Кіріспе

Лотеннің күнкөрісі (Cinnyris lotenius), сондай-ақ ұзын мүңкілі күнкөрісі немесе қызыл кеуделі күнкөріс деп те аталады, Үндістан түбегі мен Шри-Ланкаға ендемік күнкөріс түрі. Бұл құс Голландияның колониялық Цейлон губернаторы болған Джоан Гидеон Лотеннің құрметіне аталған. Ол сол аймақтарда кездесетін қызғылт күнкөріске өте ұқсас және нектар алу үшін гүлдерде қалықтайды, бірақ ұзын қара мүңкілі, кеудесіндегі қызыл жолақ және қоңыр қанаттарымен ерекшеленеді. Басқа күнкөрістер сияқты, ол да жәндіктермен қоректенеді және ерекше аспалы ұялар салады.

Сипаттама

Лотеннің күнқұстары кішкентай, тек 12–13 см ұзындығында. Ұзын мүсіні оны сол жерде тіршілік ететін қызғылт күнқұсынан ажыратады. Қанаттары қоңырлау, ал еркекте жақсы жарық жағдайында көк қоңыр кеуде жолағын көруге болады. Ересектегі аталықтың түсі қызғылт түсті, оның ішінде сары түс араласқан, бұл олардың демонстрацияларында қолданылады. Ересектегі аталықтың басы негізінен жылтыр қызғылт, ал құрсағы сұр қоңыр. Аналығының жоғарғы бөлігі сарғыш сұр, ал астыңғы бөлігі сарғыш, бірақ қызғылт түстің әлсіз қас қабаты жоқ. Олардың дауысы ерекше, "звик звик" деп дыбылдайды және олар өте белсенді, көбінесе тамақ іздеп жүргенде басын шайқап тұрады. Олардың ұзын, төмен қарай иілген мүсіні және тілдерінің түтікше тәрізді болуы нектармен қоректенуге бейімделуі. Мүсінінің ұзындығы популяциялар бойынша өзгереді, ең ұзын мүсіні Үндістан түбегінің шығысында және Шри-Ланкада кездеседі. Аталықтың әні ұзақ қайталанататын "уе-уе-уе" болып келеді, соңғы ноталары жылдамдатылады. Бұл ән күлгін сүттің дауысына ұқсас. Ересектегі аталықтың реңінің жоғалуы туралы Рассмуссен мен Андертон (2005) дәлелдердің жетіспеуіне байланысты күмән тудырды. Алайда, Джердон мынаны атап өтті:

Таралуы және мекендейтін ортасы

Тек Үндістан және Шри-Ланкада табылса, негізгі ареал Батыс Гаттар бойымен және оңтүстік жартыаралда орналасқан. Орталық Үндістаннан және солтүстік-шығыс Гаттардан Ориссаға дейін сирек кездесетін жазбалар бар. Үндістанға тән hindustanicus тұқымы, оңтүстік жартыаралдық популяцияларында мүсізі сәл қысқарақ, ал номинативтік тұқымы Шри-Ланкада кездеседі. Олар екі жағдайда да – орман және егістік жерлерде – жергілікті түрде көптеп кездеседі.

Мінез-құлық және экология

Бұл түр тұрақты және маусымдық қозғалыстары белгілі емес. Нектар іздегенде, олар гүлдерге қарамастан, гүлдердің үстінде қалықтап тұрады, ал күлгін күнқұстар гүлдердің жанында қоныстануды ұнатады. Басқа күнқұстар сияқты, олар да кішкентай жәндіктер мен өрмекшілермен қоректенеді. Индияда көбейту маусымы қарашадан наурызға дейін, Шри-Ланкада ақпаннан мамырға дейін. Ұяны аналық құрады, бірақ аталық та көмектесуі мүмкін. Ағашқа аспалы ұяға екі жұмыртқа салынады. Жұмыртқаларды тек аналық 15 күндей күтіп жатыр. Ұя – өрмек торы, қабық және гусеница қалдықтарынан жасалған. Ұяны аналық құрып, балапандарын екі ата-анасы да тамақтандырады. Олар көбінесе "әлеуметтік өрмекшілердің" (Eresidae) ұяларының ішінде ұялайды. Ұя әдетте көптеген түрлерге тән кішкентай аспалы құрылым емес, керісінше, белгілі бір өрмекшінің төменгі бұтақтарда тоқыған үлкен, жұмсақ өрмек торынан жасалған. Олар массаның ішінде дөңгелек тәрізді кеңістік жасап, қабырғаларын өсімдік түктерімен жабады және кіреберістің үстіне көбінесе өрмек торынан жасалған кішкентай үңгір орналастырады. Егер өрмек торы қолжетімді болмаса, кейде олар келесі түрге тән, алмұрт пішіндес аспалы ұя салады. У.Э.Вейт, 1912 ж. Әдетте 2 жұмыртқа салады, бірақ өте сирек 3-ке дейін салуы мүмкін, олар сопақ пішіндес. Бұл жұмыртқалар сұрғылт ақ түсті, сұрғылт қоңыр жолақты дақтарымен, кейде жасыл және күлгін реңдерімен боялған. Қалың жағында көбірек дақтар кездесуі мүмкін.