Кіріспе

Өрмекшінің түрі

Speciesbox
| сурет = Latrodectus mactans eating. JPG
| сурет сипаттамасы =
| таксон = Latrodectus mactans
| автор = (Fabricius, 1775)

Таксономия

Latrodectus mactans тұңғыш рет 1775 жылы Йохан Кристиан Фабрициус сипаттап, оны Aranea туысына жатқызған. 1837 жылы Чарльз Валькенеер оны Latrodectus туысына көшірді және қазіргі уақытта Araneae қатарының Theridiidae тұқымдасына жатқызылған. Барлық үш түрі бір түр ретінде, L. mactans, жіктеліп келді. Осының салдарынан, "қара жесір" (ешқандай географиялық белгісіздіксіз) тек L. mactans-қа ғана қатысты деген көптеген сілтемелер пайда болды. "Қара жесір" терминін күнделікті қолдануда үш түрдің арасында ешқандай айырмашылық жасалмайды.

Сипаттама

Толысқан әйелдің дене ұзындығы (аяқтарды есептемегенде) - , ал еркектер үшін - . Аяқтары денесіне пропорционалды ұзын. Әйелдерінің түсі жалтырап, қара болып келеді, ал іш жағында (құрсағының астыңғы бөлігінде) өте дөңгелек құрсағында құм сағаты пішіндес қызыл белгісі бар. Әйелдердің дене мөлшері, әсіресе жұмыртқа тасып жүрген (жүкті) кезде, әртүрлі болады. Жүкті әйелдің құрсағының диаметрі -ден асады. Көптеген әйел жесірлердің құрсағының үстіңгі жағында, тіршік тоқушы бездерінің үстінде қызғылт немесе қызыл дақтары болады. Жастардың сыртқы түрі ересектерден ерекшеленеді; құрсақтары сұрғылт-қара болып келеді, үстінен ақ жолақтар өтеді және сары мен қызғылт-сары нүктелермен толық.

Ауқым

Оңтүстік қара жесір негізінен АҚШ-тың оңтүстік-шығысында таралған (және осы аймақтың тумасы), солтүстікке Огайо штатына дейін, ал батысқа Техас штатына дейін жетеді. Солтүстік қара жесір (L. variolus) негізінен Атлантика орталық штаттарында кездеседі, бірақ оның таралған аймағы L. mactans-тің таралған аймағымен қабаттасады. Доминикан Республикасында L. mactans бүкіл ел аумағында кездеседі. L. mactans сонымен қатар Мексиканың барлық аймағында таралған, онда оның таралған аймағы Latrodectus hesperus және Latrodectus geometricus түрлерімен шектеседі. L. mactans, L. hesperus және L. geometricus түрлері Гавай аралдарында (АҚШ) бекініп қалған. Осы қара жесір түрлерінің кем дегенде біреуінің Гавайиге ену жолдарының бірі – импортталған өнімдер (сонымен қатар, бұл жесір жәндіктерінің басқа да аймақтарға таралуының маңызды мүмкіндігі ретінде қарастырылады).

Көбею

Еркек жемілген кезде, ол ұрық торы тоқиды, оған сперма салады және спермамен пальпальды түйіршіктерін толтырады. Қара жесірлер еркегінің пальпальды түйіршіктерін ұрғашының сперматекалық ашылуларына енгізгенде жыныстық жолмен көбейеді. Ұрғашы жұмыртқаларын шар тәрізді жібек қапқа салады, онда олар жасырынып, қорғалады. Ұрғашы қара жесір бір жазда төрттен тоғызға дейін жұмыртқа қапшығын туады, әрқайсысында шамамен 100-400 жұмыртқа болады. Жұмыртқалар әдетте жиырмадан отыз күнге дейін инкубацияланады. Осы процестен жүзден астам жұмыртқаның аман қалуы сирек. Орташа есеппен, тридцать жұмыртқа каннибализм, тамақ жетіспеуі және/немесе тиісті баспананың болмауы салдарынан алғашқы молткадан өтеді. Қара жесірлердің көбеюге жетілуіне екі-төрт ай уақыт кетеді, бірақ толық жемілуіне алты-тоғыз ай қажет. Ұрғашылары үш жылға дейін өмір сүреді, ал еркектері үш-төрт айға дейін өмір сүреді. Ұрғашы жұптасқаннан кейін еркекті жеуі мүмкін.

Тарату

Қара жесір өрмекшілер әдетте түрлі жәндіктермен қоректенеді, егер болса, отты құмырсқаларды артық жақсы көреді, бірақ жас кезінде ағаш құйрықтарымен, екіжүзділермен және мыңаяқтылармен, ал кейде басқа да өрмекшілермен де тамақтанады. Оның торы тіпті егеуқұйрықтай үлкен жануарларды ұстауға жеткілікті мықты. Олжа торына түскен кезде, Latrodectus mactans жылдам тығынынан шығып, олжасын берік торымен орап, содан кейін шағып, улайды. Удың әсеріне шамамен он минут уақыт керек; ол уақыт аралығында өрмекші олжасын қатты ұстап тұрады. Олжаның қозғалысы тоқтағанда, жараға ас қорыту ферменттері бөлінеді. Содан кейін қара жесір өрмекші жемін тамақтану алдында тыныққанына апарып қайтады.

Табиғи жаулар

Солтүстік Америкада қара жесірлердің түрлі паразиттері мен жыртқыштары бар, бірақ биологиялық бақылауды жақсартуға бағытталған артыру бағдарламалары тұрғысынан ешқайсысы зерттелмеген. Жұмыртқа қаптарының паразиттеріне ұшпайтын склеонидті ара Baeus latrodecti және хлоропид тұқымдасының Pseudogaurax туысы жатады. Ересек жесірлердің жыртқыштарына қоңыр жесір арасы Latrodectus geometricus, аралар, әсіресе көк саз құрылысшысы Chalybion californicum және ара-құмырсқа Tastiotenia festiva кіреді. Мантистер мен жүзқаяқтар сияқты басқа да организмдер де кейде жесірлерді кездейсоқ түрде жемтіре алады, бірақ бұл аталғандардың барлығы Latrodectus-қа белгілі бір дәрежеде артықшылық танытады. Қоңыр жесір қара жесірлермен аумақ үшін бәсекелесіп, оларды бірге кездесетін аймақтарда, соның ішінде қара жесірлерге шабуыл жасау арқылы ығыстырып шығаруда.