Кіріспе

көбелектер туысы

Сорокаба (soɾoˈkabɐ) – Бразилияның Сан-Паулу штатының ішкі аймағындағы муниципалитет. 750 000-нан астам тұрғыны бар, бұл штаттың жетінші және Үлкен Сан-Паулу аймағынан тыс екінші ірі қаласы, тек Кампинастан кейін ғана. Қала өз метрополитендік аймағын құрайды, оған 27 муниципалитет кіреді және жалпы халқы 2,06 миллион адамды құрайды. 450,38 км² (немесе шамамен 170 шаршы миль) аумақпен Сорокаба Сан-Паулумен, сондай-ақ Кампинас, Юндиаи, Параиба аңғары, Солтүстік жағалау және Байксада Сантистаның метрополиттік аймақтарымен бірігіп, Сан-Паулу макромегаполисін құрайды. Бұл макромегаполисте 30 миллионнан астам адам тұрады, бұл штат халқының шамамен үштен екі бөлігін құрайды және Оңтүстік жарты шардағы алғашқы мұндай қалалық агломерация болып табылады. Қала жоғары деңгейде индустрияланған, өнеркәсіптік өндірісі 120-дан астам елге таралады және 32 миллиард Реалдан астам ЖІӨ-мен Бразилияда 19-шы орында тұр, бұл көрсеткіш Сан-Луис, Белем, Витория, Натал және Флорианополис сияқты штаттық орталықтардан жоғары. Қалада 22 000-нан астам компания жұмыс істейді, оның 2 000-ы – өнеркәсіптік кәсіпорындар.

Тарих

Бразилияның генерал-губернаторы Дом Франсиско де Соуза (1591–1602), аймақта алтынға сенім артып, Pelourinho – ағылшын тіліндегі "пилори" сөзінің португал тіліне аудармасы, Корольдік биліктің символы ретінде Nova Vila de Nossa Senhora da Ponte de Mont Serrat ауылын құрды. Алтын табылмай қалған соң, губернатор патша сарайына оралды. Он екі жыл өткен соң Дом Франсиско де Соуза ауылдың атын Итавуву деп өзгертті. Бандеирантес экспедициялық тобының мүшесі Балтазар Фернандес 1654 жылы Сорокаба қаласын негіздеді. Ол Nossa Senhora da Ponte (қазіргі Фернандо Престес алаңындағы собор, қала орталығы) капелласын және Сан-Бенто-де-Парнайба монастырын (қазіргі Сан-Бенто монастыры) салдырды. Фернандес сонымен қатар бенедиктин монахтарын осы аймақтағы жергілікті тұрғындарды оқытуға, кедейлерге және науқастарға көмектесуге, сондай-ақ дінге өткізуге шақырды. 1660 жылы монастырь бенедиктиндерге сыйға берілді, содан кейін Ансельмо да Анусасао мен Мауро монахтар қызметке тағайындалды. Алғашқы көшелер мен үйлер ауданға тарала бастады. 1661 жылы Балтазар Фернандес Сао-Паулуға барып, губернатор Корреа-де-Саэ-Беневидестен Сорокабаға ауыл мәртебесін беруді сұрады. Осылайша, 1661 жылдың 3 наурызында Сорокаба Вила де Носса Сеньора да Понте де Сорокаба деп аталды. Ұзақ өтпей муниципалдық кеңес құрылды, оның басты үміткерлері: Балтазар Фернандес және Андре де Зунега (судьялар), Клаудио Фурким және Паскоал Лейт Паис (қалалық кеңесшілер), Домингос Гарсия (прокурор) және Франсиско Санчес (хатшы). 1773 жылы полковник Кристовао Перейра де Абреу мен оның әскерлері келгеннен бастап Сорокаба тарихының маңызды кезеңі – Тропейризм басталды. Елдің солтүстік-оңтүстік бағытымен жылқы арқасында жүк тасымалдау, Рио-Гранде-ду-Сул, Минас-Жерайс және Рио-де-Жанейро арасындағы стратегиялық тұрғыдағы Сорокабадан өтті. Көп ұзамай Сорокабада Feira de Muares (жылқы жәрмеңкесі) ашылды, онда барлық штаттардан келген әскерлер минералдық және ормандық экспедицияларға бара жатқанда аттарын тамақтандырып, демалды, сондай-ақ тауарлар, жылқылар мен құл африкалықтарды сатып алып сатты. Қалада жұмыс істейтін адамдардың саны артып, сауда және алғашқы өнеркәсіптер пайда бола бастады. Сорокабадан сатып алынған тауарлар елдің түкпір-түкпіріне танымал болды, оларды саудагерлер таратты. Тропейризмнің маңызды оқиғалары 1770 жылдан 1870 жылға дейін Сорокаба тарихының жүз жылдығын қамтыды. Тропейризм сонымен қатар Бразилияда Sorocaban пышағы деп белгілі болған жергілікті өндірілген пышақ түрін таратуға ықпал етті. Америкадағы Азамат соғысы кезінде ағылшын мата өндірісінің шикізаты – Оңтүстік АҚШ-тан әкелінген мақта таусылды. Англиядан келген өндірушілер мақта өсіруге жарамды басқа жерлерді іздеуді бастады, соның бірі – сол кездегі Сан-Паулу провинциясы, оған Сорокаба да кірді. 1862 жылы подполковник Франсиско Гонсалвес де Оливейра Мачадо Сорокабада алғашқы мақта плантациясын құрды. Жергілікті климат пен ауа райы қолайлы болғандықтан, плантация гүлденді. Алғашқы егін жинау күтілгеннен асып, өнеркәсіптік және экономикалық дамудың жаңа кезеңі басталды. Англиядан келген бірнеше тоқыма фабрикалары қалада филиалдар ашты, шатырларымен, стильді шатырларымен, үлкен, апельсин түсті кірпіштен салынған ғимараттарымен және түтінмен пейзажды өзгертті. Осы кезеңде Сорокаба "Сан-Паулу тумасы" деген атақты алды, оның еңбекші туысқан қаласына ұқсастығы болды. 1872 жылдың 20 маусымында Estrada de Ferro Sorocabana ашылды, ол мақта өнімдерін, жануарларды және жолаушыларды Сан-Паулуға тасымалдады. Англиядан 6 локомотив пен 62 вагон әкелінді, бастапқыда 7 станция жоспарланды. Телеграф байланысы 1873 жылдың 3 сәуірінде басталды. Бірнеше жылдан кейін теміржол мемлекет шекарасына дейін кеңейтілді, Сорокаба станциясы орталық болып табылды.

Орналасқан жері

Қала Сан-Паулу штатының оңтүстік-шығыс аймағында, штат астанасынан 92 км қашықтықта орналасқан. Басты тас жолдары – Кастело Бранко (SP 280) және Рапосо Таварес (SP 270). Қала Тиете өзенінің сол жақ саласы – Сарокаба өзенінің бойында жатыр. Сорокаба муниципалитеті Козерог тропигінде орналасқан, 2011 жылғы маусымда 23° 26'16" ендігінде, Апаресидинья және Парк Сан-Бенто аудандарынан өтеді. Жозе Эрмирио Жозе де Мораис (SP 75) тас жолының Рапосо Таварес тас жолымен қосылатын жерінде Козерог тропигін көрсететін белгі орнатылған. Бразилияның халқы бойынша ірі қалалардың арасында Сорокаба 30-шы орында. Сорокаба Сан-Паулу штатының халқы бойынша ірі қалалардың қатарында тоғызыншы орында тұр.

Демография

IBGE, 2010 жылғы халық санауы бойынша, Сорокаба қаласының халқы 586 311 адамды құрады. 2000 жылмен салыстырғанда 18,81% өсім тіркелді. Халық тығыздығы – шаршы километрге 1 305,46 адам. Сорокабада әйелдер көпшілікті құрайды, олар жалпы халықтың 51,1% -ын білдіреді. Нақты сандар бойынша, 299 513 әйел және 286 798 ер адам бар, яғни әйелдер ерлерден 12 715-ке артық. Сорокабада қала халқы басым, ауылдық жерлерде халықтың тек 1% (5 971 тұрғын) тұрады, ал қалалық жерлерде 580 340 адам тұрады. Бразилиядағы халық саны бойынша ең ірі қалалардың арасында Сорокаба 30-шы орында, ал Сан-Паулу штатындағы ең ірі қалалардың арасында тоғызыншы орында тұр.

Климат

Сорокабаның климаты субтропиктік, ең суық айы шілде, ал ең жылы айлары қаңтар мен ақпан. Жауын-шашын мөлшері шамамен... Кеппен классификациясы бойынша, Сорокаба Cwa климатына жатады, яғни жазғы жауын-шашынға және ең жылы айдағы температурасы ≥ болатын жылы климатқа ие. Төмендегі климат кестесі Сорокаба қаласы үшін 1995 жылдың 1 қаңтарынан 2011 жылдың 1 қаңтарына дейінгі кезеңдегі айлық орташа температураларды, тіркелген ең жоғары және ең төменгі температураларды, жауын-шашын мөлшерін және жаңбырлы күндердің орташа айлық және жылдық көрсеткіштерін көрсетеді.

Жердің рельефі

Жер бедері толқынды тізбектер ретінде жіктеледі және теңіз деңгейінен орташа биіктігі 632 метр болатын жергілікті қыраттармен сипатталады. Ең жоғары нүктесі – 1028 метр, Сан-Франциско тауларында. Ең төменгі нүктесі – 539 метр, Сорокаба өзенінің аңғарында. Сорокаба, профессор Азиз Аб'Сабер анықтағандай, Сан-Паулу штатының шеткі аймағындағы шұңқыраның жиегінде және Аппалачи құлау сызығында орналасқан. Бұл географиялық құрылым Сорокабаның Атлантикалық үстірттің, кристалдық тау жыныстарымен және биік тік жарлармен, сондай-ақ Парана шөгінді алабының жата тау жыныстарымен және көлбеу төбелермен сипатталатын төменгі биіктіктегі жерлердің шекарасында жатуына байланысты. Сорокаба өзені және оның су жиналатын алабы жер бедерін тілгенге жауапты.

Топырақ

Топырағы қызыл-сары подзольді типке жатады, қиыршықты сазды, ауыр сазды, қара қоңыр сазды; сазбалшықты оксисол. Сонымен қатар, литозолдар да кездеседі, олар көбінесе шағын ойыстарда дамиды.

Өсімдіктер

Бастапқы табиғи өсімдік жамылғысы Атлантикалық орман болған, ал жергілікті аймақтарда таулы тропикалық жаңбырлы орман кездесетін. Саванна өсімдіктері екіншілік іздестірудің әртүрлі сатыларында басым.

Геология

Сорокаба қаласы Парана шөгінді алабының (Итаре тобы, пермді-көмір дәуірінің мұздық және дельталық палеоортасындағы) және кристаллдық негіздің (неопротерозой) шекарасында дәл орналасқан. Маңызды граниттік массивтер – Сорокаба массиві (кальцилді сілтілі I тип) және Сан-Франциско массиві (субальцилді, А тип). Сао Роке тобына (неопротерозой) жататын филлиттер, метакальцералы, метаарениттер сияқты, теңіздік меташөгінділерден тұратын метаморфтық төмен дәрежелі тау жыныстарының құрылымдық бағыты солтүстік-шығысқа және оңтүстік-батысқа қарай. Ипанема төбесі немесе Арасояба қырқасы – ерекше және оқшауланған топографиялық көтеріңкілік, ол мезозойдың ерте кредалық кезеңіне жататын ультранегізді сілтілі интрузиядан (ежелгі жанартаудың қалдығы) тұрады. Бұл Бразилиядағы алғашқы темір кеніші, темір қорыту және металлургия орталығы – Ипанема болды. Кен магниттен өндірілді, бұл карбонатит денесімен байланысты болуы мүмкін.

Өнеркәсіп

Сорокабаның өнеркәсіптік паркі жолдар, тас жолдар және қоғамдық көлікпен жақсы қамтамасыз етілген. Индустриалды парктің аумағы 25 миллион шаршы метрден астам, және онда 1600-нан астам өнеркәсіп орны бар. Басты экономикалық салалар: өнеркәсіптік машина жасау, ауыр металлургия, темір және болат өндірісі, автомобиль бөліктері, өнеркәсіптік тоқыма, ауыл шаруашылығы техникасы, химия және мұнай-химия өнеркәсібі, цемент өндіру, күн модульдерін жасау, жел энергетикасы, фармацевтика, қағаз және целлюлоза, электроника, телекоммуникациялар, құралдар, сауда және қызмет көрсету. Оның құрал-жабдықтары, автомобиль бөліктері және фармацевтика саласы Бразилиядағы ең ірілері болып табылады. Ферробан темір жолы (бұрынғы Sorocabana Railway және FEPASA) Сан-Паулу қаласымен және Оңтүстік Америкадағы ең ірі теңіз порты – Сантос теңіз портымен байланысқан. Бұл темір жол Аргентина мен Боливияға дейін созылып, Меркосурмен маңызды байланыс құралады. Сорокаба құрғақ порт терминалымен де мақтанады, ол аймақтың түрлі порттары мен әуежайларына, соның ішінде штаттағы ең жұмысты жүк терминалдарының бірі болып табылатын Бертрам Луис Леупольц әуежайына тиімді жолмен қосылады. Алдағы жылдарда көліктік және жолаушылар сыйымдылығы жоғарырақ болатын екінші әуежай құрылысын жоспарлау жүріп жатыр.

Экономика

Сорокабаның экономикалық дамуы штатта бесінші орында, 3,5 миллиард АҚШ доллары көлемінде инвестициялар мен 3 миллиард АҚШ доллары жалпы ішкі өніммен ерекшеленеді. Оның өнеркәсіптері 115-тен астам елге экспорт жасайды, жылдық кірісі 370 миллион АҚШ долларын құрайды. 8 мыңнан астам сауда ұйымдары және тағы 8 мың қызмет көрсету бизнесі бар.

Білім

Сорокабада тоғыз университет бар, олардың жетісі жеке: Сан-Паулу католик университетінің Медицина және денсаулық сақтау ғылымдары университеті (PUC SP), Сорокаба университеті (UNISO), ESAMC Sorocaba, Anhanguera, Uirapuru Superior, Academia de Letras de Sorocaba, Paulista университеті (UNIP) және екі мемлекеттік – Julio de Mesquita Filho атындағы Paulista штаты университеті (UNESP) және Сан-Карлос университеті (UFSCar). Сонымен қатар, қалада тоғыз колледж бар: Сорокаба заң мектебі (FADI), 2007 жылы OAB ұсынған және соңғы жылдары ең жақсы сапа индекстерін көрсеткен заң курстарына арналған мекеменің сапа белгісін алған. Сорокаба инженерлік колледжі (FACENS), Сан-Паулу Сорокаба технология колледжі (FATEC SO), YMCA Сорокаба дене шынықтыру колледжі (FEFISO), Manchester Paulista жоғары білім беру институты (IMAP), Жоғары білім беру академиясы (AES), Менеджмент, маркетинг және коммуникация мектебі (ESAMC), Anhanguera білім беру орталығы, Uirapuru білім беру орталығы және Сан-Паулу білім беру мекемелерінің одағы (UNIESP) және тағы да басқа мектептер бар. Бастауыш және жоғары сыныптарды қамтитын төрт жүз мемлекеттік және жеке мектеп бар, олардың көпшілігінде кәсіби бағытты курстар ұсынылады. SENAI және SENAC сияқты Ұлттық өнеркәсіп және сауда қызметтері институттары қалада өкілдік етеді, сондай-ақ Лондондағы мемлекеттік техникалық мектеп, Сан-Паулу мемлекеттік техникалық мектебі және Рубенс де Фария э Суза атындағы Сан-Паулу мемлекеттік техникалық мектебі, Фернандо Престес де Альбукерке атындағы техникалық мектеп және ақысыз Сорокаба политехникалық мектебі, сонымен қатар Сорокабаның Standart мектебі және Антонио Падилха мектебі де бар. 2004 және 2007 жылдары Бразилия адвокаттар алқасы ұсынған Сорокаба заң мектебі (FADI) соңғы жылдары ең жақсы сапа индекстерін көрсеткен заң курстарына арналған мекеменің сапа белгісін алды.

Денсаулық

Қаланың денсаулық сақтау жүйесі көптеген ауруханалармен, мысалы, Санта-Люсинда ауруханасы, Конжунто-Хопиталар де Сорокаба, Санта-Каса-де-Мисерикордия (200 жылдан астам бұрын негісталған), Евангелиелік аурухана, Самариялық аурухана, Unimed ауруханасы және тағы да басқаларымен жақсы қамтамасыз етілген. Бразилияда ең көп трансплантация және мүйіз қабығын алмастыру операцияларын Офтальмологиялық аурухана жүргізеді. Ол Бразилия Денсаулық сақтау министрлігінің мүшелік донорлық саласындағы арнайы сыйлығымен марапатталды және Сорокаба аймағында және Сан-Паулу қаласының барлық бөліктерінде трансплантацияға күтіп отырғандар тізімін жоюға қол жеткізді. Санта-Люсинда ауруханасы 2004 жылы 100-ші бүйрек трансплантациясын жасады. 2007 жылы біз Сент-Пол қорынан түскен шамамен 2,5 миллион долларлық инвестицияның нәтижесінде жоғары технологиялық жабдықтармен жабдықталған 12 палата аштық. Сорокаба аурухана кешені Сан-Паулудың оңтүстік-батысындағы 48 муниципалитеттегі 3 миллионнан астам халқына үшінші деңгейдегі медициналық қызмет көрсетуге жауапты. Күйік жараларын емдеу – басымдықтардың бірі, және 2009 жылы жаңа перзентхана салуға 5 миллион реадан астам қаржы жұмсалды. 2009 жылы күйік жараларын емдеу саласындағы ғылыми жұмыс Бразилиялық пластикалық хирургия қоғамымен марапатталды және доктор Гамильтон Алеардо Гонелла басшылығымен CHS-де өткізілді. Бір жыл бойы Гонелланың командасы нанокристалдық күміспен қапталған жабындарды зерттеді. CHS науқастарының бесеуінде сынақтан өткен бұл әдіс оң нәтижелер көрсетті, жабындарды ауыстыру жиілігін арттырып, пациенттердің азабын және ауруханадағы шығындарын азайтты. CHS пластикалық хирургия қызметі әртүрлі салалардағы ғылыми жұмыстар үшін 34 марапатқа ие. Күйік жараларына қатысты кем дегенде он марапат бар. Амбулаториялық жаңғыру хирургиясы – CHS үлгісі, және бүкіл ел бойынша хирургтар үшін бірнеше оқу семинарлары өткізіледі. Сорокабада жасалатын кесу 2 мен 2,5 см аралығында болады, бұл басқа жерлерде қолданылатын процедуралардан кішірек. 1950 жылы негісталған Сорокаба медициналық факультеті – Бразилияның ішкі аймағындағы алғашқы медициналық оқу орны және Сорокабаның Бразилияда денсаулық сақтау орталығы болуына үлкен үлес қосып, көптеген белгілі мамандарды тәрбиеледі.

Ресурстар

Екі халықаралық конгресс орталығы қол жетімді. Сорокабаның үш басты газеті – Jornal Bom Dia, Cruzeiro do Sul және Diário de Sorocaba.

Көрікті жерлер

Көптеген саябақтар халыққа ашық, мысалы, тарихи шіркеулер, серуендеу және жүгіру жолдары, тарихи ескерткіштер, мұражайлар, мазарлар мен ескерткіштер, түрлі шипажайлар мен ат шаруашылықтары. "Квинзиньо де Баррос" қалалық зообағы Оңтүстік Америкадағы ең ірі зообақтардың бірі.

Спорт

Қаладағы басты спорттық нысан – Estádio Municipal Walter Ribeiro. Қаланың негізгі футбол клубы – EC São Bento. Сонымен қатар, Atlético Sorocaba деген екінші командасы бар, ол 2016 жылдың қазан айында кәсіби жарыстарға қатысуға лицензия алды. Liga Sorocabana de Basquete қаланың басты баскетбол командасы. Magnus Futsal деп аталатын футзал командасы да бар, олардың ең маңызды жетістігі – 2016 және 2018 жылғы Континенттер аралық футзал кубогы.

Әуежай

Сорокаба әуежайы көбінесе шағын ұшақтар үшін пайдаланылады және коммерциялық рейстер өте сирек осы әуежайға қызмет көрсетеді. Көрсетілетін қызметтердің басым бөлігі жүк тасымалына бағытталған. Azul Brazilian Airlines әуекомпаниясы жолаушыларына Сорокаба мен Капинас Виракопос халықаралық әуежайы арасында белгілі бір уақыттарда тегін автобуспен жол көрсету қызметін ұсынады.

Автомобиль жолдары

SP 75 Қолданыс жолы. Сантос Думонт (Сорокаба Кампинас)
SP 79 Жол. Валдомиро Корреа де Камарго (Сорокаба Иту), Жол. Раймундо Антунес Соарес (Сорокаба Пиадеде)
SP 91/270 Доктор Селсо Чарури тас жолы (Рапосо Таварес және Сенатор Хосе Ермирио де Мораис (Кастелиньо) тас жолдарының арасындағы байланыс)
SP 97 Жол. Эмеренсиано Престес де Баррос (Сорокаба Порто Фелиз)
SP 264 Жол. Жоао Леме дос Сантос (Сорокаба Салто де Пирапора)
SP 270 Рапосо Таварес тас жолы (Сорокаба Сан-Паулу, Сорокаба Президенте Пруденте)
SP 280 Кастелу Бранку тас жолы (Сорокаба Сан-Паулу, Сорокаба Оуринхос және Парананың солтүстігі)
SP 354 Сорокаба – Иперо тас жолы

Қалалық көлік

Сорокабада төрт қалалық автобус терминалы бар: Сан-Паулу, Санто-Антонио, Витория-Регия және Сан-Бенто.

Велосипедтік/велосипедтік жолдар

Қаланың басты даңғылдарында 60 шақырым велосипед жолағы салынған, және осы жолақтарды көлік құралы ретінде тек велосипедпен ғана пайдалануға болады. Әкімдіктің жоспарында алдағы жылдары Латын Америкасының ең үлкен велосипед желісін салу және Барселона мен Париж сияқты еуропалық қалалардағыдай қоғамдық велосипед жүйесін іске қосу қарастырылған. Қазіргі таңда Рио-де-Жанейродан кейін Сорокаба Бразилиядағы екінші ірі велосипед айналымы болып табылады.

Әкімшілік

Қазіргі әкім Родриго Маганхато (РЕПУБЛИКАНОС), ол 2021 жылдың 1 қаңтарынан бастап қызмет етеді.