Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фенилтиокарбамид (PTC), сондай-ақ фенилтиомочевина (PTU) деп те аталады, бұл фенил сақинасы бар органосерлі тиомочевина. Оның ерекше қасиеті – оның дәмі, татып көрушінің генетикалық ерекшеліктеріне байланысты, өте ащы немесе тіпті сезілмейтін болуы мүмкін. PTC-ні тату қабілеті көбінесе доминантты генетикалық белгі ретінде қарастырылады, бірақ бұл белгінің тұқым қуалауы мен көрінісі біршама күрделі. PTC сондай-ақ меланогенезді тежейді және мөлдір балықтарды өсіру үшін қолданылады. Шамамен 70% адам PTC-ні тата алады, бұл көрсеткіш Австралияның және Жаңа Гвинеяның жергілікті тұрғындары арасында 58%-дан, Американың жергілікті тұрғындары арасында 98%-ға дейін өзгереді. Бір зерттеуде темекі шеппейтін және кофе немесе шайға үйренбеген адамдардың PTC-ні тату мүмкіндігі жалпы халықтан қарағанда статистикалық жағынан жоғары екені анықталды. PTC тағамдарда кездеспейді, бірақ оған ұқсас химиялық заттар кездеседі, ал тағам таңдауы адамның PTC-ні тату қабілетімен байланысты.
Phenylthiocarbamide (PTC), also known as phenylthiourea (PTU), is an organosulfur thiourea containing a phenyl ring. It has the unusual property that it either tastes very bitter or is virtually tasteless, depending on the genetic makeup of the taster. The ability to taste PTC is often treated as a dominant genetic trait, although inheritance and expression of this trait are somewhat more complex. PTC also inhibits melanogenesis and is used to grow transparent fish. About 70% of people can taste PTC, varying from a low of 58% for Indigenous Australians and indigenous peoples of New Guinea to 98% for indigenous peoples of the Americas. One study has found that non smokers and those not habituated to coffee or tea have a statistically higher percentage of tasting PTC than the general population. PTC does not occur in food, but related chemicals do, and food choice is related to a person's ability to taste PTC.
Тарих
ПТК-ның тексерілген генетикалық дәмдік қасиеті 1931 жылы DuPont химияшысы Артур Фокс кездейсоқ түрде ұсақ кристалды ПТК бұлтын шығарғанда ашылды. Жақын тұрған әріптесі ащы дәм сезінгенін айтты, ал Фокс, бұл бұлтына жақын болғандықтан, күшті доза алғанын тиіс еді, бірақ ештеңе сезінбеді. Содан кейін Фокс түрлі отбасы мүшелері мен достарының дәм сезу қабілетін сынап көрді, осылай болашақ генетикалық зерттеулерге негіз салды. Генетикалық экспрессия соншалықты күшті болғандықтан, ДНК сәйкестігін анықтау әдісі пайда болғанға дейін әкелік тестілеуде қолданылды. ПТК дәмдік тестісі мектептер мен колледждерде адам популяцияларындағы Мендель полиморфизмінің мысалы ретінде практикалық сабақтарда кеңінен қолданылады. Әдетте ПТК-ға (немесе аз улы пропилтиоурацилге (PROP)) сіңірілген қағаздың дәмі бойынша студенттер дәм табатындар және дәм татпайтындар тобына бөлінеді. PTC дәм сезуді бір автосомдық гендегі доминантты аллель анықтайды деп есептеліп, класс Харди-Вайнберг тепе-теңдігіндегі популяциядан алынған бейтарап үлгі болса, студенттер үлкен популяциядағы аллельдер мен генотиптер жиілігін есептейді. Бұл түсіндіру осы қасиетті зерттеулердің көптеген нәтижелерімен сәйкес болғанымен, ПТК сезімталдығына басқа гендер, жыныс, жас және қоршаған орта факторларының да әсер ететінін атап өту керек. Оның салдары зерттелуде. ПТК дәм сезу қабілеті, мүмкін, Brassica туысына жататын өсімдіктерді ұнатпаумен байланысты болуы мүмкін, бұл химиялық ұқсастықтарға байланысты болуы мүмкін. Алайда, Африкадағы зерттеулер ПТК дәм сезу мен диетадағы айырмашылықтар арасында нашар байланыс бар екенін көрсетті. Адамдарда ген бойында оның белоктерін жауапсыз ететін үш SNP (бір нуклеотидтік полиморфизм) бар. Бұл қасиеттің тұқым қуалау жолы бойынша доминантты немесе толық емес доминантты екеніне қатысты қайшылықты мәліметтер бар. Көптеген оқшауланған популяциялардағы генетикалық ауруға себеп болатын рецессивті аллельдерге қарағанда орташа жиілікте кездесетін дәм татпайтын аллельдердің кең таралғандығы осы полиморфизмнің тепе-теңдік таңдауы арқылы сақталған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Шимпанзелер мен орангутандар да ПТК дәм сезу қабілеті бойынша әртүрлі, ал дәм табатындар мен дәм татпайтындардың арақатынасы адамдардағыдай. ПТК дәм сезу қабілеті – адамдар мен шимпанзелерде TAS2R38 геніндегі ерекше мутациялар арқылы жоғалған гоминидтердің ата тегінен қалған қасиет.
The tested genetic taste phenomenon of PTC was discovered in 1931 when DuPont chemist Arthur Fox accidentally released a cloud of fine crystalline PTC. A nearby colleague complained about the bitter taste, while Fox, who was closer and should have received a strong dose, tasted nothing. Fox then continued to test the taste buds of assorted family and friends, setting the groundwork for future genetic studies. The genetic penetrance was so strong that it was used in paternity tests before the advent of DNA matching. The PTC taste test has been widely used in school and college practical teaching as an example of Mendelian polymorphism in human populations. Based on a taste test, usually of a piece of paper soaked in PTC (or the less toxic propylthiouracil (PROP)), students are divided into taster and non taster groups. By assuming that PTC tasting is determined by a dominant allele at a single autosomal gene, and that the class is an unbiased sample from a population in Hardy–Weinberg equilibrium, students then estimate allele and genotype frequencies within the larger population. While this interpretation is broadly consistent with numerous studies of this trait, it is worth noting that other genes, sex, age and environmental factors influence sensitivity to PTC. Research on the implications still continues. Ability to taste PTC may be correlated with a dislike of plants in the genus Brassica, presumably due to chemical similarities. However, studies in Africa show a poor correlation between PTC tasting and dietary differences. In humans, there are three SNPs (single nucleotide polymorphisms) along the gene that may render its proteins unresponsive. There is conflicting evidence as to whether the inheritance of this trait is dominant or incompletely dominant. The widespread occurrence of non taster alleles at intermediate frequencies, much more common than recessive alleles conferring genetic disease, across many isolated populations, suggests that this polymorphism may have been maintained through balancing selection. Chimpanzees and orangutans also vary in their ability to taste PTC, with the proportions of tasters and non tasters similar to that in humans. The ability to taste PTC is an ancestral trait of hominids that has been independently lost in humans and chimpanzees, through distinct mutations at TAS2R38.
Таңдалған популяцияларда тәтті емес фенотиптің таралуы
1949 жылы Харрис пен Кальмус әзірлеген дискриминациялық әдіспен әртүрлі аймақтарда жүргізілген көптеген ПТК дәмдік сынақтарының нәтижелері, «Annals of Eugenics» журналында жарияланды. Орналасқан жері#Дәмді сезбейтін адамдардың саны (%) Сілтемелер Босния және Герцеговина 7,362 32.02 Hadžiselimović et al. (1982) Хорватия 200 27.5 Grünwald, Pfeifer (1962) Чехия 785 32.7 Kubičkova, Dvořaková (1968) Дания 251 32.7 Harrison et al. (1977) Англия 441 31.5 Harrison et al. (1977) Венгрия 436 32.2 Forai, Bankovi (1967) Италия 1,031 29.19 Floris et al. (1976) Черногория 256 28.20 Hadžiselimović et al. (1982) Ужице, Сербия 1,129 16.65 Hadžiselimović et al. (1982) Воеводина, Сербия 600 26.3 Božić, Gavrilović (1973) Ресей 486 36.6 Boyd (1950) Словения 126 37.3 Brodar (1970) Испания 204 25.6 Harrison et al. (1977)
Results of multiple PTC taste tests in different regions done with the discrimination method developed by Harris and Kalmus in 1949, published in Annals of Eugenics. Location# of ParticipantsNon taster %References Bosnia and Herzegovina 7,362 32.02 Hadžiselimović et al. (1982) Croatia 200 27.5 Grünwald, Pfeifer (1962) Czech Republic 785 32.7 Kubičkova, Dvořaková (1968) Denmark 251 32.7 Harrison et al. (1977) England 441 31.5 Harrison et al. (1977) Hungary 436 32.2 Forai, Bankovi (1967) Italy 1,031 29.19Floris et al. (1976) Montenegro 256 28.20 Hadžiselimović et al. (1982) Užice, Serbia 1,129 16.65 Hadžiselimović et al. (1982) Voivodina, Serbia 600 26.3 Božić, Gavrilović (1973) Russia 486 36.6 Boyd (1950) Slovenia 126 37.3 Brodar (1970) Spain 204 25.6 Harrison et al. (1977)