Кіріспе
Бразилиялық суретші
Өмір
Кач 1962 жылғы 3 шілдеде Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында дүниеге келген. Ол бала кезінде ағылшын тілін еркін меңгерген. Рио-де-Жанейро қаласындағы Рим-католик университетінің коммуникациялар мектебінде оқып, 1985 жылы бакалавр, ал 1990 жылы Чикаго өнер институтында магистр дәрежесін алған. Кач Чикаго өнер институтының профессоры болып жұмыс істейді. 1980-ші жылдарда Кач факс, теледидар және баяу сканерленген теледидар сияқты медиа құралдарын пайдалана отырып, телекоммуникациялық өнер туындыларын жасады. 1986 жылы ол екі немесе одан да көп физикалық орындарды байланыстыру үшін роботтарды қолданған алғашқы телеөнер туындысын жасады. 1990-шы жылдары ол осы жұмыстарын жалғастырып, түрлер аралық коммуникация саласындағы тәжірибесін кеңейтті. Оның ертедегі ең танымал туындыларының қатарында "Жаратылыс" (1999) – онда Кач "Жаратылыс" жолынан Морзе кодына, содан кейін ДНК негіз жұптарына аударма жасады, және "GFP Bunny" (2000) – онда альбино қоян медузаның генімен генетикалық түрлендіріліп, белгілі жарық жағдайында жасыл түс шығарды. Бұл туынды өнер мақсатымен тірі организмдерді өзгертудің этикалық аспектілері туралы кең пікірталас тудырды. Кацтың ғарыш өнеріне деген қызығушылығы "Ágora" (1986–2023) жобасын он жылдар бойы аяқтауға бағытталған күшті күш-жігерді қамтиды. Ол жылдар бойы NASA және SpaceX ұйымдарымен бірлесіп жұмыс істеді. "Ішкі телескоп" (2017) жобасында француз астронавты Томас Пескемен бірлесіп жұмыс істеу нәтижесінде ғарышта мүсін жасалды. Оның тағы бір туындысы "Adsum" 2022 жылы Халықаралық ғарыш станциясына сапар шегіп, Айға соңғы рейсіне дайындалуда. Кач өнер мен ғарыш зерттеулерінің интеграциясын қолдау мақсатындағы шараларға белсенді қатысушы, мысалы, Францияның Ұлттық ғарыш зерттеулері орталығының кеңсесі – Ғарыш обсерваториясы ұйымдастырған шараларға. 1982 жылдан бастап Кач цифрлық туындылар жасауға кірісті. 1983 жылы Кач голографиялық поэзияны (ол оны холопоэзия деп те атады) ойлап тапты, алғашқы туындысы HOLO/OLHO болды, ол португал тілінде "көз" деген мағынаны білдіреді. Осы алғашқы туындыдан кейін 23 голографиялық өлең жарық көрді, оның ішінде "Quando?" (Қашан?) (1987) – екі бағытта оқуға болатын цилиндрлі туынды. Сол кезде Кач эксперименталды поэзия формаларына қызығушылығын арттырып, Бразилияда қолданылып жүрген француздық Minitel жүйесімен анимациялық поэзия туындыларын жасады. 1985 жылы ол "Реабракадабра" туындысын Сан-Паулу қаласындағы "Livraria Nobel" кітап дүкені ұйымдастырған "Arte On Line" көрмесіне ұсынды. Кацтың Minitel жүйесінде жасаған басқа анимациялық өлеңдеріне Recaos (1986), Tesão (1985/86) және D/eu/s (1986) кіреді. 1986 жылы Флавио Ферразбен бірлесіп Кач Рио-де-Жанейродағы Galeria de Arte Centro Empresarial Rio галереясында Бразилияның жоғары технологиялық көрмесін ұйымдастырды. 1985 жылдан 1994 жылға дейін Кач Slow scan television (SSTV), факс және тікелей эфирді пайдалана отырып, бөлек орналасқан жерлер арасында интерактивті алмасуды қамтамасыз ететін бірнеше телекоммуникациялық өнер туындыларын жасады. 1986 жылы Кач алғашқы телеөнер туындысын жасады, онда ол алыстағы аудиторияны байланыстыру үшін роботты пайдаланды. 1988 жылы ол "Ornitorrinco" жобасымен жұмыс істей бастады, ол 1989 жылы Чикагода Эд Беннетпен бірлесіп аяқталған телеөнер туындысы. Бұл жұмыс робот техникасын, телекоммуникациялық технологияларды және интерактивтілікті біріктіріп, қашықтан басқарылатын робот жасады. Бұл туынды бір жердегі көрермендерге роботтың камерасы мен қозғалысын басқаруға мүмкіндік берді, соның нәтижесінде телеөнер туды және басқа жердегі көрермендердің тәжірибесіне әсер етті. 1989 жылы Кач Рио-де-Жанейродан Чикагоға көшіп, келесі жылы Чикаго өнер институтында магистрлік дипломдық жұмысын аяқтады. "Адамның түсінуіне қатысты эссе" (1994) екеуі де желілерді пайдаланып, екі орын арасындағы өнер туындысының көрермен тәжірибесін зерттеді. Соңғы жағдайда, туындыда Нью-Йорктегі өсімдік пен Кентуккидегі тірі канари әңгімелесті. Құс пен өсімдікті өзара әрекеттесу жүйесінің бір бөлігі ретінде қосу Кац түрлер аралық коммуникация деп атаған нәрсенің алғашқы мысалы болды. 1996 жылы Кацтың ғарыш өнері "Monogram" Кассини ғарыш кемесінің қабырғасына бекітілген DVD-ге енгізіліп, Сатурнға ұшты. Кац 1997 жылы "Time Capsule" атты қойылымымен "био-өнер" терминін енгізді. "Time Capsule" қойылымында Кач өзіне үй жануарларына арналған RFID чипін импланттады. Кейін Чикагодағы қатысушы Кац өнер көрсеткен Бразилия галереясында сканерленген RFID-ті іске қосты, сонда сканер имплант үшін бірегей кодты көрсетті. Кач содан кейін имплантпен байланысты жануарлар тізіліміне тіркелді, бұл әрекетті жасаған алғашқы адам болды. "Time Capsule" бір мезгілде теледидарда және интернетте көрсетілді. 1990-шы жылдардың соңында Кач өзін "трансгендік суретші" немесе "био-суретші" деп сипаттады және ғылыми техникаларды пайдалана отырып, сонымен бірге оларды сынап көрсететін туындылар жасады. Кацтың келесі трансгендік туындысы, 1998/99 жылдары жасалған және "Жаратылыс" деп аталған, кітаптан алынған цитатаны ("Жаратылыс 1:26 – Адам теңіз балықтарына, аспан құстарына және жер бетінде қозғалатын барлық тірі нәрсеге үстемдік етсін") Морзе кодына аударуды, содан кейін Морзе кодын (суретшінің осы жұмысы үшін әзірлеген арнайы түрлендіру принципі бойынша) генетикалық негіз жұптарына аударуды қамтыды. Жаңа ДНК тізбегі бактерияға енгізілді. Содан кейін қатысушылар бактерияға ультракүлгін сәулелерді бағыттап, оның ДНК-сын өзгерте алды. Содан кейін Кач оны ағылшын тіліне аударғанда, мүлдем басқа нәрсе айтылды. Осы туынды арқылы Кач көрермендерді биология, технология және мағына арасындағы жаңа байланыс туралы ойлауға шақырады.
2000 жылдар
Өзінің ең танымал туындыларының бірі – 2000 жылы Францияның Авиньон қаласында ұсынылған GFP Bunny жұмысында Кац француз зертханасына жасыл флуоресцентті қоян жасауды тапсырды; медузалардың бір түрінен алынған жасыл флуоресцентті ақуыз (GFP) генін алған қоян. Кац қоянға Альба деген ат қойды. Көк түсті жарық астында қоян жасыл түспен флуоресценция жасайды. GFP Bunny өте даулы болды, бір жағынан өнер жұмысының бұрын-соңды болмаған сипаты, екінші жағынан жиырмасыншы ғасырдың соңында осы процестің қауіпсіздігі туралы білімнің жетіспеуі себеп болды. Кацтың бастапқы ниеті Альбаны отбасымен бірге өмір сүргізу еді, бірақ Альбаны Кацқа тапсыруға жоспарланғанға дейін зертхана келісімін кері алып, Альба зертханада қалуға тиіс деп шешті. Кейін оның өмірін тойлауға бағытталған басқа да жұмыстар пайда болды. GFP Bunny Big Bang Theory, Шерлок және Симпсондар сериалдарында, сондай-ақ Маргарет Атвудтың «Орикс және Крейк» және Майкл Крайтонның «Next» сияқты романдарда пайда болды. Оның «Енигманың табиғи тарихы» (2003–2008) атты жұмысы био-өнер тақырыбын жалғастырып, оның ДНК-сын петуниямен біріктіріп, Кац «плантимал» деп атаған гибридтік организмді жасады. Эдуардо және Петунияның атымен аталған бұл өсімдік, жапырақтарындағы тамырларды қызыл түске бояйтын өсімдіктің генетикалық компоненттерімен Кацтың ДНК-сын араластырып, адам тамырлары арқылы қан ағынына ұқсастық жасады. Бұл жұмыс нөлдік гравитация үшін жоспарланған және Халықаралық ғарыш станциясында жасалған. Кац француз ғарыш обсерваториясымен, француз ғарыш агенттігі арқылы, осы жұмысты ғарышкер Томас Песке жасауына қол жеткізді. Кацтың нұсқауларымен Песке екі қағаз кесіп, бүктеп, мүсіндік нысан жасады. Нөлдік гравитацияда қалықтап тұрған бұл нысан француз тіліндегі «Мен» деген сөзді құрайтын «M O I» әріптері немесе кесілген кіндік бауы бар стильді адам бейнесі ретінде оқылды.
Дау
Эдуардо Качтың туындылары жиі пікірталас тудырады. Ең белгілі жағдайлардың бірі 2000 жылы жасалған "GFP Bunny" атты туындысынан туындады. Бұл туынды Альба атты альбиноз қоянға медузадан алынған жасыл флуоресцентті ақуызды (GFP) геномына енгізу арқылы гендік инженерия жасауға негіделген. Бұл қоянға көк түстің астында жасыл түспен жарқырау қабілетін сыйлады. Кейбір сыншылар мен жануарлар құқығын қорғаушылар мұндай генетикалық манипуляциялардың өнер үшін ғана жасалуының этикалық мәселелеріне алаңдаушылық білдірді. 2008 жылы ол "Энигманың табиғи тарихы" жобасы үшін Ars Electronica фестивалінде "Алтын Ника" сыйлығын иеленді.