Кіріспе
Бильярд добы – бильярд, пул және снукер сияқты кезекпен ойналатын спорт түрлерінде қолданылатын кішкентай, қатты доп. Доптардың саны, түрі, диаметрі, түсі және сызбасы ойналып жатқан нақты ойынға қарай өзгереді. Қаттылығы, үйкеліс коэффициенті және серпімділігі сияқты доптың әртүрлі қасиеттерінің дұрыстығы үшін маңызы зор.
A billiard ball is a small, hard ball used in cue sports, such as carom billiards, pool, and snooker. The number, type, diameter, color, and pattern of the balls differ depending upon the specific game being played. Various particular ball properties such as hardness, friction coefficient, and resilience are important to accuracy.
Басқа ойындар
Басқа да түрлі ойындардың бильярд шарларының өз нұсқалары бар. Ағылшын бильярды кармон бильярдындағыдай бірдей санда шарларды пайдаланады, бірақ шарлардың мөлшері снукер шарларымен бірдей, себебі ойын снукер үстелісінің мөлшеріндегі үстелде ойналады. Әр ойыншы жеке cue ball пайдаланады, ал қазіргі заманғы ағылшын бильярды жиынтығында біреуі қызыл нүктелі ақ шар, екіншісі – қызыл нүктелі сары шар болады. Ресей пирамидасы он бес нөмірленген ақ шар мен қызыл немесе сары cue ball пайдаланады, олардың мөлшері Каизадағы кармон бильярд шарларынан да үлкен. Каизада қалта мен шардың мөлшері бірдей, бірақ тек бес шар қолданылады: бір сары, екі қызыл және екі ақ cue ball, әр ойыншыға біреуден. Бампер пулде төрт ақ және төрт қызыл шар, сондай-ақ екі арнайы шар қажет – біреуі ақ нүктесі бар қызыл, екіншісі қызыл нүктесі бар ақ шар; барлығының диаметрі бірдей болады. Бар бильярдында алты немесе жеті ақ шар (аймақтық нұсқаларға байланысты) және бір қызыл шар қолданылады.
Жаңалық топтары
Арнайы шарларға және тіпті спорт командаларының логотиптері, мультфильм кейіпкерлері, жануарлар терілерінің өрнектері немесе стандартты емес әшекейлермен безендірілген шар жиынтықтарына сұраныс бар. Кәсіпкер-өнертапқыштар ережелері мен шарлары ерекше бильярд ойындарының түрлі нұсқаларын ұсынады, кейбіреулері ойын карталарының белгілерімен, ал басқалары жұлдыздар мен жолақтармен, тағы да басқалары бірнеше түсті жиынтықта отыздан астам шардан тұрады. Мәрмәр тәрізді және жылтыратылған материалдар да үйге қойылатын бильярд үстелдері үшін танымал. Қараңғыда ойнауға арналған ультракөк сәуле жиынтықтары да бар. Ал қисайған және дірілдеуге себеп болатын орталықтан смещен салмағы бар әзіл шарлары мен 8 шарлары да кездеседі. Әртүрлі өлшемдегі (әдетте, қалыпты өлшемнің 2/3 немесе 1/2 бөлігі) кішкентай жиынтықтар да кеңінен қолжетімді, олар негізінен кіші ойыншық үстелдері үшін арналған. Тіпті жұмыртқа пішіндес шар да патенттелген және Bobble Ball және Tag Ball деген аттармен сатылады.
Танымал мәдениетте
8 шарды Батыс, әсіресе американдық мәдениетте жиі қолданады – футболка дизайнында, альбом мұқабалары мен атауларында, татуировкаларда, қағаз салмағы мен темекі жаққыштар сияқты тұрмыстық заттарда. Классикалық ойыншық – Magic 8 Ball «пәлеше». «8 шар» термині кокаин немесе кристалл мет, сондай-ақ Olde English 800 сырасының бөтелкесі үшін де сленг ретінде қолданылады. Full Metal Jacket фильмінде көрсетілгендей, ол африкалық американдықтарды, әсіресе қараңғы терілілерді атау үшін де қолданылған. «Сегіз шардың артында қалды» деген тіркес шешімі қиын мәселені білдіреді. Бұл термин Келли пулы ойынынан шыққан. Бильярд шарларының арасындағы соқтығысулар дерлік серпімді болып келеді, ал шарлар төмен үйкелісті бетте домалайды, сондықтан олардың мінез-құлқы Ньютонның қозғалыс заңдарын көрсету үшін жиі пайдаланылады. Идеалданған, үйкеліссіз бильярд шарлары математикалық теоремалар мен физикалық модельдердің маңызды бөлігі болып табылады және динамикалық бильярд, шашырау теориясы, Лиссажу түйіндері, бильярд шарларын есептеу, кері жасушалы автоматтары, Полчински парадоксы, контактілік динамика, соқтығысуды анықтау, жарықтандыру мәселесі, атомдық ультрасуыту, кванттық мираждар және осы салалардағы басқа да орындарда кездеседі. «Бильярд шарлары» немесе «пул шарлары» – сахналық фокус трюктерінде, әсіресе классикалық «бильярд шарларын көбейтуде» қолданылатын шарлардың атауы. Нағыз бильярд шарларынан алынған болса да, қазір олар көбінесе манипуляциялау және жасыру оңайырақ үшін кішкентайрақ, бірақ лақтыру қиын болмауы үшін тым кішкентай да, тым жеңіл де емес, өйткені фокус және лақтыру өнері Пауль Ванди сияқты пионерлердің табысты үйлестіруінен бері жиі байланысты. «Бильярд шарларындай тегіс» деген тіркес кейде тоқ басқа сипаттама беру үшін қолданылады, ал «кью шар» термині де шашын қырқып ойнаған адамды білдіреді. Көптеген адамдар арасында таралған аңызға сәйкес, «Егер Жер бильярд шарларының мөлшерінде болса, ол тегіс болар еді». Discover журналы 2008 жылы осы аңызды пайдаланып, диаметрінің +/- шамасындағы ауытқулар байқалмайтынын айтты, бірақ диаметрге төзімділікті тегістікпен шатастырды. Егер Жер бильярд шарларының мөлшеріне дейін кішірейтілсе, оның таулары мен сайлары 320 нөмірлі құм қағазының текстурасына тең болар еді, ал диаметрдегі өзгеріс 0,7 құрар еді, бұл диаметрдің максималды толерантына жақын.
Патенттер
— Бильярд досы c. 1865 ж.
— Бильярд досы c. 1868 ж.
— Бильярд досы c. 1869 ж.
— Бильярд досы c. 1871 ж.
—Billiard ball c. 1868
—Billiard ball c. 1869
—Billiard ball c. 1871