Кіріспе

Телематты арқылы компьютерлік бағдарламалық қамтамасты тарату

"Телебағдарлама" терминін 1974 жылы осы ұғымды ойлап тапқан У. Дж. Г. Оверингтон енгізген; ол сөзбе-сөз "қашықтықтағы бағдарламалық қамтамасты" білдіреді және көбінесе микропроцессор немесе үй компьютері үшін бағдарламаларды телематты арқылы таратуды білдіреді. Алайда, телематтыны қолдану – бұл өнертабысты іске асырудың ыңғайлы тәсілі ғана болды, ал өнертабыс бұрын теориялық хабар тарату тұжырымдамасы ретінде ойлап табылған. Оның мақсаты – орталық компьютерге кері байланыс қажеттілігінсіз жергілікті өзара әрекеттестікті қамтамасыз ету. Өнертабыс тамақ өнімдерін сақтаудағы жылу алмасуын модельдеуге арналған гибридтік компьютерлік жүйе үшін функция генераторларын зерттеу нәтижесінде пайда болды, сондықтан ол хабар тарату зерттеу орталықтарынан тыс дүниеде туындады. Бағдарламалық байттар терминалға стандартты телетекст символдарының жұптары түрінде ұсынылады, осылайша қолданыстағы және сенімді хабар тарату жүйесі пайдаланылады.

Тарих

Телепрограммалық қамтамасыз ету 1970 және 1980 жылдары Ұлыбританияда пайда болды, ал осы тақырыпта Р. Х. Вивиан (IBA) және В. Дж. Г. Оверингтон 1978 жылғы Халықаралық хабар тарату конвенциясында баяндама жасады. Әлемдегі алғашқы сынақ эфирі 1977 жылдың ақпан айында ITV Oracle арнасында өтті, бірақ сол кезде бағдарламалық жасақтаманы қолдануға мүмкіндік беретін жабдық болмады. Эфирде Signetics 2650 микропроцессоры үшін телетекст телевизорында кодталған бағдарламалық жасақтама ғана көрсетілді. Дегенмен, эфирдің өтуі осы идеяның болашақта іске асыруға болатындығына нақты сенімділік сыйлады. 1978 жылғы Халықаралық хабар тарату конвенциясында Хедгер мырзаның көрме стендісінде ITV Oracle телетекстінің тікелей эфирінен жұмыс істейтін телепрограммалық қамтамасыз етудің демонстрациясы ұсынылды. Оракул сигналы ITV сигналының ішінде тасымалданды. Бір кезде ITV сигналы теледидарлық демонстрацияның бөлігі ретінде байланыс спутнигі арқылы бағытталды, және осы мүмкіндік байланыс спутнигі арқылы бағытталған сигналды пайдаланып телепрограммалық қамтамасыз етуді сынау үшін қолданылды, нәтижесі жақсы болды. Сондай-ақ, 1976 жылдың қараша немесе желтоқсан айларында ITV Oracle арнасында бірнеше минутқа «Телепрограммалық қамтамасыз ету теннисі» деген тақырыпта макеттік ролик тікелей эфирде көрсетілді. Бұл телепрограммалық қамтамасыз етудің болашақ мүмкіндіктерін талқылау кезінде болғанмен, 21-ғасырда Super VHS жазбаларынан телетекст беттерін алу технологиясының дамуы, егер сол кезде ITV телеарнасының Super VHS бейнетаспасына түсірілген болса, онда осы макеттік ролик, сондай-ақ жоғарыда аталған 1977 жылғы және 1978 жылғы Халықаралық хабар тарату конвенциясы кезіндегі эфирлерді телетекст зерттеушілері бейнетаспадан қалпына келтіре алады. Осындай техника 1980 жылдары BBC телепрограммалық қамтамасыз ету эфирлерін қалпына келтіру және архивтеу үшін қолданылды. Сол кезде бағдарламалық жасақтама әртүрлі уақытта (сол кездегі) төрт жердегі телеарнаның бәрінде таратылды. Телепрограммалық қамтамасыз ету және оқулықтар Ceefax (BBC телетекст қызметі) арқылы 1983 және 1989 жылдар аралығында BBC Micro үшін телетекст адаптері арқылы қолжетімді болды және әдетте бір апта бойы көрсетілді. BBC Ceefax телепрограммалық қамтамасыз ету қызметін Джереми Брейшоу басқарды. Телепрограммалық қамтамасыз ету бойынша көптеген оқулықтарды Гордон Хорсингтон жазды. Басқа арналар түрлі компьютерлерге адаптерлер мен топ-бокс арқылы қолдау көрсетті. Сондай-ақ, осы жеткізу жүйесі Meteosat спутнигінен алынған спутниктік ауа райы суреттерін жүктеу үшін де пайдаланылды. Көптеген техникалар қазіргі заманауи цифрлық теледидар жүйелерінің негізін құрайды. BBC Ceefax телепрограммалық қамтамасыз етуінің көптеген архивтері интернетте сақталған.