақсатында «Serious Moonlight Tour» турнесі үшін концерт берді. Уитни Хьюстон өзінің алғашқы жеке турнесі The Greatest Love World Tour аясында 1986 жылдың 6 тамызында концерт өткізді. 1992 жылдың тамызындағы оқиғалардан кейін Metallica тобы 1993 жылдың ақпан айында Монреаль Форумында екі концерттің билеттерін жарты бағаға сатты. Билли Грэм 1990 жылы Квебек миссиясын өткізді, оған 20 000-ға жуық адам қатысты, бұл халықаралық теледидар арналарында көрсетілді. Содан кейін канадалық Райан Уолтер осы миссияда куәлік берді.

Хоккейден кейін

Канадиандықтар Форумды тастап кеткеннен кейін ғимарат Брайан Де Пальманың "Жылан көздері" фильмі үшін арена сахналарын түсіруге пайдаланылды. Содан кейін Форум толығымен бұзылып, Pepsi Forum деп аталған орталық ойын-сауық орталығына айналдырылды, ол AMC Theatres мультиплекс кинотеатрынан (2012 жылдың шілдесінде Cineplex Odeon-ға сатылды), дүкендер мен мейрамханалардан тұрады. Жаңадан құрылғаннан кейін Rainforest Cafe ашу жоспарланған, бірақ ол ешқашан салынбады. Орталық мұз аренаның ортасында, трибунаның кішкентай бөлігімен және қуаныштан алға еңкейген жанкүйердің мүсінімен (2017 жылдың жазында алынып тасталды) қайта жаңғыртылды, ал бастапқы орындықтар кешенде отыруға арналған орындар ретінде қолданылды. Морис Ришардың мүсіні трибунаның жанында орналасқан. Сен-Катерин көшесіне кіреберісте Ришар мен Селин Дионнан тұратын Квебек Даңқы аллеясы бар. Екеуі де қола жұлдыздарының ашылуына қатысты. Атвотер көшесіне кіреберісте Монреаль Канадиендерінің үлкен қола логотипі және оның айналасында 24 қоладан жасалған Стэнли кубогының баннерлері орналасқан, олар тротуарға бекітілген. Француз тілінде "мәңгілік мақтан" деген сөздер жазылған. Бүкіл ғимарат Форумның тарихымен байланысты, әсіресе Монреаль Канадиендеріне ерекше назар аударылды. Ғимарат 1997 жылы Канаданың ұлттық тарихи орны деп жарияланды, себебі: "Бұл елдегі ең танымал спорттық арена болды, сонымен қатар Канаданың ұлттық мәдениетіндегі хоккейдің рөлі үшін икона ретінде танылды. Форум Канаданың ең көне ірі аренасы және бүкіл тарихы бойында елдегі маңызды мәдени, саяси және діни іс-шаралардың жетекші орны болды." |Канаданың тарихи орындары мен ескерткіштер жөніндегі кеңесінің хаттамасы, 1997 жылғы маусым.

Монреаль қаласы ғимараттың құнын 2012 жылы 36,8 миллион долларға бағалады. Бұл 2009 жылғы алдыңғы бағалаудан 10 миллион долларға төмендеуді білдіреді. AMC Forum қазір Нью-Йорк қаласындағы жылжымайтын мүлік инвесторы Бен Ашкеназиге тиесілі, Investissements Forum Canadien Inc. фирмасы арқылы. Соңғы жылдары экономикалық төмендеуге байланысты Монреаль Форумы көптеген бос және толыққанды пайдаланбаған кеңістіктерге тап болды. Ғимараттың кірісін арттыру үшін Доусон колледжі 2- және 4-қабаттарының үлкен бөлігін жалға алып, бейімделу кампусын кеңейтті. Бұдан бөлек, кең ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізіліп, кеңістік жаңартылды, оған жалпы сауда орталығының стилі берілді, бұл хоккейге және оның тақырыптарына арналған құрмет белгілерін жоюды білдірді (оның ішінде орталық мұз, трибуналар, отыру орындары, хоккей баннерлері мен мүсіндерін қайта жаңғырту). Форум мен хоккейдің естеліктері жоғары қабаттарда әлі де кездеседі, бірақ бұрынғыдан гөрі әлдеқайда аз көзге түседі.