Гётеборгтың «Scandinavium» мұз сарайының тарихы

Кіріспе

Гетеборг қаласындағы жабық мұз хоккей аренасы, Швеция. Бактериялар туысы – Scandinavium. Scandinavium – Швецияның Гетеборг қаласында орналасқан жабық арена. Оның құрылысы ондаған жылғы кешігулерден кейін 1969 жылы басталды және 1971 жылдың 18 мамырында ашылды. Scandinavium кем дегенде елу рет чемпионат аренасы ретінде таңдалды, онда гандбол және мұз хоккейінен әлем чемпионаттары, Еуропа чемпионаттары, Дэвис кубогының финалдары және 1985 жылы «Еуровидение» ән байқауы сияқты іс-шаралар өтті. Scandinavium – шведтік хоккей лигасының «Фрёлунда ХК» командасының үй аренасы және жыл сайынғы Гётеборг аттар көрмесінің өтетін орны. «Фрёлунда» командасы аренада ойнай бастағаннан бері ШХЛ жеңімпазына берілетін «Ле Мат» кубогын төрт рет жеңіп алды, соңғысы 2019 жылы болды.

Тарих

Бұл жерде арена салу жоспарлары 1931 жылдан бастап Svenska Mässan көрме орталығының жанында жүзу залы мен басқа да қалалық меншікке тиесілі спорт және демалыс нысандарын салу туралы ұсыныстың бір бөлігі болды. 1936 жылы жүзу залы мен қосымша аумақты алдын ала жоспарлау процесі басталды, бірақ сол кездегі Еуропадағы тұрақсыз жағдайға байланысты тоқтап, соңында Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін тоқтатылды. 1948 жылы Valhalla Inomhusarena жобалық атауымен жабық аренаға арналған архитектуралық конкурстың жарияланды. Гетеборгтағы Нильс Олссонның архитектура фирмасында жұмыс істейтін архитектор Пул Хултберг басқаратын жұмыс тобы жеңімпаз жобаны ұсынды. Аренаны қаржыландыру және басқа ұсынылған нысандар жөніндегі мәселелер қоғамдық және саяси пікірталас тудырды, аренаны салу жоспарлары мерзімсіз кешіктірілді. 1931 жылғы ұсыныстағы басты ғимарат болған Вальхалла жүзу залы 1950 жылдары басқа орталық жүзу нысандарының сыйымдылығы жетіспеуіне байланысты салынған жалғыз нысан болды. 1962 жылғы сайлау кампаниясында Швецияның Социал-демократиялық партиясы сайлауда жеңіске жетсе, аренаны салатындарын уәделеді. Социал-демократтар сайлауда жеңіске жетті және алдын ала жоспарлау процесі басталды, бірақ қаржыландыру мәселесі шешілмеді және жоспарлар тағы да тоқтап қалды. 1968 жылы Гетеборгтың 350 жылдығын тойлауды жоспарлауға тағайындалған комиссия аренаны 1971 жылғы тойларға уақытында салудың орынды екенін шешті, осылайша мерейтойдың есте қаларлық мұрасын қалдыруға болады. Муниципалитет пен жеке инвесторлар құрылысқа жауапты компания құрды, ал Хултбергтен 23 жыл бұрынғы жобаларын қайта қарау сұралды. Құрылыс құны 23 миллион SEK деп бағаланған, бұл кеңінен наразылық пен қызу пікірталастарға себеп болды, бірақ құрылыс барысын тоқтатпады. 1969 жылдың мамыр айында аренаның құрылыс рұқсаты жоқ екені анықталды, бұл құрылысты бірнеше аптаға кешіктірді. Құрылыс аяқталып, тартан жолдары орнатылған кезде ғимараттағы жанғыш газдардың концентрациясы соншалықты жоғары болды, бір ұшқын бүкіл құрылысты жарылтуы мүмкін еді. 1971 жылдың мамыр айында құрылысы аяқталған Скандинавиум Солтүстік Еуропадағы ең үлкен жабық арена болып, 14 000 көрерменді қабылдай алатын болды. Құрылыс құны 31 миллион SEK құрады, бұл 8 миллион SEK бюджет тапшылығына әкелді. 2023 жылдың мамыр айында Гетеборг қалалық кеңесі Вальхалла жүзу залының орнында жаңа спорттық нысан салуды мақұлдады, одан кейін қазіргі арена бұзылады.

Plans to build an arena at the site were part of a proposal originating from 1931 to build a swimming hall and other municipally owned facilities for sport and recreation next to the exhibition center Svenska Mässan. In 1936 a preplanning process for the swimming hall and the adjunct area started, but was put on hold due to the precarious situation in Europe at the time and eventually canceled following the outbreak of World War II. In 1948 an architectural design competition was announced for an indoor arena with the project name Valhalla Inomhusarena , the winning design was presented by a work group led by architect Poul Hultberg, who was working for Nils Olsson's architect firm in Gothenburg. Financing for the arena and other proposed facilities became a subject of public and political debate, the plans to build the arena were postponed indefinitely. The Valhalla Swimming Hall, which was the primary building in the 1931 proposal, was the only proposed facility to be built during the 1950s due to capacity problems at other central swimming facilities. In the 1962 election campaign the Swedish Social Democratic Party guaranteed that they would build the arena if they won the election. The Social Democrats won the election and a pre planning process was started but financing was still an issue and the plans were yet again put on hold. In 1968 a committee assigned to plan the 350th year celebration of Gothenburg considered that it was a good idea to build the arena in time for the celebrations in 1971, making it a lasting memory of the anniversary. A company responsible for the construction was formed by the municipality and private investors, while Hultberg was asked to revise his 23 year old designs. An estimated construction cost of twenty three million SEK caused wild protests and intense debates but did not delay the progress. In May 1969 it was discovered that there was no construction permit for the arena, delaying the start of construction for a few weeks. When tartan tracks were installed near the end of construction, the concentration of flammable gases in the building was so high that one spark could have potentially blown up the entire structure. When construction was completed in May 1971, Scandinavium stood as the largest covered arena in northern Europe with an attendance capacity of 14,000 spectators. The construction cost totaled 31 million SEK, which resulted in an eight million SEK budget deficit. In May 2023, the Gothenburg city council approved the construction of a new sports facility on the site of the Valhalla Swimming Hall, which will be followed by the demolition of the current arena.

Құрылымы мен құрылғылары

Скандинавиумның "тартымды көрінісі" Калгаридегі Saddledome сияқты басқа да ареналарды еске түсіретін гиперболалық параболоид пішіндес еңкейтілген шатырынан туындайды. Шатыр алдын ала керілген кабельдік тормен ұсталады, оның тіреуіш кабельдері екі бағытта да шамамен төрт метр аралықта орналасқан. Бұл кабельдік тор 3,5 м × 1,2 м (11,5 фут × 4 фут) тікбұрышты қимасы бар кеңістікте иілген темірбетон сақиналы арқалыққа бекітілген. Ілмелі кабельдер шатырдың ең биік нүктесінен он метрге көтеріледі, ал кергіш кабельдер сақиналы арқалықтың ең төменгі бөлігіне төрт метрге түседі. Ғимараттың биіктігі, алаң еденінен шатырдың ең жоғарғы нүктесіне дейін 14 метрді құрайды. Сақиналы арқалық қырық дөңгелек бағана мен төрт қатты пилонға тіреледі, олардың барлығы аренаның сыртқы қасбетінде көрінеді. Пилондар радиалды бағытталған бетон қабырғаларынан тұрады, олардың ұзындығы 3,5 метр, және олар желдету жабдықтарын орналастыруға арналған. Видеоэкран, жарық және дыбыс жүйесі төрт пилонға бекітілген радиалды кабельдік жүйеде ілінген. Түсті теледидар трансляциясы үшін осы құрылғыларды тікелей шатырға орнату жеткілікті сенімді деп табылған жоқ. Кабельдік жүйе сонымен қатар сақиналы арқалық үшін кернеулік таяқшалардың қызметін де атқарады. Скандинавиумдағы орындықтар бір деңгейлі монолитті трибунада орналасқан. Құрылыстың дөңгелек пішіні және арена еденінің симметриялық сопақ пішіні еденнің ұзындығы бойында көбірек қатарлардың пайда болуына ықпал етеді. Алғашқы алты қатар телескоптық орындықтардан тұрады, оларды электрлік түрде жиюға болады. Аренада екі солтүстік пилонның арасында орналасқан қырық төрт атқарушы ложасы бар. Мұз хоккейі алаңының өлшемдері 61 метр × 30 метр (200 фут × 98,5 фут), бұл стандартты халықаралық өлшем. 2001 жылы NHL өлшемдеріне ауысуға немесе мұз хоккейінен басқа іс-шаралар кезінде оңай алып тастауға мүмкіндік беретін жаңа екі қабатты жартылай қоршаулар орнатылды. Көрермендердің көру мүмкіндігін арттыру үшін, металл бөліктері бар дәстүрлі плексиглас орнына, жоғары бұрыштарында мөлдір пластикалық ұстағыштармен бекітілген қаталданған шыны панельдерден тұратын үздіксіз қорғаныш шыны кедергісі қолданылады. Аренада сонымен қатар McDonald's мейрамханасы бар, ал оның әйгілі алтын аркалары аренаның көшелік белгішесінің үстіне орналастырылған.

Scandinavium's "sweeping appearance" comes from the hyperbolic paraboloid shaped saddle roof, which resembles other arenas such as the Saddledome in Calgary. The roof is supported by a prestressed cable net, with a nearly constant spacing of four meters in both directions, anchored in a space curved reinforced concrete ring beam with a rectangular cross section of 3.5 meters × 1.2 meters (11.5 ft × 4 ft). The hanging cables rise ten meters to the top from the saddle point and the bracing cables fall four meters to the valley of the ring beam. The building is 14 meters (46 ft) tall, from the event floor to the pinnacle of the roof. The ring beam is supported by forty circular columns and four stiff pylons, all visible in the arenas facade. The pylons consist of radially oriented concrete walls, with a length of 3.5 meters (11.5 ft), which stores ventilation equipment. The video board, lights, and sound system is suspended in a radially oriented cable system anchored in the four pylons. It was not consider stable enough for colour telecasting to attach these components directly to the roof. The cable system also serves as tension rods for the ring beam. The seating in Scandinavium is arranged in a one level monolithic grandstand. The round design of the structure and the symmetric oval shape of the arena floor results in more rows along the length of the floor. The first six rows are telescopic seating which can be electrically retracted. There are forty four executive boxes in the arena, located between the two northern pylons. The ice hockey rink measures 61 meters × 30 meters (200 ft × 98.5 ft) which is standard international size. New double frame half boards were installed in 2001, designed to switch to NHL rink dimensions or to be easily removed when other events than ice hockey take place. To maximize the view for spectators, a seamless protective glass barrier consisting of tempered glass panels clipped together at their top corners with clear plastic brackets is used instead of traditional Plexiglas with metal dividers. The arena also contains a McDonald's restaurant, and the familiar golden arches are placed atop the arena's street sign.