Кіріспе
1995 жылы Пол Верховеннің түсірген "Шоу қыздары" – Джо Эстерхас жазған сценарий бойынша Пол Верховеннің режиссерлік жұмысы, Элизабет Беркли, Кайл МакЛахлан, Джина Гершон, Гленн Пламмер, Роберт Дэви, Алан Рачинс және Джина Равераның қатысуымен түсірілген эротикалық драма. Фильмнің бюджеті сол кездегі шамамен 45 миллион доллар болды, ал кинотеатрларда көрсетілуіне дейін фильмдегі жыныстық қатынастар мен жалаңаштыққа байланысты үлкен дау-дамай мен қызу пікірталас болды. АҚШ-та фильм "жалпы жалаңаштық пен эротикалық сексуалдық мазмұн, кейбір тілдің қатыстығы және сексуалдық зорлық-зомбылық" себептерімен NC-17 рейтингісін алды. "Шоу қыздары" – NC-17 рейтингісімен кең экранға шыққан алғашқы (және бүгінгі күнге дейін жалғыз) фильм. Дистрибьютор Metro Goldwyn Mayer (MGM) бірнеше жүз қызметкерін Солтүстік Америкадағы кинотеатрларға жіберіп, "Шоу қыздары" көрсетіліп жатқанда, басқа фильмдерден кинотеатрға тығылып кірмеу үшін және көрермендердің жасы 17-ден аспауын қадағалады. NC-17 рейтингісіне байланысты көрермендердің шектелуі және жағымсыз сын-пикирлердің нәтижесінде фильм кассада сәтсіздікке ұшырады, 45 миллион долларлық бюджетке қарсы 37,8 миллион доллар ғана жинады. Театрлардағы және сыншылардың жағымсыз пікірлеріне қарамастан, "Шоу қыздары" үй видео нарығында сәттілікке жетті, видеожалдаудан 100 миллионнан астам доллар табыс әкелді, фильмтің пайда табуына мүмкіндік берді және MGM-нің барлық уақыттағы 20 ең сатылатын фильмінің біріне айналды. Видеопремьераға Verhoeven NC-17 фильмдерін сатпайтын жалдау орындары үшін R рейтингісі бар монтаждалған нұсқасын дайындады. Бұл өңделген нұсқа 3 минутқа қысқа (128 минут) және кейбір графикалық кадрлар алынып тасталды. "Шоу қыздары" шығуымен көп сыналып, жасалған ең нашар фильмдердің бірі деп есептеледі. Осыған қарамастан, "Шоу қыздары" культты фильм ретінде танылды және сыншылардың қайта қарауына түсті, ал кейбір белгілі режиссерлер мен сыншылар оны мақтауға лайық әжуалық сатира деп санайды.
the 1995 film
Showgirls is a 1995 erotic drama film directed by Paul Verhoeven from a script written by Joe Eszterhas and starring Elizabeth Berkley, Kyle MacLachlan, Gina Gershon, Glenn Plummer, Robert Davi, Alan Rachins, and Gina Ravera. Produced on a then sizable budget of around $45 million, significant controversy and hype surrounding the film's amounts of sex and nudity preceded its theatrical release. In the United States, the film was rated NC 17 for "nudity and erotic sexuality throughout, some graphic language, and sexual violence." Showgirls was the first (and to date only) NC 17 rated film to be given a wide release in mainstream theaters. Distributor Metro Goldwyn Mayer (MGM) dispatched several hundred staffers to theaters across North America playing Showgirls to ensure that patrons would not sneak into the theater from other films, and to make sure film goers were over the age of 17. Audience restriction due to the NC 17 rating, coupled with poor reviews, resulted in the film becoming a box office bomb, grossing just $37.8 million against a budget of $45 million. Despite a negative theatrical and critical consensus, Showgirls enjoyed success on the home video market, generating more than $100 million from video rentals, allowing the film to turn a profit and became one of MGM's top 20 all time bestsellers. For its video premiere, Verhoeven prepared an R rated cut for rental outlets that would not carry NC 17 films. This edited version runs 3 minutes shorter (128 minutes) and deletes some of the more graphic footage. Showgirls was universally panned upon release and is consistently ranked as one of the worst films ever made. Despite this, Showgirls has become regarded as a cult film and has been subject to critical re evaluation, with some notable directors and critics considering it a serious satire worthy of praise.
Сюжет
Жас босқындар Номи Малоун Лас-Вегасқа автостоппен барады. Оны көтерген жүргізуші оны тонап кеткеннен кейін, ол оны бөлмедесі ретінде қабылдайтын костюм дизайнері Молли Абрамспен танысады. Молли оны Goddess шоусының сахна артына шақырады, ол жұмыс істейтін Stardust казиносында, казиноның топлесс би ревюінің дивасы Кристал Коннорспен танысады. Номи Кристалға Cheetah's Topless клубында би билегенін айтса, Кристал оған оның істегендері жезөкшелікке ұқсас екенін айтады. Номи сол күні жұмысқа бармай қатты күйзелген кезде, Молли оны Крейв клубына би билеуге алып барады. Номи клубтың күзетшісі Джеймс Смитпен ұрысқаннан кейін тұтқындалады және оны түрмеден алып шыққанда оған аз ақша төлейді. Кристал мен оның жігіті, Зак Кэри, "Жұлдызды шаң" ойын-сауық директоры, Читаға келіп, Номиден би билеуді сұрайды. Бисексуалдық Кристал Номиге қызығушылық танытса да, оның өтініші көбірек Номиді жезөкшелікпен айналысатынын дәлелдеу арқылы қорлауға негізделген. Номи Кристал оған 500 доллар ұсынғаннан кейін күдікпен күліп би билейді. Джеймс стриптиз-клубта болып, Номидің биін жасырын қарап шығады. Ол келесі күні таңертең Номидің трейлеріне барып, оның жасағаны жезөкшеліктен айырмашылығы жоқ екенін айтады. Джеймс Номи үшін би билеуді жасайды, бірақ Номи онымен жыныстық қатынаста болудан бас тартқанда, рөлді Номидің бұрынғы әріптесі Пенниге береді. Кристал Номиге "Құдайшаның" хор желісіне сынақ өткізуді ұйымдастырады. Шоу режиссері Тони Мосс Номиді мұзбен құрғатып, сосатькелерін қатайтуын сұрайды. Ашулы Номи барлық жерге мұз шашып, байқаудан бірден кетеді. Оның ашуына қарамастан, Номи жұмысқа орналасады және Читадан кетеді. Кристал оны "жақсы ниетпен" көрініс жасауға ұсыныс жасап, одан әрі қорлайды. Номи Кристалдан кек алып, оның орнын иеленуге бел буады. Ол Закті азғырады, ол оған Кристалдың дубльері болу үшін сынақ өткізеді. Номи рөлді жеңіп алады, бірақ Кристал "Жұлдыздық шаңға" қарсы сот ісін бастайтынын ескергенде, ұсыныстан бас тартады. Кристал оны мазақтағаннан кейін, Номи оны баспалдақтан итеріп, жамбасын сындырады және оны шоудың басты кейіпкері ретінде ауыстырады. Ақыры өзі іздеген атақ-даңққа ие болғанына қарамастан, ол Моллиді аластатады, ол Кристалдың жарақаттануына себепкер болғанын түсінеді. Кейінірек Молли Номінің салтанатты ашылу кешін сәнді қонақ үйде атап өтуіне қатысады, онда ол өзінің құрметіне ие музыкант Эндрю Карверді кездестіреді. Карвер Моллиді бір бөлмеге шақырып, оны аяусыз ұрып-соғады және екі досын, олар күзетшілер, оны ауруханаға жатқызу нүктесіне дейін зорлауға әкеледі. Номи шабуыл туралы полицияға хабарлауды қалайды, бірақ Зак Звездный пышақ Моллиге олардың жұлдызды орындаушысын Карверді қорғау үшін ақшамен пара беретынын, содан кейін оның сұмдық өткені туралы оған қарсы тұрғанын түсіндіреді. Ол оған Сан-Францискода Полли Энн Костелло ретінде туғанын және 1989 жылы 15 жасында ата-анасының өлтіріліп, өз-өзіне қол жұмсауынан кейін қашып кеткен және жезөкшеге айналғандығын айтады. Келесі жылы жақын маңдағы Оуклендтегі асыраушы үйден қашып шыққаннан кейін ол бірнеше рет атын өзгертті және бірнеше штаттарда есірткі ұстауынан бастап жезөкшелікке дейін және өлімге әкелетін қарумен шабуылға дейін әртүрлі қылмыстар үшін бірнеше рет тұтқындалды. Зак оны шантаж жасайды, егер ол полицияға шабуыл туралы хабарласпаса, оның өткенін жасыруға ант береді. Моллидің өткенін ашпай, әділдікке қол жеткізе алмай, Номи мәселені өз қолына алуға шешім қабылдайды. Карвердің қонақ үй бөлмесінде жалғыз қалған Карверге қатты шабуыл жасағаннан кейін, ол ауруханаға екі рет барады, біреуі жартылай саналы Молиге Карвердің әрекеттері жазасыз қалмайтынын, ал екіншісі Кристалдан өзін жарақаттағаны үшін кешірім сұрайды. Адвокаттары үлкен ақшалай төлемақыны қамтамасыз еткендіктен, Кристал Номиді кешіреді, ол бірнеше жыл бұрын ұқсас трюк жасағанын мойындайды және олар татуластыру өбімен алмасады. Номи Лас-Вегастан Лос-Анджелеске жетеді, ол өз заттарын ұрлаған жүргізушіге пышақпен ұрлаумен байланысты.
Жазу
Эстерхас «Шоу-қыздар» идеясын Гавайидегі Мауи қаласында демалыс кезінде ойлап тапты. Беверли-Хиллстегі түскі ас дастарқанында Верховен Эстерхасқа ол әрқашан «үлкен MGM мюзиклдерін» жақсы көретінін және сондай бір мюзикл жасағысы келетінін айтты; Эстерхас Лас-Вегасты оқиға орны ретінде ұсынды. Ол салфеткаға жазып алған идеяның негізінде Эстерхасқа сценарий жазу үшін 2 миллион доллар төленді, ал студия оны фильмге түсірген кезде тағы 1,7 миллион доллар қосымша алды. Бұл, Верховеннің бұрынғы фильмдері «Бастапқы инстинкт» (1992) және «Сливер» (1993, сонымен қатар Шарон Стоунның басты рөлде ойнаған эротикалық триллер) сценарийлерімен бірге, Эстерхасты Голливуд тарихындағы ең көп жалақы алатын сценарийші етті. «Бастапқы инстинкт» фильмінің рейтингісі бойынша MPAA-мен туындаған келіспеушіліктерге байланысты, ол R рейтингісін алу үшін қысқартулар жасады, ал Верховен «Шоу-қыздар» фильміне NC-17 рейтингісін алуды жоспарлады. Верховен фильм пайда әкелсе, режиссерлік еңбекақысының 6 миллион доллардан 70 пайызын кейінге шегерді. Эстерхас сценарийді 1993 жылдың соңғы жартысында аяқтады. Кейін ол: «Мен «Шоу-қыздарды» өмірімнің ең күрделі кезеңінде жаздым», – деді. Дрю Бэрримор, Номи рөлі туралы Верховен: «Басты мәселелердің бірі актерлік шеберліктен кейін би және жалаңаштық болды. Актриса билей білуі керек еді. Ол сондай-ақ фильмде толық жалаңаш түсуге дайын болуы керек еді. Американдық актрисалар үшін мұндай талаптарды қабылдау өте қиын, әсіресе жалаңаштыққа қатысты. Ал Элизабет Беркли – бұл үш талапты да қанағаттандырған жалғыз актриса».
Түсірілім
Верховен Eurythmics тобының Дэйв Стюарттан фильмнің музыкасын ғана емес, сонымен қатар Stardust қонақ үйінің әйгілі шоулары үшін де музыка жазуды сұрады. "Мақсатымыз – Вегастағы шоуларда естілетіндей дауысы қатты, әдепсіз, нашар музыка жасау еді, себебі шындығында ол сондай", - деді Верховен.
Музыка
Фильмнің саундтрегі фильм үшін арнайы жазылған әндерді қамтиды, оның ішінде Дэвид Боуидің "Мен американдықтардан қорқамын" әнінің ерте нұсқасы және 1995 жылдың маусымында Праганың жанында жазылған Siouxsie and the Banshees тобының "New Skin" әні бар. Сондай-ақ, Killing Joke және Scylla (Curve тобының әншісі Тони Холлидей қатысқан жаңа топ) әндері де кірген. The Young Gods тобының "Kissing the Sun" әні тек саундтректің АҚШ нұсқасында ғана қол жетімді болды, ал Еуропа және Жапонияда жарық көрген жоқ. Саундтрек альбомы 1995 жылдың 26 қыркүйегінде шықты.
Маркетинг
NC 17 фильмдеріне қатысты маркетингтік мүмкіндіктер дәстүрлі түрде шектеулі болғанымен, MGM/UA көрермендердің қызығушылығын ояту үшін негізінен осы рейтингке байланысты туған дау-дамағұлға сүйенді және фильмнің ыстық тақырыбын пайдаланған кең ауқымды жарнамалық кампания ұйымдастырды. Бұл жарнамаға Times Square және Venice Beach-те орнатылған жарнамалық стендтер, ересектерге арналған интерактивті веб-сайт және жалға алу пункттерінде таратылған, кинотеатр трейлерлерінде көрсетілмеген 8 минуттық ашық кадрларды қамтитын «жасырын алдын ала көрсету» бейнекассеті кірді.
Кассалық жинақ
Фильм 1995 жылдың 22 қыркүйегінде Солтүстік Америкада 1388 кинотеатрда көрсетілді. Премьералық демалыс күндері фильм 8 112 627 доллар тауып, "Seven" фильмінен кейін екінші орынға шықты. Екінші аптада ол бесінші орынға сырғып, кірісі 60%-ға азайды.
Үй медиасы
Showgirls VHS, DVD және Blu-ray форматтарында жақсы нәтижелер көрсетіп, MGM-нің ең көп сатылған 20 фильмінің біріне айналды, тек АҚШ-тың үй медиа нарығында 100 миллион доллардан астам табыс тапты. 1996 жылдың 2 қаңтарында Showgirls VHS-те екі нұсқада шықты: жалға алу пункттері үшін (Blockbuster және Hollywood Video) режиссерлік R рейтингісі бар нұсқа және NC-17 рейтингісі бар нұсқа. Showgirls алғаш рет 2000 жылдың 25 сәуірінде DVD форматта жарық көрді. 2004 жылы MGM "V.I.P. Edition" DVD-ді екі әйнек стакан, артында ішу ойындары бар кинокарталар, карталар жинағы және Берклидің жалаңаш суреті бар постері бар арнайы жиынтықта шығарды. 2007 жылы MGM V.I.P. Edition DVD-ді физикалық сыйлықтарызсыз "Толық ашылған нұсқа" ретінде қайта шығарды. 2010 жылдың 15 маусымында MGM 15 жылдығына арналған "Sinsational Edition" екі дискілі Blu-ray/DVD нұсқасында шығарды. 2016 жылы Showgirls түпнұсқа негативтен 4K сапасында қалпына келтірілді. Суретті қалпына келтіруді Technicolor зертханасы, ал дыбысты қалпына келтіруді L.E. Diapason зертханасы Пол Верховен мен Pathé бақылауымен жүргізді. Қалпына келтірілген нұсқа кинотеатрларда көрсетілгеннен кейін Blu-ray форматта шықты. 2023 жылы ол Америка Құрама Штаттарында Vinegar Syndrome компаниясымен Ultra HD Blu-ray форматта жарық көрді, High Def Digest оның сурет сапасын жоғары бағалады. Vinegar Syndrome фильмнің 5.1 аудио трегінде синхрондау мәселелерін анықтағаннан кейін дискіні ауыстыру бағдарламасын іске қосты.
Культ мәртебесі
Шоу-қыздар культ мәртебесіне ие болды. Жазушы Наоми Клейннің айтуынша, фильмге деген қызығушылық алғаш рет бейнежазбасы барлар арасында туған, ал MGM бұл идеяны пайдаланғаннан кейін күшейді. MGM видеоның жақсы көрсеткіштерді көрсеткенін байқады, себебі "20-ға жуық трендтік жастар Showgirls ирониялық кештерін ұйымдастырып, ақылға сыймас нашар сценарийге сарказммен күліп, жыныстық жақындықтардың аэробтық сипатына қорқынышпен тітіркенді". Фильмді ЛГБТ қауымы зор қызығушылықпен қабылдады, олар түн ортасында көрсетулер ұйымдастырып, бұл дәстүрге айналды. Бетти Бакли және Дэвид Шмадер сияқты актерлер фильмдерді көрсету және көру кештерін өткізді. Дегенмен, Эстерхас бұл әзілдің қасақана болғанын айтады: "Пол [Верховен] менің ойымша, бұл қараңғы қызық болатын. Біз сценарийді жол-жолынан қарап шықтық, тіпті кейбір тұстарында күлдік. "Ешкімнің саған тиіспегені қандай сезім?" деген сөздің әзіл емесін ешкімге айта алмаймын". Сондай-ақ фильм "Болшықтардың аңғарынан тыс" сияқты фильмдердегідей культ классикасы ретінде танылды. Фильмнің видео нұсқасы 2017 жылдың 23 қазанында жарық көрді. Фильмді теледидарда көрсету құқығын VH1 арнасы сатып алды. Фильмде жиі жалаңаш көріністер болғандықтан, цензураланған нұсқасы жасалды, онда барлық ашық дене мүшелерін және жыныс мүшелерін жасыру үшін қара түсті бюстгальтерлер мен трустар цифрлық түрде қосылды. Сонымен қатар, бірнеше көріністер толығымен алынып тасталды, нәтижесінде фильм кем дегенде 45 минутқа қысқартылды. Беркли өзінің сөздерін қайта жазбадан өткізуден бас тартты, себебі MGM оған 250 доллар төлеуден бас тартты, сондықтан саундтректе басқа актрисаның дауысы естіледі. 2003 жылы фильм Entertainment Weekly журналының "50 үздік культ фильмі" тізімінде 36-шы орынды иеленді. 1990 жылдардың соңында фильм бірнеше рет телеарналарда көрсетілді, көбінесе махаббат пен сарказммен. NBC арнасының NewsRadio ситкомында миллиардер WNYX иесі Джимми Джеймстің әлеуетті әйелдер тізімі туралы әңгімесінде Showgirls туралы айтылды, ол станция директоры Дейв Нельсоннан әйелдер тізімі туралы сұрағанда еске түсірілді. Джеймс бұл тізім бұрынғыдан бірге кем екенін айтты, себебі "Saved by the Bell" сериалында ойнаған сол жақсы қыз порнофильм түсірді!". "Симпсондар" сериалының 11-ші маусымында Гомер мен Мардж Барт Focusyn қабылдағаннан кейін жақсы мінез-құлық танытқан соң фильмді көруге шықты. Көрсетілген көрініс - ойдан шығарылған, онда қызыл шашты ер адам Номиге шоу-қыз ретінде талантын ысырап етіп жатқанын айтады, ал Номи "Сендердің бәріңе қарсымын! Баршаңа!" деп айқайлап, сахналық менеджер шақырғанда көйлегін шешеді. Мардж "шоу-қыз [Номи] мен тігінші [Молли] арасындағы достыққа" риза екенін айтады. Австралиялық рэпер Игги Азалия 2013 жылы T.I. қатысқан "Change Your Life" әнінің клипінде фильмге құрмет көрсетті. Көптеген визуализациялар мен костюмдер фильмнен қайта жасалды немесе одан шабыт алды, соның ішінде Чита клубының декорациясы да. 2019 жылы фильмнің мұрасын зерттейтін "You Don't Nomi" деректі фильмі жарық көрді.
Критикалық қайта бағалау
Критиктер, мысалы, Джонатан Розенбаум мен Дж. Хоберман, сондай-ақ режиссерлер Джим Джармуш, Адам МакКей және Жак Риветт, 1998 жылғы сұхбатында Риветт оны «соңғы бірнеше жылдағы ең ұлы американдық фильмдердің бірі» деп атады, бірақ «өте жағымсыз: ол есекқұлақтар мекендейтін әлемде тірі қалу туралы, және бұл Верховеннің философиясы». Квентин Тарантино «Шоугерлс» фильмін ұнатып, 1996 жылы оны «соңғы жиырма жылдағы ірі студияның толыққанды, алып, жоғары бюджеттік exploitation фильмін жасаған жалғыз мүмкіндік» деп атады, оны «Мандинго» фильмімен салыстырды. «Шоугерлс» фильмі 1950 жылғы «All About Eve» фильмімен қайта түсірілім, жаңарту немесе көшірме ретінде салыстырылды. Розенбаум үшін «Шоугерлс – Голливуд пен сату туралы ең өжет аллегориялардың бірі». «Slants» журналы берген төрт жұлдыздық шолуда Эрик Хендерсон «жаман болғандықтан жақсы» деген түсіндіріске қарсы шығып, фильмді «соңғы жылдардағы ең адал сатиралардың бірі» деп мақтап, фильм Голливудтың «адамгершілік тұрғысынан банкрот болған жұлдыз туатын оқиғаларын» бағыттайды деді. Хендерсон 2003 жылы «Film Quarterly» журналында өткен дөңгелек үстел талқылауына сілтеме жасады, онда басқалар оның артықшылықтарын дәлелдеді. Ноэль Бурх фильмнің «жаппай мәдениетті қызығушылық пен күрес орны ретінде қабылдайтынын» және мелодраманы «әлеуметтік сынға арналған тамаша құрал» ретінде қолданатынын айтты. Сол дөңгелек үстелде Чон Нориега фильмнің дұрыс түсінілмегенін және сатираның назардан тыс қалғанын айтты, өйткені «фильмде сарказм, ирония және өткірлікпен ұсынылатын адамгершілік құмарлық пен ақымақтықты сынау үшін қалыпты координаттар мен белгілер жоқ». Берклидің ойнаған рөлі, фильмнің жалпы атмосферасына сай емес деп қатты сынға ұшыраған, қайта қарастырылды. 2015 жылы Верховен Беркли фильмге қарсы сынның көп бөлігін әділетсіз түрде мойнына алғанын және оның рөлі үшін жауапкершілікті өз мойнына алғанын мәлімдеді. «You Don't Nomi» фильмінің режиссері Джеффри МакХейл: «Бұл мүлдем ұятты. Менің ойымша, [Верховеннің] Моллидің зорлық-зомбылығын Номи өзін табуы үшін пайдалануы қажетсіз, және менің ойымша, бұл қорқынышты». Кейбіреулер фильмнің көптеген асыра көрсетілген аспектілері – оның әсем билері туралы айтқанда, 2020 жылы «The Guardian» газеті: «Шоугерлспен мақсат – американдық арманның өзі және оны қолдау үшін адал емес «жұлдыз туатын» баяндар».