Эксперименттік және тұтынушылық кино жанры

Кіріспе

Бейресми фильм жанры

Экплуатациялық фильмдер – қазіргі трендтерді, таңдаулы жанрларды немесе сенсациялық мазмұнды пайдаланып, қаржылық табысқа жетуге тырысатын фильмдер. Экплуатациялық фильмдер көбінесе төмен сапалы "B фильмдері" болып табылады, бірақ кейбіреулері трендтерді қалыптастырып, сыншылардың назарын аударады, тарихи маңызы бар болып саналады және тіпті культты жанкүйерлерге ие болады.

Тарих

Пайдалану фильмдері жиі жыныстық жағдайлар, зорлық-зомбылық, есірткі қолдану, жалаңаштық, қанды көріністер, қирату, бүлік, қақтығыстар және таң қалдыратын тақырыптарды қамтиды. Мұндай фильмдердің қазіргі түрі 1920 жылдардың басында пайда болды, бірақ 60-шы және 70-ші жылдары АҚШ және Еуропада цензураның және кинематографиялық шектеулердің жеңілдеуімен танымал болды. 1933 жылғы «Экстази» фильмі – австриялық актриса Хеди Ламаррдың жалаңаш сахналарын қамтитын алғашқы мысалдардың бірі. Фильм кассада сәтті болды, бірақ Америка кино өндірісі және таратушыларының қауымдастығын (MPPDA) алаңдатты. Фильмдерді цензуралау үшін Хейс кодексін қолданған бұл ұйым, сондай-ақ, «Марихуана» (1936) және «Маньяк» (1934) сияқты пайдалану фильмдеріне жауапты режиссер Дуэйн Эспердің жұмысын мақұлдамады. Америка кино ассоциациясы (және оның алдыңғысы, MPPDA) «таза» Голливуд имиджін сақтау үшін цензура кеңестерімен және халықтық ұйымдармен ынтымақтасты, бірақ пайдалану фильмдерін таратушылар осы жүйеден тыс жұмыс істеді және көбінесе дауды тегін жарнамалаудың бір түрі ретінде қабылдады. «Пайдалану» терминінің анықтамасы шартты және фильмнің мазмұнына қарағанда, көрерменнің фильмді қабылдауына байланысты екенін айтуға болады. Қызықтырушы материал мен көркемдік мазмұн көбінесе қатар жүреді, мысалы, Хейс кодексінен өтпеген көркем фильмдер көбінесе сол жеңілдіктерде пайдалану фильмдерімен бірге көрсетілді. Пайдалану фильмдері Дерек Джарман, Луис Бунуэль және Жан-Люк Годар сияқты еуропалық режиссерлердің «жаман» мазмұнды өңдеудегі батылдығымен ортақ. Классика ретінде танылған көптеген фильмдерде жыныстық жағдайлар, зорлық-зомбылық және шок бар, олар әдетте пайдалану фильмдерімен байланысты. Мысалы, Стэнли Кубриктің «Механикалық апельсин», Тод Браунингтің «Фрики» және Роман Поланскидің «Жабырқау». Бунюэльдің «Андалуздық иттің» фильмінде қазіргі заманғы сплэш фильмдерінің элементтері бар. Егер «Карнавал жанұясы» Еуропада түсірілген болса, ол көркем фильм ретінде қарастырылар еді, ал егер «Бетсіз жүздер» АҚШ-та түсірілген болса, ол төмен бюджетті қорқынышты фильм ретінде саналар еді. Көркем және пайдалану фильмдерінің көрермендері Голливудтың бағытталған ұсыныстарын қабылдамайтын талғамға ие деп есептеледі. Пайдалану фильмдері көбінесе жаңалықтарда қысқа мерзімде қызығушылық тудырған оқиғаларды пайдаланады, ал ірі киностудиялар үлкен фильмді түсіруге қажетті уақытқа байланысты олардан қашып қалуы мүмкін. Мысалы, «Бала күйеуі» (1938) Озарк таулы аймағында жас қыздарға үйленетін үлкендердің мәселесін қарастырды. «Реефер безумиясы» (1936) сияқты фильмдерде есірткі қолдану сияқты басқа да мәселелер ірі киностудиялардың өздерінің беделін сақтау үшін әдетте аулақ болатын көрермендерді тартты. Бірақ жеткілікті ынталандыру болса, ірі студиялар да қатыса алады, мысалы, Warner Bros. 1969 жылы LSD-ге қарсы, контрмәдениетке қарсы фильмде жасағандай. «Секс-безумия» (1938) некеге дейінгі жыныстық қатынастан туындайтын жыныстық аурулардың қаупін көрсетті. «Ана мен әке» (1945) жүктілік және босану туралы фильм жарнамалық мақсаттарда қолданылды. «Ол жоқ деуі керек еді!» (1949) есірткі және еркін жыныстық қатынас тақырыптарын біріктірді. Фильмнің алғашқы күндерінде пайдалану фильмдері цензурадан аулақ болу үшін осындай сенсациялық тақырыптарға сүйенген кезде, өте консервативті моральдық көзқарасты ұсынуға мәжбүр болды, өйткені фильмдер Бірінші түзетумен қорғалмайды деп саналды. Үлкен студиялар қызығушылық танытпастан бұрын Финляндиядағы Қысқы соғыс, Корея соғысы және Вьетнам соғысы туралы бірнеше фильмдер түсірілді. 1938 жылы Хэллоуин күні радиода таратылған Меркурий театрынан Орсон Уэллстің «Әлемдер соғысы» романы көптеген американдықтарды таң қалдырып, жаңалықтарға айналғанда, Universal Pictures олардың сериялық «Flash Gordon’s Trip to Mars» фильмін қысқа метражды фильмге өңдеп, сол жылдың қараша айында «Mars Attacks the World» деген атпен шығарды. Кейбір төмен бюджетті «B» фильмдері көбінесе ірі студия жобаларын пайдаланады. Олардың жылдам өндіріс кестесі үлкен студия фильмдерінің жарнамалық мүмкіндіктерін пайдалануға мүмкіндік береді. Мысалы, Эдвард Л. Алперсон Уильям Кэмерон Мензистің «Марстан келген басқыншылар» фильмін түсіріп, Paramount Pictures-тің режиссер Джордж Палдың «Әлемдер соғысы» фильмін кинотеатрларға шығаруды жеңді, ал Палдың «Уақыт машинасы» Эдгар Г. Ульмердің «Уақыт кедергісінен тыс» фильмімен кинотеатрларға шығарылды. Нәтижесінде көптеген ірі студиялар, продюсерлер және жұлдыздар өз жобаларын құпия ұстайды.

Exploitation films often include themes such as suggestive or explicit sex, sensational violence, drug use, nudity, gore, destruction, rebellion, mayhem, and the bizarre. Such films were first seen in their modern form in the early 1920s, but they were popularized in the 60s and 70s with the general relaxing of censorship and cinematic taboos in the U. S. and Europe. An early example, the 1933 film Ecstasy, included nude scenes featuring the Austrian actress Hedy Lamarr. The film proved popular at the box office but caused concern for the American cinema trade association, the Motion Picture Producers and Distributors of America (MPPDA). The organisation, which applied the Hays Code for film censorship, also disapproved of the work of Dwain Esper, the director responsible for exploitation movies such as Marihuana (1936) and Maniac (1934). The Motion Picture Association of America (and its predecessor, the MPPDA) cooperated with censorship boards and grassroots organizations in the hope of preserving the image of a "clean" Hollywood, but the distributors of exploitation film operated outside of this system and often welcomed controversy as a form of free promotion. "Exploitation" is loosely defined and arguably has as much to do with the viewer's perception of the film as with the film's actual content. Titillating material and artistic content often coexist, as demonstrated by the fact that art films that failed to pass the Hays Code were often shown in the same grindhouses as exploitation films. Exploitation films share the fearlessness of acclaimed transgressive European directors such as Derek Jarman, Luis Buñuel and Jean Luc Godard in handling "disreputable" content. Many films recognized as classics contain levels of sex, violence and shock typically associated with exploitation films. Examples include Stanley Kubrick's A Clockwork Orange, Tod Browning's Freaks and Roman Polanski's Repulsion. Buñuel's Un Chien Andalou contains elements of the modern splatter film. It has been suggested that if Carnival of Souls had been made in Europe, it would be considered an art film, while if Eyes Without a Face had been made in the U. S., it would have been categorized as a low budget horror film. The audiences of art and exploitation film are both considered to have tastes that reject the mainstream Hollywood offerings. Exploitation films have often exploited news events in the short term public consciousness that a major film studio may avoid because of the time required to produce a major film. Child Bride (1938), for example, tackled the issue of older men marrying young girls in the Ozarks. Other issues, such as drug use in films like Reefer Madness (1936), attracted audiences that major film studios would usually avoid to keep their respectable, mainstream reputations. With enough incentive, however, major studios might become involved, as Warner Bros. did in their 1969 anti LSD, anti counterculture film The Big Cube. The film Sex Madness (1938) portrayed the dangers of venereal disease from premarital sex. Mom and Dad, a 1945 film about pregnancy and childbirth, was promoted in lurid terms. She Shoulda Said No! (1949) combined the themes of drug use and promiscuous sex. In the early days of film, when exploitation films relied on such sensational subjects as these, they had to present a very conservative moral viewpoint to avoid censorship, as movies then were not considered to enjoy First Amendment protection. Several war films were made about the Winter War in Finland, the Korean War and the Vietnam War before the major studios showed interest. When Orson Welles' radio production of The War of the Worlds from The Mercury Theatre on the Air for Halloween in 1938 shocked many Americans and made news, Universal Pictures edited their serial Flash Gordon's Trip to Mars into a short feature called Mars Attacks the World for release in November of that year. Some Poverty Row low budget B movies often exploit major studio projects. Their rapid production schedule allows them to take advantage of publicity attached to major studio films. For example, Edward L. Alperson produced William Cameron Menzies' film Invaders from Mars to beat Paramount Pictures' production of director George Pal's The War of the Worlds to the cinemas, and Pal's The Time Machine was beaten to the cinemas by Edgar G. Ulmer's film Beyond the Time Barrier. As a result, many major studios, producers, and stars keep their projects secret.

Ағаштан жасалған үйлер мен автокөлікпен жүретін кинотеатрлар

Гриндхаус – негізінен exploitation фильмдерін көрсететін театрларға арналған американдық термин. Бұл театрлар 1970-ші және 1980-ші жылдардың басында Нью-Йорк қаласы және басқа да ірі қалалық орталықтарда, әсіресе Солтүстік Америкада кең таралды, бірақ 1980-ші жылдардың ортасында үйдегі бейнежазбалардың пайда болуымен бірге ұзақ құлдырау кезеңі басталды. 1960-1970 жылдары ашық аспан астындағы кинотеатрлардың танымал болуы төмендеген кезде, кинотеатр иелері көрермендерді тартудың жолдарын іздеуге кірісті. Олардың бірі – төмен құнмен түсірілген exploitation фильмдерін көрсету болды. 1950-1980 жылдар аралығында кейбір продюсерлер ашық аспан астындағы кинотеатрлар нарығы үшін тікелей фильмдер түсірді, ал апта сайын жаңа фильмдер көрсету қажеттілігі сөздің шығу тегі туралы тағы бір теорияны тудырды: продюсерлер фильмдерді "жылдам шығарып" (grind out) отырды. Көптеген фильмдер зорлық-зомбылыққа толы әрекет фильмдері болды, кейбіреулер оларды "ашық аспан астындағы" фильмдер деп атады.

Кіші жанрлар

Пайдалану фильмдері әдеттегі кино жанрларының, әсіресе қорқыныш фильмдері мен деректі фильмдердің тақырыбы мен стилін қабылдауы мүмкін, ал олардың тақырыптары кейде басқа да пайдалануға арналған медиа, мысалы, арзан журналдардың ықпалында болады. Олар көбінесе бір уақытта екі немесе одан да көп жанр элементтерін қамти отырып, жанрлар арасындағы шекараны жояды. Олардың қосалқы жанрлары қолданатын ерекшеліктері арқылы анықталады. Мысалы, Дорис Уишманның "Мен әйел болып өлейін" фильмі шоқтықты деректі фильмнің және сексуалды эксплуатацияның элементтерін қамтиды.

1930 және 1940 жылдардағы ескерту фильмдері

1930-1940 жылдардағы эксплоатациялық фильмдер, мазмұны қорқынышты болғанымен, сол дәуірдегі қатаң цензура мен қадағалаудан қашып, білім беру мақсатында түсірілген деп мәлімдеді. Олар көбінесе некеге тұруға дейінгі жыныстық қатынас пен рекреациялық есірткілердің зияны туралы ескертулер болып табылды. Мысалдарға "Марихуана" (1936), "Рифер Маднесс" (1936), "Секс Маднесс" (1938), "Бала күйеуге шыққан қыз" (1938), "Ана мен әке" (1945) және "Ол "Жоқ деуі керек еді!" (1949) кіреді. Гомосексуализм туралы эксплоатациялық фильм "Жалғыздықтың балалары" (1937) қазір жоғалып кеткен деп саналады.

Байкер фильмдері

1953 жылы Марлон Брандоның "Жабайы" фильмі мотоциклшілер тобы туралы алғашқы фильм болды. 1950-жылдары жылдам машиналар мен мотоциклдерді көрсететін, төмен бюджетті жасөспірімдер фильмдері қатары пайда болды. 1966 жылы American International Pictures компаниясының "Жабайы періштелер" фильмінің сәттілігі 1970-жылдардың басына дейін жалғасқан күшті трендті күшейтті. Басқа мотоциклшілер фильмдері: Motorpsycho (1965), Hells Angels on Wheels (1967), The Born Losers (1967), Wild Rebels (1967), Angels from Hell (1968), Easy Rider (1969), Satan's Sadists (1969), Naked Angels (1969), Nam's Angels (1970) және C. C. and Company (1970). Stone (1974), Mad Max (1979) және 1% (2017) фильмдері осы жанрдың элементтерін Ozploitation жанрымен үйлестіреді. 1960-шы жылдары Роджер Корман Борис Карлофф, Питер Лорр, Винсент Прайс және жас, танылмаған Джек Николсон сияқты тәжірибелі қорқыныш актерімен бірге Эдгар Аллан Поның "B" класты қорқыныш фильмдерін түсірді. Ол "Easy Rider" фильмін режиссерлеуден бас тартты, оны Деннис Хоппер түсірді.

Қара пайдалану

Қараны пайдалану фильмдері немесе "blaxploitation" фильмдері, көбінесе стереотиптік қара американдық қалалық ортада, қара актерлермен және қара көрермендер үшін жасалады. Бұл фильмдердің басты тақырыбы – қара американдықтардың айлакерлік пен зорлық-зомбылық арқылы жаушыл билікке ("Адамға") қарсы күресіп жеңіске жетуі. Бұл жанрдың алғашқы мысалдары – "Шафт" және Мелвин Ван Пиблстің "Sweet Sweetback's Baadasssss Song" фильмдері. Басқа фильмдер: "Қара Цезарь", "Қара шайтан қуыршағы", "Блакула", "Қара шампунь", "Бас неггер", "Коффи", "Куонскин", "Cotton Comes to Harlem", "Долемит", "Фокси Браун", "Гарлемде тозақ", "Мак", "Диско-Крест әкесі", "Мандинго", "Есік жанында отырған жұлдыз", "Sugar Hill", "Супер Fly", "ТНТ Джексон", "Екі басты нәрсе", "Жүк машинасы Тернер", "Вилли Динамит" және "Клеопатра Джонс". 1970 жылдардағы "blaxploitation" жанрындағы қорқынышты фильмдерде, басты рөлдерді қара актерлер орындаса да, кейбіреулерінің түсіріліміне, монтаждауына немесе режиссерлік етуіне ақ нәсілді кинорежиссерлер қатысқан. Мысалы, "Blacula" фильмін афроамерикалық режиссер Уильям Крейн түсірген. "Блакула" – блэксплойттерлік қорқынышты фильмдердің алғашқы табысты үлгілерінің бірі. "Ганжа мен Хесс" фильмінде "Түнгі тірі өлілер" фильмінде Бен рөлін ойнаған Дуэйн Джонс түскен. Гарри М. Беншофтың сөзіне сүйенсек, бұл фильмдегі вампирлер капитализмнің метафорасы ретінде бейнеленген, яғни фильмде саяси және әлеуметтік мәселелер көтеріледі. Бұл жанрдың қазіргі замандағы құрмет көрсетулері: "Джеки Браун", "Пути Тан", "Жасырын бауырлас", "Қара динамит", "Мақтаншақ Мэри" және "BlacKkKlansman". 1973 жылғы "Live and Let Die" ("Жиіріңіз, өлсін") Бонд фильмінде "blaxploitation" тақырыптары қолданылған.

Қанабалы фильмдер

Каннибал фильмдері – 1970 жылдар басынан 1980 жылдар соңына дейін негізінен итальяндық және испандық киноөндірушілер жасаған, графикалық бейнелері көп фильмдер. Олар Оңтүстік Америка немесе Азияның жаңбырлы ормандарындағы тайпалардың каннибализм – адам жеуге қатысты. Бұл каннибализм көбінесе тайпалар тұтқынға алған батыстықтарға қарсы жасалады. Мондо фильмдеріндей, каннибал фильмдерінің басты қызығушылығы экзотикалық орындар мен тірі жандарды қатыстыратын қанды суреттерді көрсету болды. Бұл жанрдағы ең белгілі фильм – 1980 жылы түсірілген, түсірілім кезінде алты нағыз жануар өлтірілген "Каннибалдық Холокост". Басқа фильмдердің ішінде "Каннибал Ферокс", "Тірідей желінген!", "Авокадоның өлімінің орманындағы каннибал әйелдер", "Каннибал құдайының тауы", "Соңғы каннибал әлемі" және жанрдың алғашқы фильмі "Тығыз өзеннен келген адам" бар. Бұл жанрдағы танымал режиссерлер – Умберто Ленци, Руггеро Деодато, Хесус Франко және Джо Д’Амато. "Жасыл тозақ" (2013) – жанрға жасалған қазіргі заманғы құрмет.

Қаңқалық пайдалану

"Кануэксплоатация" – 1999 жылы "Broken Pencil" журналында жарияланған "Кануэксплоатация! Қара Рождествоны жеген каннибал қыздарымен бірге жолға шығу. Канадалық B фильмдеріне толық нұсқаулық" мақаласында пайда болған жаңа сөз. Ол Канадада түсірілген B фильмдерін білдіреді. Дегенмен, канадалық кино тарихындағы осы кезеңге қатысты көптеген сыншылар оны "салық жеңілдіктері дәуірі" деп атайды. Бұл құбылыс 1974 жылы Канада үкіметі сол кезде дамымаған канадалық киноиндустриясын қолдау үшін жаңа ережелер енгізген кезде пайда болды, нәтижесінде капиталдық шығындар бойынша салық жеңілдігі 60 пайыздан 100 пайызға дейін артты. Бұл бағдарлама аясында "Дадди Кравицтің шәкірті" және "Менің әкемнің өтіріктері" сияқты маңызды және есімдері қалып қойған фильмдер түсірілді.

Жанрдың ең танымал мысалдары: "Каннибал қыздары", "Өлім арманы", "Ақырғы", "Дене жеушілер", "Қара Рождество", "Шығырлар", "Өлім күні", "Клоунның кісі өлтіруі", "Рәсімдер", "Кэтидің қарғысы", "Қасіретті егін", "Жұлдыздық кемелердің шабуылы", "Қызылша", "Мен сені сағындым", "Құшақтар мен сүйістер", "Ұрық", "Жерлеу үйі", "Үрейлі пойыз", "Өзгергіш", "Өлім кемесі", "Қанды Валентин", "Мейрам түні", "Маған туған күніңізбен құттықтаңыз", "Сканерлер", "Жұлдыз күзетшісі", "Қонақ сағаттары", "Жоғары нүкте", "Шымшыл", "Қасіретті көздер", "1984 жылғы сынып", "Видеодром", "Перделер", "Американдық қорқыныш", "Өзін-өзі қорғау", "Спазмдар" және "Def Con 4". Бұл кезең 1982 жылы капиталдық шығындар бойынша салық жеңілдігі 50 пайызға дейін төмендетілген кезде ресми түрде аяқталды, бірақ бағдарлама бойынша өндіріске кірген фильмдер тағы бірнеше жыл шығарыла берді.

Карплотировка

Карплоитация фильмдерінде 1970-1980 жылдары танымал болған спорттық автомобильдер, «мысық» автомобильдер және көлік апаттарымен байланысты жарыс және апат сахналары бейнеленеді. Олар негізінен АҚШ және Австралияда түсірілді. Бұл жанрдың ең көрнекті фильмі – «Жоғалып бара жатқан нүкте» (1971). Басқа фильмдер: «Two Lane Blacktop» (1971), «The Cars That Ate Paris» (1974), «Dirty Mary, Crazy Larry» (1974), «Gone in 60 Seconds» (1974), «Death Race 2000» (1975), «Race with the Devil» (1975), «Cannonball» (1976), «Mad Max» (1979), «Safari 3000» (1982), «Dead End Drive In» (1986) және «Black Moon Rising» (1986). Квентин Тарантино осы жанрға құрмет ретінде «Death Proof» (2007) фильмін түсірді.

Чанбара фильмдері

1970-ші жылдары Жапонияда самурай фильмдерінің ревизионистік, дәстүрлі емес стилі белгілі бір дәрежеде танымалдылыққа қол жеткізді. Ол "шамбара" деп аталды, бұл семсерлердің шайқасуын бейнелейтін дыбырлық сөз. Оның бастауларын Акира Куросаваның фильмдерінен табуға болады, оларда моральдық тұрғыдан күңгірттік және жоғарылатылған зорлық-зомбылық бейнеленген, бірақ бұл жанр көбінесе 1970-ші жылдардағы Кадзуо Койкенің самурай мангасымен байланысты, оның туындылары көптеген келесі фильмдердің негізі болды. Шамбара ертедегі "жидайгеки" фильмдеріне тән қаталдық пен формальды сезімталдықтан айқай ауыстырады – жаңа шамбарада кек алуға ұмтылған антигеройлер, жалаңаштық, секс сахналары, қылышпен шайқас және қан көптеп кездеседі.

Giallo фильмдері

Giallo фильмдері – итальяндық триллерлер, олар қатыгез кісі өлтірулерге және одан кейінгі кісі өлтірушілерді іздеуге негізделген. Олар итальян тіліндегі «сары» деген мағынаны білдіретін «giallo» сөзімен аталады, бұл түс осы фильмдерге шабыттандырған детективтік романдардың мұқабаларында жиі қолданылған. Бұл жанрдың алғашқы фильмі – «Көп білетін қыз». Giallo фильмдерінің басқа мысалдары: «Сұр барқыттағы төрт шыбық», «Қан қызыл», «Тоғыз құйрықты мысық», «Кристалл қауырсынды құс», «Скорпионның құйрығының ісі», «Әйел терісіндегі кесіртке», «Тарантулдың қара ішегі», «Миссис Уордтың ерекше құмарлығы», «Қан мен қара кружево», «Құбылыстар», «Опера» және «Тенебра». Дарио Арженто, Лусио Фулчи және Марио Бава – осы жанрдың ең белгілі режиссерлері. 2013 жылғы аргентиналық «Sonno Profondo» фильмі – жанрға жасалған қазіргі заманғы құрмет.

Мокбастерлер

Мокбастерлер, кейде "ремейк-эксплоитация фильмдері" деп аталады, – бұл ірі студиялардың кеңінен жарнамаланған фильмдерінің арқасында пайда табуға тырысатын көшірме фильмдер. "Тай-ин" деп атағанды ұнататын Asylum компаниясы осы фильмдердің белгілі продюсері болып табылады. Мұндай фильмдер көбінесе Италиядан шығады, ол вестерндер, Джеймс Бонд фильмдері және зомби фильмдері сияқты трендтерге жылдам бейімделді. Мұндай фильмдер Голливудтың ірі студияларының назарын аударды, олар "Жер тоқтаған күн" фильмін кинотеатрларда көрсетуге дейін бейне дүкендерге шығарудан тыйым салу үшін Asylum компаниясына талап қойды. "Мокбастер" термині 1950 жылдары пайда болған (Пьедрас-Бланкастың монстры "Көліктен келген жаратылыс" фильмінің айқын туындысы болған кезде). Алайда, бұл термин 1970 жылдары ғана танымал болды, "Starcrash" және түрік фильмдері "Dünyayı Kurtaran Adam" мен "Süpermen dönüyor" арқасында. Соңғы екеуі "Жұлдызды соғыстар" фильмінің кадрларын және Джон Уильямстың музыкасынан рұқсатсыз үзінділерді пайдаланды.

Mondo фильмдері

Mondo фильмдері, көбінесе шок-документалды фильмдер деп аталады, олар әлемнің әртүрлі елдерінен алынған ерекше әдет-ғұрыптар немесе қорқынышты өлім жағдайлары сияқты сенсациялық тақырыптарды көрсететін жартылай деректі фильмдер. Мондо фильмдерінің, шокпен пайдалану сияқты, мақсаты – табу тақырыптарды көрсету арқылы көрерменді дүрсілту. Алғашқы mondo фильмі – Mondo Cane (Иттің әлемі). Басқалары: Shocking Asia, Africa Addio (сонымен қатар Africa Blood and Guts және Farewell Africa деп те аталады), Goodbye Uncle Tom және Faces of Death.

Жаратылыс фильмдері

Бұл «табиғат ашуы» фильмдері әдеттегідей түрлеріне қарағанда әлдеқайда үлкен және агрессивті жануарлар немесе жануарлар тобының адамдарды қорқытуы және адамдардың екінші тобының олармен күресу әрекетіне негізделген. Бұл жанр 1950 жылдары ядролық қару сынақтарына байланысты алаңдаушылықтың артуымен қатар алып монстрлар туралы фильмдердің танымал болуына себеп болды. Бұл көбінесе атомдық жарылыстардан оянған алып талай ежелгі жаратылыстар немесе радиацияның әсерінен мутацияға ұшыраған қарапайым жануарлар болатын. Мысалдарға Годзилла, «Олар!» және Тарантула жатады. 1970 жылдары ластану туралы хабардарлықтың артуы және корпоративтік ашкөздік пен әскери жауапкершілікке кінәлаулармен байланысты бұл үрдіс қайта жанданды. «Түйнек түні», «Бақалар» және «Годзилла мен Хедора» фильмдері осыған дәлел. Стивен Спилбергтің 1975 жылғы «Жау» фильмінен кейін, оның табысынан пайда табу үмітімен көптеген ұқсас фильмдер (кейде тікелей көшірмелер деп саналады) түсірілді. Мысалдар: «Аллигатор», «Кужо», «Жануарлар күні», «Ақ акула», «Гризли», «Телеңнен келген адамтектестер», «Жаратылыс акуласы», «Орка», «Топ», «Пиранья», «Пайғамбарлық», «Разорбек», «Қанды той», «Тентаклдер» және «Тинторера». Роджер Корман осы екі онжылдықта да осы фильмдердің ірі өндірушісі болды. Жақында ғана бұл жанр қайта жанданды, «Малбери көшесі» және Ларри Фессенденнің «Соңғы қыс» сияқты фильмдер жаһандық жылыну және халық санының өсуі туралы алаңдаушылықты көрсетті. Sci Fi Channel (қазір SyFy деп аталады) алып немесе гибридтік мутациялар туралы бірнеше фильмдер жасады, олардың атаулары екі түрдің сенсациялық қосылған сөздерінен құралған; мысалдарға Sharktopus және Dinoshark жатады.

Нацистердің пайдалануы

Нацистердің қанаушылық фильмдері, сондай-ақ "нацистердің қанаушылығы" фильмдері немесе "il sadiconazista" деп аталады, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өлім лагерьлері мен борделдерде нацистердің тұтқындарды азаптауына назар аударады. Азаптаулар көбінесе сексуалды сипатта болады, ал тұтқындардың көпшілігі әйелдер, олар көбінесе жалаңаш болады. Бұл жанрдың бастауы "Love Camp 7" (1969) фильмі болды. Жанрдың танымалдылығын және оның ерекше тақырыптарын қалыптастырған архетипі – СС-тің қасқыры Илса (1974), ол Сталагтағы тұтқындарды азаптайтын, нимфоманиялық доминатрикс Илса туралы. Басқа фильмдер: Fräulein Devil (Тұтқын әйелдер 4, немесе Эльза: Фраулейн СС, немесе Фраулейн Китти), La Bestia in calore (SS тозақ лагері, немесе SS эксперименті 2-бөлімі, немесе Ыстық аң, немесе SS-тің қорқынышты эксперименттері – Соңғы күндер), Gestapo's Last Orgy, немесе Үшінші рейхтің соңғы оргиясы, немесе Гитлер ретінде қайта туған Калигула, Салон Китти және SS эксперимент лагері. Көптеген нацистердің қанаушылық фильмдеріне Пьер Паоло Пазолинидің әйгілі "Сало, немесе Содомның 120 күні" және Лилиана Каванидің "Il portiere di notte" (Түнгі күзетші) сияқты көркем фильмдер әсер еткен. "Inglourious Basterds" (2009) және "The Devil's Rock" (2011) – бұл жанрға жасалған заманауи құрмет көрсетулер.

Надистік фильмдер

Надистік фильмдер 1930 жылдары, натуристік өмір салтын көрсету арқылы Хейс кодексінің жалаңаштыққа қатысты шектеулерін айналып өтуге тырысқан фильмдер ретінде пайда болды. Олар 1950 жылдардың соңына дейін сақталды, содан кейін Нью-Йорк штатының апелляциялық соты Excelsior Pictures vs. New York Board of Regents ісінде экрандағы жалаңаштықтың әдепсіз емес екенін шешті. Бұл 1959 жылғы Рус Мейердің «Әдепсіз мырза Тиз» фильмінен бастап, жалаңаштықты ашық көрсетуге есік ашты, ол моральдық немесе білім беру мақсатын жасырмай, өзінің пайдаланушылық элементтерін алға қойған алғашқы фильм деп есептеледі. Осы даму 1960 және 1970 жылдардағы одан да ашық пайдалану фильмдеріне жол ашты және нудист жанрын қолданыстан шығарды – ирония жарады, өйткені «Эдем бағы» нудист фильмі осы сот ісінің нысаны болған еді. Осыдан кейін нудист жанры «жалаңаш сұлу» (nudie cutie) сияқты қосалқы жанрларға бөлінді, онда жалаңаштық болды, бірақ денеге тиісу болмады, және «қатаң» (roughie) жанры, онда жалаңаштықпен қатар зорлық-зомбылық пен антиәлеуметтік мінез-құлық та болды. Надистік фильмдер өзіне қайшы келетін қасиеттерімен ерекшеленді. Олар өздерін білім беру фильмдері ретінде ұсынды, бірақ олардың тақырыбын пайдаланды, негізінен нудист лагерінің ең әдемі әйелдеріне назар аударды, сонымен бірге мұндай пайдаланудың бар екенін жоққа шығарды. Олар киімнің шектеулерінен азат өмір салтын көрсетті, бірақ бұл бейнелеу жыныс мүшелерін көрсетуге тыйым салды. Дегенмен, олардағы наразылық элементі болды, өйткені нудист лагерьлері қазіргі қоғамды және оның адам денесіне қатысты құндылықтарын қабылдамады. Мұндай фильмдер австралиялық қоғамға қатысты мәселелерді, әсіресе еркектікке (әсіресе «окер» еркегіне), әйелдерге қатысты еркектердің көзқарастарына, аборигендерге қатысты көзқарасқа және олармен қарым-қатынасқа, зорлық-зомбылыққа, алкоголизмге және қоршаған ортаны пайдалану мен жоюға қатысты мәселелерді қамтиды. Фильмдер әдетте ауылдық немесе шөлді аймақтарда түсіріледі, Австралияның ландшафтын және ортасын рухани түрде зиянды күш ретінде бейнелейді, ол ақ австралиялықтарды бөліп, олардың жеке амбициялары мен іс-қимылдарын және оны бағындыруға жасаған тырыстарын қиындатады. Ең танымал мысалдарға Mad Max, Alvin Purple, Patrick және Turkey Shoot кіреді.

Nudist films originated in the 1930s as films that skirted the Hays Code restrictions on nudity by purportedly depicting the naturist lifestyle. They existed through the late 1950s, when the New York State Court of Appeals ruled in the case of Excelsior Pictures vs. New York Board of Regents that onscreen nudity is not obscene. This opened the door to more open depictions of nudity, starting with Russ Meyer's 1959 The Immoral Mr. Teas, which has been credited as the first film to place its exploitation elements unapologetically at the forefront instead of pretending to carry a moral or educational message. This development paved the way for the more explicit exploitation films of the 1960s and 1970s and made the nudist genre obsolete—ironically, since the nudist film Garden of Eden was the subject of the court case. After this, the nudist genre split into subgenres such as the "nudie cutie", which featured nudity but no touching, and the "roughie", which included nudity and violent, antisocial behavior. Nudist films were marked by self contradictory qualities. They presented themselves as educational films, but exploited their subject matter by focusing mainly on the nudist camps' most beautiful female residents, while denying the existence of such exploitation. They depicted a lifestyle unbound by the restrictions of clothing, yet this depiction was restricted by the requirement that genitals should not be shown. Still, there was a subversive element to them, as the nudist camps inherently rejected modern society and its values regarding the human body. Such films deal with themes concerning Australian society, particularly in respect of masculinity (especially the ocker male), male attitudes towards women, attitudes towards and treatment of Indigenous Australians, violence, alcohol and environmental exploitation and destruction. The films typically have rural or outback settings, depicting the Australian landscape and environment as an almost spiritually malign force that alienates white Australians, frustrating their personal ambitions and activities, and their attempts to subdue it. Notable examples include Mad Max, Alvin Purple, Patrick and Turkey Shoot.

Зорлау және кек алу фильмдері

Бұл жанрда адам зорлық-зомбылыққа ұшырап, өлімге қалдырылып, кейіннен жазылып, зорлаушылардан қанды, зорлық-зомбылыққа толы кек алады. Ең танымал мысалы – «Мен сіздің қабіріңізге түкіремін» (кейде «Әйелдер күні» деп те аталады). Мұндай фильмдердегі басты кейіпкер көбінесе табысты, тәуелсіз қалалық әйел болып келеді, ол ауылдық ер адамның шабуылына ұшырайды. Бұл жанр Кэрол Дж. Кловер сияқты феминистерден мақтау алды, оның 1992 жылғы «Ерлер, әйелдер және тізбекті аралар: қазіргі заманғы қорқыныш фильміндегі гендер» кітабы киноның дәстүрлі гендерлік рөлдерін кері қайтарудың салдарына тоқталады. Бұл фильмдерді кек алу фильмдерінің бір саласы деп қарастыруға болады, онда құрбанның кекшіге айналуы – маңызды көрініс. Автор Жасинда Рид және басқалар зорлық-зомбылық пен кек алуды нақты субжанр емес, әңгіме құрылымы ретінде қарастыру керек деп санайды, себебі оның сюжеті триллерлер («Мис. 45»), драмалар («Ердің еріні»), вестерндер («Ханни Каулдер») және көркем фильмдер («Memento») сияқты көптеген жанрлардағы фильмдерде кездеседі. Жанрдың бір мысалы – «Соңғы үй сол жақта» фильмінің түпнұсқасы, ол Ингмар Бергманның «Көктемді қыз» фильмінің авторлық құқығы көрсетілмеген қайта түсірілімі болып табылады, және ол экстремалды зорлық-зомбылықты бейнелейтін қорқыныш фильмі ретінде қайта жасалған. «Дэливеренс» фильмінде зорлық-зомбылық ер адамға жасалса да, бұл жанрдың бастауы деп есептеледі. Кловер, жанрдың анықтамасын әйел зорланған және өзі кек алған фильмдермен шектейді, зорлық-зомбылық пен кек алу фильмдерін кейіпкерлері зорлық-зомбылыққа тікелей қарсы тұратындығы үшін мақтайды, егер «The Accused» сияқты ірі студиялардағы фильмдердегідей, жауап бермейтін заң жүйесіне сене отырып, статус-квоны сақтамайды.

Қызыл пайдалану

Редсплойтинг жанры америкалық үндістер туралы, көбінесе ақ актерлер ойнайтын, олардың ақ зұлматшыларынан кек алу әрекеттерін көрсетеді. Мысалдарға Билли Джек төрт фильмінің жиынтығы, The Ransom, Thunder Warrior трилогиясы, Johnny Firecloud, Angry Joe Bass, The Manitou, Prophecy, Avenged (aka Savaged), Scalps, Clearcut және The Ghost Dance жатады.

Жыныстық қанаушылық

Жыныстық қатынасты пайдалану фильмдері жұмсақ порнографияға ұқсас және көбінесе жалаңаш немесе жартылай жалаңаш әйелдер қатысатын көріністерді қамтиды. Олардың секс-көріністері негізгі фильмдерге қарағанда әлдеқайда ашық болады. Секс-эксплоитация фильмдерінің сюжеттеріне қылмыскерлер, құлдық, әйел үстемдігі, жекпе-жек, стильдік тәсілдер мен диалогтар, романтикалық фильмдерге тән махаббат пен флирт, асыра көрсетілген режиссура, әзіл-қалжыңға толы тікелей сілтемелер, жанкүйерлерді қуанту мазмұны мен карикатуралар, сондай-ақ ойын-құмарлықты қоздыратын немесе алдын ала ойға жетелейтін актерлік шеберлік кіреді. Ұзақ сахналарды пайдалану және толық жалаңаштықты көрсету – бұл жанрдың ерекше белгілері. Жыныстық эксплоатация фильмдеріне "Жылдам, мысық! Өлім! Өлім!" және Рус Мейердің "Супервиксенс" фильмдері, Армандо Боның Изабель Сарлимен бірлескен туындылары, "Эммануэль" сериясы, "Шоу қыздары" және "Калигула" жатады. "Калигула" басқа эксплоатациялық фильмдерден үлкен бюджетімен және танымал актерлерімен (Малькольм Макдауэлл, Джон Гилгуд, Питер О'Тул және Хелен Миррен) ерекшеленеді. 1970-ші жылдардағы лесбияндық секс-көріністері лесбияндықтың саяси және әлеуметтік салдары мен әйелдер сексуалдығы аясында зерттелді, бұл феминистік киносыншылардың қызығушылығын әлі де тудырады. Кейбір сыншылар экрандағы лесбияндық секс – шовинизм мен еркек билігінің көрінісі екенін айтады, себебі бұл кадрлар еркектердің ләззаты үшін жасалған. Порножұлдыздар мен хардкор актрисаларды секс-эксплоитация фильмдеріне шақыру жиі кездеседі. Кейде фильмдерде көрермендерді дүрсілту немесе қоздыру мақсатында секс-шоулар көрсетіледі.

Слэшер фильмдері

Слэшер фильмдері психопаттың бірнеше құрбанды қуулап, оларды зорлықпен өлтіруіне бағытталған. Құрбандар көбінесе жасөспірімдер немесе жас ересектер болады. Альфред Хичкоктын "Психо" (1960) фильмі жанрдың негізгі идеясын қалыптастырғаны жиі айтылады, бірақ Боб Кларктың "Қара Рождество" (1974) фильмі жанрды бастады деп саналады, ал Джон Карпентердің "Хэллоуин" (1978) фильмі оны көпшілік назарына түсіруге септігін тигізді. "Хэллоуин" сонымен қатар жанрды анықтайтын қосымша элементтерді қалыптастырды. Маска киген жаман адам, бір күшті батыр немесе қаһарманмен бірге әлсіз жасөспірімдер тобы, кейіпкерлердің қауіпті немесе қиын жағдайларда оқшаулануы, сондай-ақ кейіпкерлердің немесе қарсыластардың (немесе екеуінің де) бұрмаланған отбасылық өмірі немесе құндылықтары – бұл элементтердің көпшілігі "Хэллоуин" фильмінде пайда болды. Джон Карпентер Боб Кларктың "Қара Рождество" фильмінен шабыттанды. Жанр 1980-ші жылдарға дейін дамып, "13-ші жұма" (1980) және "Элм-стриттегі қорқыныш" (1984) сияқты танымал фильмдермен өркендеді. 1980-ші жылдардағы көптеген слэшер фильмдер "Хэллоуин" фильмінің негізгі форматын пайдаланды, мысалы, "My Bloody Valentine" (1981), "Prom Night" (1980), "The Funhouse" (1981), "Silent Night, Deadly Night" (1984) және "Sleepaway Camp" (1983) фильмдері, олардың көпшілігі "Қара Рождество" элементтерін де қолданды.

Ғарыштық пайдалану

Ғарыш, ғылыми фантастика және қорқыныш жанрларын біріктіретін киноның бір түрі. Франк Герберттің «Дюна» сериясы және Исаак Азимовтың туындылары сияқты, ғарыш саяхатын күрделі сюжеттердің бөлігі ретінде бейнелеген мазмұнды әдебиеттерге қарамастан, 20 ғасырдың көп бөлігінде ғарыш саяхаты көбінесе арзан «B» фильмдерінде орын алды. Бұл фильмдер көбінесе қырқыс немесе зомби фильмдері сияқты, қарапайым сюжетке негізделген. Ғарышты зерттеу фильмдері ғарыш саяхатын ғылыми тұрғыдан дәл емес және үйлесімсіз бейнелейді, әдетте ғарыш кемелері мен шөл планеталарда өтеді, бұл фильмдердің шектеулі қаржылық мүмкіндіктерімен байланысты. Мұндай фильмдердің қатарында «Жерден Айға», «Марстағы Робинзон Крузо», «Вампирлер планетасы», «Қара тесік» және «Сатурн 3» фильмдері бар. Ғарыш саяхаты фильмдерінің өркендеген кезеңдерінің бірінде, 1979 жылғы Джеймс Бондтың «Мунрейкер» фильмінде ғарыш соғысының өте қиялдағы көріністері көрсетілді, фильмнің негізгі мазмұны «Суық соғыс» дәуіріндегі барлау агенттіктеріне арналған болатын.

Спагетти-вестерндер

Спагетти-вестерндер – 1960 жылдардың ортасында Италияда түсірілген вестерн фильмдері. Олар әдеттегі Голливуд вестерндерінен гөрі зорлыққа толы әрі моральдық нормадан тыс болды. Бұл фильмдер көбінесе консервативті, бағытталған американдық көрермендер үшін жасалған Голливуд студиялық вестерн фильмдерінің қағидаларынан жаңылды. Жанрға мысалдар: «Өлім атпен келеді», «Джанго», «Жақсы, жаман және сұмдық», «Навахо Джо», «Ұлы жекпе-жек», «Ұлы үнсіздік», «Бірнеше доллар үшін», «Үлкен төңкеріс», «Ашу күні», «Түз бетке-бет», «Қаш, сойғыш!», «Бір уақытта Батыста» және «Бір жұдырық доллар». Квентин Тарантино осы жанрға құрмет ретінде «Джанго еңгізілген» және «Жек көретін сегіздік» фильмдерін түсірді.

Сплэтерлік пленкалар

Сплэттер фильм немесе гөр фильм – қан мен зорлық-зомбылықтың графикалық бейнелеуіне баса назар аударатын қорқыныш фильмдер жанры. Ол 1960 жылдары Гершель Гордон Льюис пен Дэвид Ф. Фридманның фильмдерімен дербес жанр ретінде қалыптасты, олардың ең танымал фильмдері: «Қанды той» (1963), «Екі мың маньяк!» (1964), «Қан қызыл түске боялған» (1965), «Екі қорқынышты дос» (1967) және «Гордың сиқыршысы» (1970). Осы қосалқы жанрды танымал еткен алғашқы фильм – Джордж А. Ромероның «Тірі өлілер түні» (1968) болды, режиссердің EC комикстерінің қорқыныш атмосферасы мен қандылығын киноға көшіруге жасаған әрекеті. Бастапқыда американдық баспасөз бұл фильмді «қорқынышты» деп сынағанмен, ол тез арада ұлттық сенсацияға айналып, тек ашық ауадағы кинотеатрларда ғана емес, сонымен қатар бүкіл елдегі жабық кинотеатрларда түнгі сеанстарда көрсетілді. Джордж А. Ромеро өзінің «Өлілер таңы» фильмін сипаттау үшін «сплэттер кино» терминін енгізді. Кейінгі фильмдер, мысалы Сэм Раймидің «Evil Dead» сериясы, Питер Джексонның «Bad Taste» және «Braindead» (Солтүстік Америкада «Dead Alive» деп шығарылды) фильмдері, тым көп және нақты емес қанды көріністерді көрсетіп, қорқыныш жанрын комедияға айналдырды.

Ветескөлік фильмдері

Ветерандарды пайдалану фильмдері көбінесе В санатындағы фильмдер, соғыстан (әсіресе Вьетнам соғысынан) қайтып келген ардагерлердің басынан өткен оқиғаларды көрсетеді. Көп жағдайда олар ПТСР-ден зардап шегеді, қоғамнан түсініксіздікке ұшырайды, жамандалады, антигеройларға айналады немесе кек алуға бейім болады. Бұл субжанр көбінесе басқа жанрларға немесе субжанрларға жататын туындылардың негізгі сюжеттік желісі болып табылады, мысалы, соғыс, әрекет, драма, триллер және тіпті қорқыныш фильмдері. Осы субжанрдың белгілі фильмдері: "Қош келдіңіз, үйдегі солдат жігіттер" (1972), "Ешбір мейірімді адам" (1973), "Жылқыған найзағай" (1977), "Каннибалдық Апокалипсис" (1980) және "Сен өлтірме, тек" (1985). Сондай-ақ, "Motorpsycho" (1965), "The Born Losers" (1967) және оның жалғасы "Billy Jack" (1971), "Missing in Action" (1984), тіпті "Americana" (1981) және "Jacob's Ladder" (1990) сияқты артхаус фильмдері де ветерандарды пайдалану жанрына жатады. Ал, Гаити фольклорындағы зомбилерден шабыт алған қазіргі заманғы зомбилер ХХ ғасырдың екінші жартысында Джордж А. Ромероның "Түнгі тірі өлілер" (1968) фильмі арқылы танымал мәдениетке енді. Фильмнің жалғасы "Өлілердің таң шапағы" (1978) сол кездегі ең табысты зомби фильмі болды. Одан кейін "Өлілер күні" (1985) түсірілді, ол көптеген туындыларға шабыт берді, мысалы, "Zombi 2" (1979) және "Тірі өлілердің оралуы" (1985). Дегенмен, 1980 және 1990 жылдардағы зомби фильмдерінің коммерциялық сәттілігі 1970 жылдардың соңындағы "Өлілердің таңғы жарығы" фильмімен салыстырғанда төмен болды. 1980 жылдардағы Гонконг киносындағы қытайлық джианши – Цинь династиясы дәуіріндегі (18-19 ғасырлар) джианши әдебиетінен шыққан зомбиге ұқсас жаратылыс – "Мистер вампир" (1985) фильмімен танымал болған джианши фильмдерінің толқынында көрініс берді. Гонконгтың джианши фильмдері 1980 жылдардың ортасынан 1990 жылдардың басына дейін Қиыр Шығыста кең таралды. 1988 жылы тағы бір американдық зомби фильмі – "Жылан мен жаңбыр" жарық көрді. 1990 жылдардың соңында зомбилерге деген қызығушылық Қиыр Шығыста қайта жанданды, себебі 1996 жылғы жапондық зомби бейне ойындары "Resident Evil" және "The House of the Dead" осыған түрткі болды. Бұл аз бюджетті азиялық зомби фильмдерінің толқынына әкелді, мысалы, Гонконгтың зомби комедиясы "Bio Zombie" (1998) және жапондық зомби әрекет фильмі "Versus" (2000). Зомби фильмдерінің қайта өркендеуі жаһандық сипат алды, өйткені "Resident Evil" және "The House of the Dead" сияқты зомби ойындарының дүниежүзілік сәттілігі 2000 жылдардың басында Батыс зомби фильмдерінің жаңа толқынына ықпал етті. Бұл фильмтердің табысы зомби жанрының коммерциялық сәттілігінің 1970 жылдардан бергі жаңа деңгейге жеткеніне әкелді. Осы жаңа, жылдам жүретін зомбилердің пайда болуы бейне ойындармен байланысты, атап айтқанда, "Resident Evil" ойынындағы зомби иттер және "The House of the Dead" ойынындағы зомбиленген адамдар. Ал Жапонияда төмен бюджетті жапондық зомби комедиясы "One Cut of the Dead" (2017) күтпеген сәттілікке ие болып, өзінің бюджетінен мың есе артық кассалық табыс тапты.

Vetsploitation films are mostly B movies featuring veterans returning from war (especially the Vietnam war), often suffering from PTSD, who are misunderstood, vilified, turned into antiheroes, or go on a rampage of revenge. This subgenre is often the core plot of productions that also belong to other genres or subgenres, such as war, action, drama, thrillers, etc., and even horror films. Well known films of this subgenre are Welcome Home Soldier Boys (1972), The No Mercy Man (1973), Rolling Thunder (1977), Cannibal Apocalypse (1980), and Thou Shalt Not Kill Except (1985). Other films also considered as vetsploitation are Motorpsycho (1965), The Born Losers (1967), its sequel Billy Jack (1971), Missing in Action (1984), and even art house films like Americana (1981), or Jacob's Ladder (1990). Inspired by the zombie of Haitian folklore, the modern zombie emerged in popular culture during the latter half of the twentieth century, with George A. Romero's seminal film Night of the Living Dead (1968). The film received a sequel, Dawn of the Dead (1978), which was the most commercially successful zombie film at the time. It received another sequel, Day of the Dead (1985), and inspired numerous works such as Zombi 2 (1979) and The Return of the Living Dead (1985). However, zombie films that followed in the 1980s and 1990s were not as commercially successful as Dawn of the Dead in the late 1970s. In the 1980s Hong Kong cinema, the Chinese jiangshi, a zombie like creature dating back to Qing dynasty era jiangshi fiction of the 18th and 19th centuries, was featured in a wave of jiangshi films, popularised by Mr. Vampire (1985). Hong Kong jiangshi films became popular in the Far East during the mid 1980s to early 1990s. Another American zombie film, The Serpent and the Rainbow, was released in 1988. A zombie revival later began in the Far East during the late 1990s, inspired by the 1996 Japanese zombie video games Resident Evil and The House of the Dead, which led to a wave of low budget Asian zombie films, such as the Hong Kong zombie comedy film Bio Zombie (1998) and Japanese zombie action film Versus (2000). The zombie film revival later went global, as the worldwide success of zombie games such as Resident Evil and The House of the Dead inspired a new wave of Western zombie films in the early 2000s, The success of these films led to the zombie genre reaching a new peak of commercial success not seen since the 1970s. These new fast running zombies have origins in video games, including Resident Evils running zombie dogs and particularly The House of the Deads running human zombies. In Japan, on the other hand, the low budget Japanese zombie comedy One Cut of the Dead (2017) became a sleeper hit, making box office history by earning over a thousand times its budget.