Кіріспе

Темір дәуірінің британдық кельттері Вотадини, сондай-ақ Уотадини, Вотадини, Вотадини немесе Отадини деп аталды. Олардың аумағы қазіргі Шотландияның оңтүстік-шығысында және Англияның солтүстік-шығысында орналасқан, Форт шығанағынан бастап қазіргі Стирлингтің төңірегіне дейін және Тайн өзеніне дейін созылған. Оның ішінде, өркендеген кезінде қазіргі Фолкирк, Лотиан және Бордерс аймақтары мен Нортумберленд кірді. Бұл аймақ қысқа мерзімге Римнің Британия провинциясының құрамына енді. Вотадинилердің ең ерте белгілі астанасы Шығыс Лотиандағы Трапрайн Лоу төбе бекінісі болды, бірақ ол 5 ғасырдың басында тасталып қалды. Содан кейін олар Дин-Эйдинге (Эдинбург) көшті. Атауы классикалық дереккөздерде Вотадини, ал ежелгі Рим Британиясының карталарында Отодини деп тіркелген. Олардың ұрпақтары ерте ортағасырлық мемлекет болды, ол көне уэльс тілінде Гуотдин, ал кейінірек уэльс тілінде Гододин деп аталды. Британ әдебиетінің ең көне белгілі туындыларының бірі – Ежелгі уэльс тілінде жазылған Y Gododdin поэмасы, бұрын бритондық тілінде сөйлейтін британдықтардың ауызша дәстүрлері арқылы беріліп келген. Бұл поэма британдықтар кейін Yr Hen Ogledd – Ескі Солтүстік деп атаған аймақтың батырларының ерлігін жырлайды; бұл жер Катрате (қазіргі Кэттерик) шайқасында басып кірген әскерлерге жеңіліп, жоғалған.

Тарихқа дейінгі дәуір

Бұл аймақ б.з.д. 3000 жылға дейін қоныстанған, ал Камбрия мен Уэльстен әкелінген сол кезеңдегі құрбандықтар Батыс Лотиандағы Cairnpapple Hill қасиетті төбесінде табылған, бұл осы аймақтармен байланыс болғандығын көрсетеді. Шамамен б.з.д. 1500 жылы Шығыс Лотиандағы Traprain Law жерлеу орны болған, б.з.д. 1000 жылдан кейін оның мекенделгендігінің және қамал іздерінің куәліктері бар. Эдинбург қамалындағы қазба жұмыстары б.з.д. 850 жылға жуық кезеңдегі соңғы қола дәуіріне жататын материалдарды көрсетті. Бритондық кельт мәдениеті мен тілі б.з.д. 8 ғасырдан кейін аймаққа тарады, мүмкін, жаппай шапқындардың орнына мәдени байланыс арқылы, және патшалықтар жүйесі қалыптасты. Көптеген төбелік бекіністер мен елді мекендер римдіктердің тіркеген даулы тайпалар мен ұсақ патшалықтар бейнесін қолдайды, бірақ кейде тұрғындарының қорғанысқа немқұрайлылығы символдық билік соғысқа тең дәрежеде маңызды болғанын көрсетеді.

Рим дәуірі

І ғасырда римдіктер вотадиндерді британдық тайпа ретінде тіркеген. 138–162 жылдар аралығында олар Адриан мен Антонин қабырғалары арасындағы аймақты басып алғандықтан тікелей римдік әскери билігіне бағынды. Кейін римдіктер Адриан қабырғасына қайтқанда вотадиндер Риммен одақтастығының артықшылықтарын пайдаланатын, бірақ оның билігінде болмайтын достық буферлік мемлекетке айналды, шамамен 400 жылға дейін, римдіктер Оңтүстік Ұлыбританиядан шығып кеткенге дейін. Шығыс Лотиандағы Трапрайн-Лоуден табылған римдік заттардың көптігі бұл оларға пайдалы болғанын көрсетеді, бірақ бұл тек болжауға ғана болады. 3-ғасырдан бастап Британия төрт провинцияға бөлінді. Кейінірек жүргізілген қайта ұйымдастыру кезінде Валентия деген провинция құрылды, ол жаңа провинция болуы мүмкін, мүмкін вотадиндердің аумағын да қамтыған, бірақ бұл бұрынғы төрт провинцияның бірінің қайта аталғаны болуы да мүмкін. Вотадиндер аумағындағы, әсіресе Трапрайн-Лоу маңындағы қазба жұмыстары күміс римдік бұйымдарды, соның ішінде бірнеше галликалық римдік монеталарды тапты, бұл континентпен сауданың белгілі бір деңгейін көрсетеді. Дегенмен, қалған заттар сауда арқылы алынған ба, әлде римдіктер оларды татуластыру мақсатымен бергені белгісіз.

Римнен кейінгі кезең

V ғасырдың басында римдіктердің шығуынан кейін, Вотадини жерлері Хен Оглед ("Ескі Солтүстік") деп белгіленген аймақтың бір бөлігіне айналды. Шамамен 470 жылға қарай, Гододиннің жаңа патшалығы пайда болды, ол бастапқы Вотадини территориясының көп бөлігін қамтыды, ал Твид және Тайн өзендері арасындағы оңтүстік бөлігі Брайнайх деп аталатын дербес патшалықты құрады. Солтүстік Уэльстегі Гвиненд патшалығының құрылтайшысы саналатын Кунедда осы шамада оңтүстік-батысқа көшіп келген Гододин басшысы болған деседі. Екі патшалық та Бернициялық аңдармен соғысқа түсті; осы соғыс Анеирдің 6-шы ғасырдың соңы мен 7-шы ғасырдың басында жазылған Y Gododdin поэзия циклында бейнеленген. Дегенмен, Кунедда әскери династия құрған Гвиненд 13-шы ғасырға дейін жеңіліс көрмеді.

Қазіргі заманғы сілтемелер

Бұл атауды Англияның солтүстік-шығысындағы Votadini мотоцикл клубы қабылдады.