Кенелер (Tetranychidae) – 1200-ге жуық түрі бар кенелердің отряды. Өсімдік жапырақтарында тіршілік етеді, ұлпаларын зақымдайды. Құртынбас, әртүрлі түсті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бунақденелілер отбасы
Family of arthropods
Кенелер Tetranychidae тұқымдасына жатады, оған шамамен 1200 түр кіреді. Олар Acari (кенелер) кіші класының құрамына кіреді. Кенелер көбінесе өсімдіктердің жапырақтарының астыңғы жағында тіршілік етеді, онда олар қорғанышқа арналған жібек торын тоқуы мүмкін және өсімдік жасушаларын тесіп, қоректену арқылы зиян келтіреді. Кенелердің бірнеше жүз өсімдік түрін жейтіні белгілі.
Spider mites are members of the Tetranychidae family, which includes about 1,200 species. They are part of the subclass Acari (mites). Spider mites generally live on the undersides of leaves of plants, where they may spin protective silk webs, and can cause damage by puncturing the plant cells to feed. Spider mites are known to feed on several hundred species of plants.
Сипаттама
Кенелердің мөлшері 1 мм-ден кішідірек болып келеді және түсі әртүрлі. Олар кішкентай, шар тәрізді, бастапқыда мөлдір жұмыртқалар салады, ал көптеген түрлері колонияны жыртқыштардан қорғауға көмектесетін жібек торы тоқиды; олар осы торынан "кене" деген жалпы атауының екінші бөлігін алады. Жұптасқан кезде, аналықтары кейбір жұмыртқаларды ұрықтандырмау арқылы еркектерді өндіреді. Ұрықтандырылған жұмыртқалардан диплоидты аналықтар пайда болады. Жұптаспаған, ұрықтанбаған аналықтар да гаплоидты еркектерден ғана туатын жұмыртқалар салады. Жаңа орындарға таралу үшін олар желмен таралу үшін жіптерді пайдаланады.
Spider mites are less than in size and vary in color. They lay small, spherical, initially transparent eggs and many species spin silk webbing to help protect the colony from predators; they get the "spider" part of their common name from this webbing. When mated, females avoid the fecundation of some eggs to produce males. Fertilized eggs produce diploid females. Unmated, unfertilized females still lay eggs that originate exclusively haploid males. To spread to new locations, they make use of ballooning for aerial dispersal.
Ним майы
Нейм майы тиісті таңғыш затпен қосылып, сумен сұйылтқанда, оны бақылауға мүмкіндік береді. Химиялық бақылау сияқты, оны да қайталап қолдану қажет.
Neem oil may provide control, when combined with a suitable surfactant and diluted with water. As with chemical control, repeated applications are required.
Жыртқыш талпандар
Phytoseiidae тұқымдасына жататын жыртқыш кенелер, оның ішінде Phytoseiulus persimilis, ересек кенелерді, олардың жұмыртқаларын және дамудың барлық сатыларын жейді. Бұл өсімдіктің иммундық жауабын басу қабілетіне әсер етеді.
Predatory mites of the Phytoseiidae family, including Phytoseiulus persimilis, eat adult mites, their eggs, and all developmental stages between. This affects the spider mites' ability to down regulate the immune response of a plant.
Акарицидтер
Акарицидтер өрмекшілерді бақылау үшін егістіктерге қолданылады. Олар жүйелік немесе жүйелік емес болуы мүмкін, сондай-ақ бір айдан астам қалдық әсерін қамтамасыз ету арқылы ұзақ әсерлі болуы мүмкін. Кемшіліктеріне митоцидтердің бұрынғы буынында байқалғандай, өрмекшілер популяциясында тұрақтылықтың дамуына жоғары бейімділік және кейбір митоцидтердің балықтарға зиянды болуы жатады. Осылайша, тәуекелдерді азайту үшін дұрыс таңдау, сақтық шараларын қабылдау және тиісті қолдану қажет.
Acaricides are applied to crops to control spider mites. They can be either systemic or non systemic in nature and can be persistent by providing residual activity for over a month. Drawbacks include high potential for development of resistance in mite populations, as has been observed in previous generations of miticides, and toxicity of some miticides towards fish. Thus proper selection, precautions and application are required to minimize risks.
Қоршаған орта жағдайлары
Қоршаған орта жағдайларын уақытша өзгерту, жәндіктер зиянкестерін, оның ішінде кенелерді бақылаудың тиімді әдісі болып табылды. Жалпы, жоғары температурада оттегі концентрациясының күрт төмендеуі және көмірқышқыл газы концентрациясының артуы дамудың барлық кезеңдерінде өлімге алып келуі мүмкін. Дегенмен, аз мөлшерде CO2-ні байыту кенелердің көбеюін күшейтетіні көрсетілген. Бір зерттеуде 0,4% O2 және 20% CO2 концентрациясы 20°C температурада 113 сағаттық (LT99 – 99% өлімге дейін қажетті уақыт) және 40°C температурада 15,5 сағаттық LT99 көрсеткен. Тағы бір зерттеуде 30°C температурада 60% CO2 және 20% O2 қолданылғанда екі дақты кенелердің әртүрлі сатыларының 100% өлімі тіркелді. Артықшылықтарына митицидтерге қарағанда төзімділік даму мүмкіндігінің төмендеуі және қолданудың ықтимал жеңілдігі жатады, ал кемшіліктеріне өсімдіктің жағдайларға сезімталдығы, қолданудың мүмкіндігі және адам қауіпсіздігі кіруі мүмкін.
Temporarily modifying environmental conditions has proven an effective method for insect pest control including spider mites. Generally dramatically decreased oxygen and increased carbon dioxide concentrations at elevated temperatures can lead to mortality at all developmental stages. However mild CO2 enrichment has been shown to in fact increase mite reproduction. One study determined a concentration of 0.4% O2 and 20% CO2 gave a LT99 (time to 99% mortality) of 113h at 20 °C and 15.5h at 40 °C. Another study reported 100% mortality of various stages of the two spotted spidermite using 60% CO2 and 20% O2 at 30 °C for 16h. Advantages would include decreased ability for resistance development compared to miticides and potential ease of application while drawbacks might include sensitivity of the plant to the conditions, feasibility of application, and human safety.