Кіріспе

Монреальдегі жабық арена (фр. Centre Bell), бұрынғы Молсон орталығы, Канаданың Квебек штатындағы Монреаль қаласында орналасқан көп мақсатты арена. 1996 жылдың 16 наурызында ашылған бұл арена Ұлттық хоккей лигасының (NHL) «Монреаль Канадиенс» командасының үй аренасы болып табылады, ол «Монреаль форумына» жаңаша алмастырды. Арена Molson отбасының меншігінде, команданың «Groupe CH» меншік тобы арқылы және «Groupe CH» еншілес компаниясы «Evenko» арқылы басқарылады. Хоккей конфигурациясында 21 105 адамға сыйымдылығы бар «Белл орталығы» Ресейдегі Санкт-Петербургтегі «SKA Аренасынан» кейін әлемдегі екінші ірі хоккей аренасы болып есептеледі. Хоккейден басқа, «Белл орталығында» ірі концерттер, сондай-ақ ара-тұра аралас жекпе-жектер мен кәсіби күрес жарыстары да өткізіледі. 1996 жылы ашылғаннан бері ол әлемдегі ең жұқ жүретін ареналардың бірі болып саналады және әдетте Канададағы кез келген аренаға қарағанда ең көп көрерменді қабылдайды. 2012 жылы ол спорттық емес іс-шараларға сатылған билеттер саны бойынша әлемдегі бесінші орынды иеленді.

Тарих

Құрылыс 1993 жылғы 22 маусымда басталды, бұл Канадалықтар Форумда Лос-Анджелес Кингстерін жеңіп, 24-ші және соңғы Стэнли кубогын алғаннан кейін шамамен екі апта өткен соң болды. Аренаның бастапқы атауы сол кезде Канадалықтардың иесі болған Molson, Inc. сыра компаниясын көрсететін болды. Molson команданы сатқан кезде атау құқығын сақтап қалмауға шешім қабылдады және 2002 жылғы 1 қыркүйекте Bell Canada атау құқығын сатып алғаннан кейін атау ресми түрде өзгертілді. 2015 жылғы 14 қазанда Bell Centre-де барлық орындықтарды ауыстыру, дәліздер мен сауда орындарын жаңарту, жаңа мейрамханалар ашу, қоғамдық Wi-Fi орнату және Монреаль Канадалықтары даңғылын (арена орналасқан Гаушетьере көшесінің бөлігі) жаяу жүргіншілерге арналған көшеге айналдыру жоспарланған жөндеу жұмыстары жүргізілетіні туралы хабарланды. Бұл жөндеу жұмыстарының бюджеті 100 миллион доллар көлемінде, және олардың қалыпты жұмысқа кедергі келтірмейтіні күтілуде.

Орналасқан жері

Белл-орталығы Монреаль қаласының орталығында, Виль-Мари ауданында, «Канадтар Монреаль» даңғылының (бұрынғы Батыс Де-ла-Гошетьер) және Де-ла-Монтанье көшесінің қиылысында орналасқан. Оған қосылған Лусьен Л’Альье қалалық теміржол терминалы сол қиылыстың жанында. Бұдан өзге, ол 1250 René Lévesque көкжиегінен көше артында орналасқан. Оған қоғамдық көлікпен оңай жетуге болады, себебі ол Лусьен Л’Альье және Бонавентур метро станцияларымен байланысты. Сонымен қатар, ол жер асты қаласымен және Орталық станциямен де байланысты.

Отырғыштар

Солтүстік Америка ареналарының көпшілігінен айырмашылығы, олар әдетте Populous және оның ізашарларымен жобаланған, Белл орталығы жергілікті консорциуммен жобаланған және көптеген ерекше дизайндық ерекшеліктеріне ие. Трибуналар көріністі жақсарту үшін тік көлбеуге ие. 100-ші деңгейдегі әбдөрлер әр шетінде орналасқан төменгі деңгейде шоғырланған. Белл орталығы үш қабатты құрылымда: төменгі 100 секция, көбінесе "қызылдар" деп аталады, себебі осы орындықтар қызыл түспен боялған; жеке және корпоративтік ложалардың екі деңгейі арасында орналасқан 200 секция, "Клуб Дезжардин" деп белгіленген (үлкен орындықтар, тегін тамақ және алкогольсіз сусындар сияқты премиум мүмкіндіктерге ие), және жоғарғы 300–400 секциясы. 300–400 секциясы орындықтардың түсіне қарай үш аймаққа бөлінеді: ақ секция қатарлары AA–FF, сұр секция қатарлары A–D, ал көк секция "400" деп белгіленген және қатарлары A–D-ден тұрады. 400 секциясының шеттері тағы екі топқа бөлінеді. Канадтықтар екі рет шабуылдайтын жаққа қарай Coors Light Zone орналасқан, онда секцияның жанкүйерлері және дәліз бойында музыка ойнайтын топ бар. Екінші жағында Отбасылық аймақ орналасқан, онда балаларға арналған билет бағасы және алкогольге шектеулер қойылған. Пресс-гондоланың артындағы 318, 319 және 320 секцияларындағы орындықтарда, қалыпты таблоның көрінісін кедергілеуіне байланысты, гондоланың арт жағында өздерінің есеп тақталары бар.

Интерьер

Кейбір бастапқы шағымдардан кейін, әсіресе «Форуммен» салыстырғанда, ғимараттың жалпы көрінісіне қанағаттанбағандықтан, «Канадиенс» командасы ғимаратты команда тарихын көрсету арқылы, оның ішінде жоғарғы қабаттағы орындықтардың айналасына ойыншылардың сақинасын орнату арқылы жайлап безендіре бастады. «Molson Ex Zone» аймағында тікелей музыка ойнайтын сахна және жеке қызыл түс схемасы бар.

Ойын-сауық

Белл орталығы Монреальдегі ірі ойын-сауық шараларының негізгі орны болып табылады. Аренада Селин Дион, Лес Коубойс Фрингантс, Глория Эстефан, Стромей, Twenty One Pilots, Тина Тернер, Depeche Mode, Принс, Дрейк, Шакира, Элтон Джон, Билли Джоэл, Шания Твен, Шер, Bon Jovi, Van Halen, Rush, Coldplay, Рианна, Guns N' Roses, Slipknot, U2, Ники Минаж, Ариана Гранде, Тейлор Свифт, Деми Ловато, Кэти Перри, Пол Маккартни, Леди Гага, Джанет Джексон, Роджер Уотерс, Spice Girls, Джастин Тимберлейк, Барбра Стрейзанд, Мадонна, Metallica, Iron Maiden, The Rolling Stones, Aerosmith, Imagine Dragons және Дуа Липа сияқты көптеген әртістер өнер көрсетті. Белл орталығында ең көп рет өнер көрсеткен әнші – Селин Дион, ол 1996 жылдан 2020 жылға дейін 50 рет сахнаға шықты. Оның 1996 және 1997 жылдардағы «Falling into You: Around the World» туры, 1998 және 1999 жылдардағы «Let's Talk About Love World Tour», 2008 және 2009 жылдардағы «Taking Chances World Tour», 2016 жылғы жазғы туры және 2019 және 2020 жылдардағы «Courage World Tour» концерттері осыған куә. 1999 жылдың 31 желтоқсанында ол «Let's Talk About Love World Tour» турнесінің соңғы концертін өткізді, бұл музыка индустриясынан үш жылдық үзіліс алдындағы соңғы өнері болды. 1999 жылдың тамызында «Жақсылықтар» (Les Misérables) үшінші ұлттық гастролі 12 күндік сапармен Монреальге келді. 1980 жылы Парижде Жан Вальжан рөлін алғаш ойнаған Роберт Мариен, сондай-ақ 1991 жылы Монреальде басталған екі тілді канадалық турнеде Монреальдегі тоқталыс үшін актерлер құрамына қосылды.

Мұз үстіндегі хоккей

1996 жылғы Хоккей әлем чемпионатының соңғы екі ойыны «Белл-орталығында» өтті (АҚШ екі ойында да жеңіске жетіп, Канаданы 2:1 есебімен жеңді). «Белл-орталығы» 2004 жылғы Хоккей әлем чемпионатында да екі іріктеу ойынын қабылдады. 2009 жылғы НХЛ «Жұлдыздар ойыны» және 2009 және 2022 жылғы НХЛ-дің жаңа ойыншыларды таңдау дөңгелегі де осы аренада өтті, соңғысында «Канадиенс» командасы Юрай Слафковскиді бірінші таңдау ретінде алды. «Монреаль Канадиенс» командасының үй ойындары 2004 жылдың қаңтарынан бері үздіксіз толып отырады. Сонымен қатар, «Канадиенс» командасы НХЛ-дегі көрермендер саны бойынша алдыңғы қатардағы клубтардың бірі. 2009–2010 маусымында «Хабс» өз алаңындағы ойындарға ең көп көрермен шақырды. 2010 жылдың 12 мамырында барлық 21 273 орын 45 минут ішінде сатылып кетті, көрермендер үлкен экрандарда көрсетілген «Питтсбург Пингвинз» командасына қарсы плей-офф сериясының 7-ші ойынын тамашалады. Аренадағы шу деңгейі 110 дБ-ға дейін жеткені хабарланды, әсіресе 2010 жылғы Стэнли кубогы плей-оффында, 2010 жылдың 10 мамырында «Питтсбург Пингвинз» командасына қарсы өткен 6-шы ойында, бұл аренаны хоккей ойындары кезіндегі ең шулы НХЛ ареналарының біріне айналдырды. 2014 жылдың 9 желтоқсанында «Канадиенс» командасы «Ванкувер Канукс» командасын қабылдады, бұл Жан Беливудың қайтыс болғаннан кейінгі алғашқы үй ойыны болды. Ойынға дейін оған арналған естелік шарасы өткізілді. Сол күні кешке «Белл-орталығында» 21 286 жанкүйер болды, Беливуға арналған бір орын бос қалды, ал ресми статистикада көрермендер саны оны құрметтеу үшін бір адамға кемітілді. «Белл-орталығы» 2021 жылы алғашқы Стэнли кубогы финалын қабылдады, ал үшінші және төртінші ойындар осы аренада өтті. «Канадиенс» командасына 29 мамырдан 14 маусымға дейін 2500 жанкүйерге рұқсат берілді, ал кейіннен Квебек үкіметінің COVID-19 пандемиясына байланысты қоғамдық денсаулық сақтау шектеулеріне байланысты «Вегас Голден Найтс» командасына қарсы үшінші турда және Стэнли кубогы финалында 3500 жанкүйерге рұқсат берді. «Канадиенс» командасы Стэнли кубогы финалына арналған аренаның сыйымдылығын 50% -ға (10 500 адам) дейін арттыруды үміттене білді, бірақ Квебек үкіметі бұл өтінішті қабылдамады. Аренаның сыйымдылығы үшінші тур мен финалда 3500 жанкүйерге шектелгендіктен, мыңдаған жанкүйерлер аренаның сыртында жиналып, ойындарды аренаға іргелес орналасқан «Ла Кейдж» спорт барының сыртындағы теледидар экранында тамашалады. 2021 жылдың 26 қыркүйегінен 8 қазанына дейін «Белл-орталығында» маусым алдындағы ойындарға 7500 жанкүйерге рұқсат берілді, ал 13 қазандағы ашылу күні Квебек үкіметі жаңа ережелерді енгізіп, «Канадиенс» командасының 21 105 адамдық толық сыйымдылығына оралуы мүмкін екенін мәлімдеді. 2024 жылдың 20 сәуірінде «Белл-орталығы» Кәсіби әйелдер хоккей лигасының (PWHL) жаңа «Монреаль» командасының алғашқы үй ойынын қабылдады, бұл «PWHL Торонто» командасына қарсы өткен матч «Жоғарыдағы дуэль» деп аталды, бұл екі команданың сол кездегі лигадағы көшбасшылық позициясын көрсетеді. 21 105 көрермен жиналған бұл ойын әйелдер хоккейі матчының жаңа рекордтық көрсеткішіне айналды.

Баскетбол

2010 жылдың қазан айынан бастап Белл орталығы таңдалған НБА маусым алдындағы ойындарын қабылдап келеді, көбінесе Торонто Рапторс командасының ойындары өтеді; алғашқысы 2010 жылдың 22 қазанында өтті, онда Рапторс Нью-Йорк Никс командасын қабылдады. Одан бері ол NBA Canada Series аясында маусым алдындағы ойындарды өткізіп келеді, соның ішінде АҚШ-та өткен барлық ойындар да осы серияға кіреді.

Аралас жекпе-жек өнері

Белл-орталығы 2008 жылдың сәуірінде UFC 83 турнирін қабылдады, бұл Канадада өткен алғашқы UFC аралас жекпе-жек турнирі болды. Басты жекпе-жек – велтерлік салмақтағы чемпион Мэт Серра мен Монреаль тумасы Жорж Сент-Пьер арасындағы қайта кездесу болды. Қолжетімді билеттер бір минуттан кем уақытта сатылып түгел, ал турнир сол кезде UFC-нің барлық уақыттағы рекордтық көрермен жиынына ие болды (кейіннен UFC 129 Торонтода өткен турнирі бұл көрсеткішті жаңартты). Кейін Белл-орталығында UFC 97, UFC 113, UFC 124, UFC 154 және UFC 158 турнирлері де өтті, олардың соңғы үш турнирінің басты жұлдызы Сент-Пьер болды.

Кәсіби күресу

Bell Centre кейде WWE кәсіби күрес іс-шараларын қабылдады, оның ішінде төрт төлемдік іс-шара (1997 жылғы Survivor Series, 2003 жылғы No Way Out, 2009 жылғы Breaking Point және 2023 жылғы Elimination Chamber), сондай-ақ 11 Raw эфирі және 8 SmackDown эфирі. 2023 жылғы Elimination Chamber бұл құрылымның Канада аумағында тұңғыш рет орналасуы болды және тарихта құрылымның АҚШ-тан тыс жерде өткен екінші жағдайы еді, ал 2022 жылы Сауд Арабиясының Джидда қаласында өткен іс-шарадан кейін, Лавал қаласының тумасы Сами Зейн, Рим Рейнсқа қарсы талассыз WWE Универсалды Чемпионаты үшін басты матчта өнер көрсетті. 2019 жылдың сәуір айында Bell Centre 2019 жылғы Superstar Shake-up үшін Raw және SmackDown эфирлерін тікелей эфирде көрсетті, бұл WWE тарихында АҚШ-тан тыс аренада өткен алғашқы іс-шара болды. 2022 жылдың 19 тамызында Bell Centre SmackDown-ның 1200-ші эпизодын қабылдады. 1997 жылғы Survivor Series кезінде Bell Centre әйгілі "Монреаль Скруджоб" матчының ортасы болды, онда Калгари қаласының тумасы Брет Харт өзінің қарсыласы Шон Майклсқа WWF Чемпионатын даулы түрде жоғалтты. Харт келесі айда қарсылас World Championship Wrestling (WCW) ұйымына өтуге келісімшартқа қол қойды және өз елінде Майклсқа қарсы чемпионат матчында жеңіліс тануға ниеті болмады. Алғашқы жоспар бойынша, матч күресшілердің одақтастары арасындағы төбелес салдарынан дисквалификациямен аяқталуы керек еді, бұл Хартқа кейінірек жеңіліске ұшырауға немесе чемпионаттан бас тартуға мүмкіндік берер еді. Алайда, WWF иесі Винс МакМахон Харттың білмеуімен араласып, төрешіге Хартқа қарсы Sharpshooter қолданғаннан кейін Майклстың жеңісін жариялауға бұйрық берді, тіпті ол нақты бас иеді деп мәлімдеме жасады. Күрес жазушысы Майк Джонсон бұл матчты "кәсіби күрес тарихындағы ең көп талқыланған матч" деп санады. Сегіз жыл өткен соң, сол аренада Майклс өзінің "Монреаль, сенің әкең кім?" атты әйгілі сөзін айтты, ол 2005 жылғы SummerSlam-де Халк Хоганмен өтетін матчына дейін промо-шоуда бұл сөзді қолданды, бұл Монреаль жанкүйерлерінен қызу қарсылық күшін сезіндірді. Брок Леснар 2002 жылдың 18 наурызындағы Raw бағдарламасында, Торонтодағы WrestleMania X8-ден кейін теледидардағы WWE дебютін жасады, Maven мен Al Snow арасындағы Hardcore матчына араласты. Аренаның кіреберісіндегі қабырғада аренада өткен маңызды оқиғалар бейнеленген, олардың арасында Леснардың дебюті де бар. 2023 жылдың желтоқсанында All Elite Wrestling (AEW) Монреальде дебют жасады, Collision және Dynamite бағдарламаларын тікелей эфирде көрсетті.

Басқа

Белл орталығы 2020 жылғы наурызда фигуралы сырғанаудан әлем чемпионатын қабылдауға жоспарланған еді, бірақ COVID-19 пандемиясының басталуына байланысты чемпионат күштен тоқтатылды. Соңында, ол бұрын жоспарланған шараның орнына 2024 жылғы жарысты қабылдау үшін пайдаланылды. Бұл Монреальде өткен чемпионаттың екіншісі болды, алғашқысы 1932 жылы ескі Форумда өткен.