Кіріспе

Канадалық теле викториналық шоу

SmartAsk – Канаданың CBC телеарнасында үш маусым (2001-02 – 2003-04) көрсетілген викториналық шоу. Бағдарлама тікелей эфирде көрермендер алдында түсірілді, ойыншылар қабатты декорацияларда отырды (бір команда жоғарыда, екіншісі төменде). Шоудың атқарушы продюсері Ральф Бенмергуи TSN арнасының Off The Record бағдарламасында SmartAsk турнирін «Ацидтегі «Жоғарыға жет» сияқты» деп сипаттады, бірақ шындығында бұл көбінесе жалтақ юморға толы болды, әсіресе бағдарлама созылған сайын және рейтингтер төмендегенде.

Эфирлік кейіпкерлер

Шоудың бірінші маусымын Джастин Лэндри мен рэпер Мичи Ми жүргізді. Екінші маусымда Нобу мен Мио Адильман ағалар Лэндридің орнына, ал соңғы маусымда Сабрина Жалис Мичидің орнына келді. Шоудың алғашқы екі маусымында "Судья Луччи" (Лучиано Казимири) шоудың эфирдегі төрешісі рөлін жартылай қайта-қайта орындады. Шоу сонымен қатар 2-ші маусымда көптеген танымал төрешілерді шақырды, олардың ішінде "Кімнің шегі бар?" ойынынан танымал Колин Мокри, Олимпиаданың алтын медалінің иегері Сами Джо Смолл, МЛБ жұлдызы Крис Вудвард, экологиялық белсенді Дэвид Сузуки және неміс халық әншісі Хайно болды. 3-ші маусымда төрешілер алқасы камерадан тысқа шығарылды, және әрбір эпизод үшін кездейсоқ көрерменге "Танымал төреші" атағы берілді. "Супержанкүйер" Энди Сондерс шоудың екінші және соңғы маусымдарында талдау, болжамдар мен статистика беру үшін арнайы қонақ ретінде қатысты. Сондай-ақ, Сондерс шоудың үздік ойыншылары мен ең қызықты сәттері үшін "Энди сыйлықтарын" табыс етті.

SmartAsk-ке қалай кіруге болады!

Чемпионатқа қатысуға ниет білдірген мектептер алдымен CBC-ге CBC-нің SmartAsk бетінде жарияланған тақырып бойынша жазбаша, аудио немесе бейне материалды жіберді. Бірақ іріктеу процесіне қатысты негізгі шағым – бұл материалдарды бағалаудың субъективтілігі болды, бағалау үшін нақты критерийлер болған жоқ. Дегенмен, елінің түкпір-түкпірінен 124 мектеп таңдалды (бұрынғы чемпион келесі маусымға автоматты түрде қатысу құқығын алды). Осы 125 мектептің 122-сі өз облысы немесе аймағындағы тағы бір мектеппен CBC радиосында телевизиялық кезеңге өту үшін жарысты. Аймақтардан іріктелген 3 команда телевизиялық кезеңге тікелей жолдама алды. Содан кейін командалар 64 командадан тұратын жеке іріктеу турнирінде бақ сынасып, чемпионаттың финалына жетті. Чемпионаттың жартылай финалға шығар 4 команда анықталғаннан кейін ғана чемпионат ойындары жазылды, ал алғашқы 60 ойын эфирде көрсетілді. Мектептер бұл жарысқа 4 ойыншыға дейін команда құрастырды, олардың 3-і эфирде ойнады, ал 1-і резервте болды.

Ойын форматтары

SmartAsk-тың 4 түрлі форматы болды: біреуі радио ойындарына, ал әр маусымда теледидарға арналған бір форматтан. Адильман ағайындары өз шоуларының ережелерін жиі жаңылысқандарымен белгілі болды, бұл көбінесе әдейі болмаған күлкілі жағдайларға әкеп соқты.

Радио бағдарламасы

SmartAsk-тің алғашқы кезеңі, командалардың өтінімдері қабылданғаннан кейін, CBC радиосында өткізілген ойын арқылы теледидарға іріктеуден өтті. Бұл ойындар мектеп жылының қыркүйек айының соңынан қараша айының ортасына дейін әр жұма сайын эфирге шықты. Ойындардың ұзақтығы әдетте 15 минутты құрады. Әр маусымда ойынның үш раунды болды: 10 ұпайлық раунд, 20 ұпайлық раунд және Шаңбаз раунды. 10 және 20 ұпайлық раундтарда ойыншылар, жүргізуші сұрақты оқып бітіргенге дейін, жауап беру үшін күтуге тиіс болды. Бұл ереже «алдын ала қоңырау шалуға тыйым салу» (NPB) ережесі деп белгілі болды. Радио бағдарламасында ертерек қоңырау шалған командалар сұраққа жауап беру құқығынан айырылды. Сұрақтар ғылым немесе емле сияқты 3 немесе 4 сұрақтан тұратын санаттар бойынша берілді, ал соңғы 20 ұпайлық санат – көрермендер ұсынған сұрақтар санаты, ол жалпы білімді қамтыды. Бұл раундтарда дұрыс емес жауапқа айыппұл салынбады, егер бірінші жауап берген команда дұрыс жауап бермесе, қарсыластары жауап бере алатын болды. Шаңбаз раундының маңыздылығын арттыру үшін бұл раундтар әр маусымда қысқартылды. 20 ұпайлық раундты бастамас бұрын, жүргізуші команда капитандарымен қысқа сұхбат жүргізді. Шаңбаз раундында барлық сұрақтар 30 ұпайға бағаланды және кез келген тақырыпты қамтуы мүмкін еді. Ойыншылар кез келген уақытта жауап бере алатындықтан, бұл «Жоғары жетісу» сияқты болды. Алайда, барлық ойыншылардан тек бір жауап қабылданды және дұрыс емес жауаптар 30 ұпайға айыпталды. Көптеген радио жүргізушілері Шаңбаз раундында «ұрлаудың» (қарсы команда дұрыс жауап бермегеннен кейін сұраққа жауап беру) рұқсат етілмейтінін ұмытып кетті. Әр жыл сайын радиодағы Шаңбаз раунды 90 секундқа созылды. Әдетте, жүргізушілер осы уақыт ішінде 7-ден 13 сұраққа дейін жауап алатын. Шаңбаз раундының өзі ұзартылмаса да, бұрынғы раундтардың қысқартылуы оның соңғы нәтижеге әсер етудегі маңыздылығын арттырды. Альбертада Шаңбаз раунды басқаша өтті. Әр командаға сұрақтарға жауап беруге 30 секунд берілді. Командалар сұрақтан бас тартуға ниетті екенін көрсете отырып, оны өткізіп жіберуге құқылы болды. Әйтпесе, сұрақтар дұрыс жауап үшін 30 ұпайға, ал дұрыс емес жауап үшін 30 ұпайға бағаланды. Радио ойындарында жеңіске жеткен командалар теледидар раундтарында жарысқа түсті. Теледидар раундтарының түсірілімдері соңғы екі маусымда қараша және желтоқсан айларында жүзеге асырылды. 2002 жылы болған әртүрлі ереуілдердің салдарынан бірінші маусымның кейбір түсірілімдері 2002 жылдың ақпан айына дейін кейінге шегерілді.

1-маусым

Бірінші маусымда төрт тур болды: 20 ұпайлық тур, 50 ұпайлық тур, 100 ұпайлық тур және Шаңбаз тур. Алғашқы үш тур NPB турлары болды. Алғашқы үш турда ойын радио NPB турларындағыдай өтті. Алайда, теледидарда құлыптау жүйесі болды: егер команда сұрақ бітіспей тұрып жауап беруге тырысса, ол команда шамамен 1,5 секунд бойы жауап бере алмайды. Сұрақтардың қиындығы әр тур сайын артты. Әр турда 3 санат болды, әр санатта 4-5 сұрақтан болды, бірақ кейбіреулерінде 3-6 сұрақ бар еді. Санаттарға көбінесе осы санаттың мазмұнымен байланысты әзілді есімдер берілді. Шаңбаз турда әр сұрақ 50 ұпайға бағаланды, ал дұрыс емес жауап үшін 50 ұпай шегерілді. Бірінші маусымда Шаңбаз турдың ұзақтығы әртүрлі болды, орташа алғанда 8-18 сұрақтан тұрды. Кейінгі маусымдардан айырмашылығы, командаларға Шаңбаз турға берілетін уақыт көрсетілмеді. Маусым бойы ойыншылармен екі рет сұхбат жүргізілді. Ойыншылардың (әр командадан біреу) 100 ұпайлық турға немесе Шаңбаз турға дейін сұхбатқа алынды. Байқаушылар сұхбат кезінде өз орындарында отырды. Әдетте, жеңімпаз командалар кем дегенде 1000 ұпай жинады. 4 ойында екі команда да кем дегенде 1000 ұпай жинады. Бірінші турда Виктория мектебі 2120 ұпай жинады. Бірінші маусымның жеңімпаздары Кеннебекасис аңғары жоғары мектебі, 2-ші және 3-ші маусымдарда да табысты өнер көрсетуді жалғастырды. Серия аяқталған кезде KVHS 14 жеңіс және 2 жеңіліспен ең жақсы нәтиже көрсетті.

2-маусым

Екінші маусымның форматы, SmartAsk-тің 3 жылдық тарихында ең ерекше болды. Екінші маусымда раундтар: 20 ұпайлық раунд, 50 ұпайлық раунд, "Ит ит жейді", "Лас жарты ондық" және "Жылдам раунд". 20 және 50 ұпайлық раундтар NPB раундтары еді. 20 ұпайлық раундта 3-4 сұрақтан тұратын 2 санат, бір бейне сұрақ және тағы 3-4 сұрақтан тұратын санат болды. Соңғы санатты алып барушы Мио Адильман ұсынды, ол сахнадан өте ұятты костюмде шықты. Ол көп рет Speedo-да пайда болды; бұл оның ең ұятты костюмі деп есептеледі. Екінші маусымдағы басқа да ұятты костюмдер: Мионың чирлидер ретіндегі, Миа ретіндегі және "Грин Гейблс Миосы". 50 ұпайлық раундта 3-4 сұрақтан тұратын 2 санат болды. Кейбір санаттардың атаулары қалқалауға негізделген. "Ит ит жейді" раунды ерекше көзге түсті. Ол танымал "Jeopardy!" ойын шоуындағы "Final Jeopardy"-ға ұқсас болды, бірақ командалар қарсылас команданың мүшелеріне ставка жасады. Командаларға ғылым немесе спорт сияқты жалпы санат берілді. Содан кейін командалар қарсылас команданың бір мүшесін таңдап, ставка жасады. Ставка оң бүтін сан және онның еселігі болуы керек еді. Таңдалған ойыншыларға сұрақ қойылды. Олар жауабын тақтаға бес секунд ішінде жазып, көрсетуі керек еді. Егер ойыншы қателік жасаса, қарсылас команда ставкаға тең ұпай алды. Егер ойыншы дұрыс жауап берсе, қарсылас команда ставкаға тең ұпайдан айырылды. Кейбір командалар, атап айтқанда жартылай финалист "Three Hills School" мектебі, NPB раундтарында ұпай жинағаннан кейін осы раундта көп ұпай салды. Басқа командалар, атап айтқанда чемпион "Merivale High School" мектебі, "Ит ит жейді" раундында тек 10 ұпай ғана салды. "Ит ит жейді" сұрағы көбінесе ойынның ең қиын сұрағы болды. "Лас жарты ондық" раунды бірінші маусымдағы 100 ұпайлық раундты алмастырды. Әр ойыншыға жеке сұрақ қойылды. Егер дұрыс жауап берсе, команда 100 ұпай алды. Егер қателік жіберсе, қарсы командадағы әріптесі (жоғарыда немесе төменде) 50 ұпай үшін сұрақты ұрлауға мүмкіндік алды; осылайша, ойыншы раунд кезінде 150 ұпай жинауы мүмкін еді. "Ит ит жейді" сұрағынан кейін, "Лас жарты ондық" сұрақтары ойынның ең қиын сұрақтарының бірі болды. "Жылдам раунд" форматы бірінші маусымнан өзгеше болған жоқ. Алайда, ол ұзартылды, бірақ бір ойында тек 6 сұрақ қойылды. Ойынға қатысушыларға "Жылдам раундтың" уақыты айтылды, бірақ олар өзі өлшемесе, раундта қанша уақыт қалғанын біле алмады. Соңғы ойында "Жылдам раунд" үш минутқа созылды, бұл маусымдағы ең ұзақ раунд болды. "Жылдам раундтың" уақыты шамамен 1:00-ден 2:00-ге дейін ауытқыды, әдеттегі раундта 10-нан 20-ға дейін сұрақтар қойылды. 50 ұпайлық раундқа дейін әр командадан бір ойыншымен сұхбат жүргізілді. Сұхбатқа қатысқан екі ойыншы да ойыншылар мен алып барушылар үстелінің арасындағы жерге шықты. Екі алып барушы болғандықтан, ойыншылар бірінен соң бірі сұхбаттастырылды. Жалпы, жеңімпаз командалар 600-ден 800-ге дейін ұпай жинады. Ашық 100 ұпайлық раундтың жойылғаны және "Лас жарты ондық" сұрақтарының қиындығына байланысты, командалар сирек 1000 ұпайдан асты. Тек үш команда ғана мұндай жетістікке қол жеткізді: "St. George's School" мектебі бірінші раундта 1250 ұпай, "Saint John High School" мектебі үшінші раундта 1120 ұпай және "Saint Malachy's Memorial High School" мектебі екінші раундта 1060 ұпай жинады.

3-маусым

Үшінші маусымда Dawg Eat Dawg раунды тоқтатылып, Lightning Round маңыздылығы артты. Ойын раундтары 20 ұпайлық раунд, 50 ұпайлық раунд, Smart and Smarterer (Dumb and Dumberer фильмі 2003 жылдың маусым айының ортасында шыққан), Dirty Half Dozen және Lightning Round болып өзгерді. 20 және 50 ұпайлық раундтар екінші маусымдағыдай жұмыс істеді. Видео сұрақ "Nobu Nation" деп аталды. Мионың сәті сақталды, бірақ Мионың костюмдері сол кездегі әйгілі Спидодан кем ұятты емес деп есептелді. Маусымның ең нашар сәттері Мионың балерина киімі (содан кейін ол ойынның қалған бөлігінде қызғылт спандекс киді, бұл Dirty Half Dozen алдында көп әзілге себеп болды) және Мионың қолтық киіз үлгісі болды. Smart and Smarterer – жаңа раунд, оны жаңа жүргізуші Сабрина Жалис жүргізді. Командаларға "Осыдан тиімді пайдаланыңыз!" (саяси география) немесе "Қара және ақ" (қара және ақ түстерге қатысты жалпы білім) сияқты санаттар берілді. Содан кейін командалар тақырып бойынша ең жақсы ойыншыларын таңдады, ал ол ойыншылар екінші маусымда сұхбаттар өткен арнайы тұғырға шықты. Онда екі команда 45 секундтық Lightning Round-қа қатысты, әр сұрақ 50 ұпайға бағаланды, ал дұрыс жауап бермеген жағдайда 50 ұпай шегерілді. Dirty Half Dozen екінші маусымдағы форматын сақтап қалды. Сұрақтардың қиындығы екінші маусыммен салыстырғанда төмендеді, бірақ раундтардың басындағы және соңғы раундтардағы сұрақтардың қиындығындағы айырмашылық осы раундта жиі байқалды. Lightning Round үшінші маусымда жаңартылды. Ол ұзартылды, орташа уақыты 2:00-ден 3:00-ге дейін болды. Сондай-ақ ол екі бөлікке бөлінді. Бірінші бөлігінде сұрақтар 50 ұпайға бағаланды, әдеттегідей, дұрыс жауап бермеген жағдайда 50 ұпай шегерілді. Екінші бөлігінде сұрақтардың құны 100 ұпайға дейін екі есеге артты, ал дұрыс жауап бермеген жағдайда 100 ұпай шегерілді. Жалпы, Lightning Round-тың әр бөлігінде 10-15 сұрақ қойылды. Командаларға раундтың ұзақтығы айтылды, сондай-ақ раунд барысында сұрақтардың құны екі есеге артатыны туралы ескертілді. Соңғы үш ойында уақыт ойыншыларға қарап тұрған мониторда көрсетілді (ол ойыншылар жиынтығын көрсетті, сондықтан барлық ойыншылар ойынның есебін кез келген уақытта біле алатын). Сұхбаттар, 2-ші маусымдағыдай, 50 ұпайлық раундтан бұрын өтті. Алайда, екінші маусымдағы сұхбат алаңы Smart and Smarterer тұғыры үшін пайдаланылғандықтан, сұхбаттар түсірілім алаңының еденінде, ойыншылар жиынтығының алдында өтті. Жалпы, жеңімпаз командалар кем дегенде 1000 ұпай жинады. 9 ойында екі команда да кем дегенде 1000 ұпай жинады. Бірінші раундтағы ойында Онтарионың Лондон қаласындағы Орталық орта мектебі 2140 ұпай жинап, 1-ші маусымда Виктория мектебінің көрсеткен нәтижесін жаңартты. Сонымен қатар, Бишоп колледжінің Фредериктон орта мектебінің үшінші раундтағы ойыны 3 сұрақтан кейін қосымша уақытқа өтті, бұл үш маусым ішіндегі жалғыз оқиға болды. SmartAsk тарихы Темплтон орта мектебінің Архиепископ М. С. О'Нилл орта мектебінің бірінші раундында жаңа рекорд жасады, онда О'Нилл теледидардағы ойынды теріс нәтижемен аяқтаған жалғыз команда болды, ол 120 ұпаймен аяқталды.