Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Қара қаптал шалқа (Oriolus xanthornus) – шалқалар тұқымдасына жататын, тропикалық Оңтүстік Азияда, Үндістан мен Шри-Ланкадан Индонезияға дейін қоныстанушы көбелек құс. Бұл ашық орманды және егістік жерлерде кездесетін құс. Ұясы ағаштарда салынады және оның ішінде екі жұмыртқа болады. Олардың тағамы – жәндіктер мен жемістер, әсіресе інжірлер, оларды ағаш қанатында көп уақыт өткізеді.
The black hooded oriole (Oriolus xanthornus) is a member of the oriole family of passerine birds and is a resident breeder in tropical southern Asia from India and Sri Lanka east to Indonesia. It is a bird of open woodland and cultivation. The nest is built in a tree, and contains two eggs. Its food is insects and fruit, especially figs, found in the tree canopies where they spend much of their time.
Таксономия және жүйелеу
Қара бас кигізген ориол швед натуралисі Карл Линней 1758 жылы өзінің "Systema Naturae" кітабының оныншы басылымында Coracias xanthornus деген екілік атауымен ресми түрде сипаттады. Линней басқа туыстас емес Жаңа әлем ориолдары мен Ескі әлем ориолдарының сыртқы ұқсастығына шатасты. Coracias xanthornus туралы жазбасында ол Марк Кэйтсби мен Патрик Браунның Ямайкада кездесетін құстардың сипаттамаларын, сондай-ақ Джордж Эдвардстың Бенгалияда кездесетін құстың суретін келтірді. Линней мекендеу ортасын "Америка" деп көрсеткен, бірақ қазір Бенгалия типтік орналасқан жер ретінде танылған. Сондай-ақ, 10-шы басылымда Линней Sturnus luteolus түрлерін шыршалар тізіміне енгізіп, Эдвардстың тағы бір суретіне сілтеме жасаған. Ол 1766 жылы 12-ші басылымда осы түрді Oriolus melanocephalus деп атады. Қазіргі кезде осы үш екілік атаудың барлығы қара бас кигізген ориолға қатысты деп саналады. Қазіргі Oriolus туысын Линней 1766 жылы "Systema Naturae" кітабының он екінші басылымында құрды. Қара бас кигізген ориолдың басқаша атаулары: Азиялық қара бас ориолы, қара бас ориолы, Үндістандық қара бас ориолы және Шығыс қара бас ориолы.
The black hooded oriole was formally described by the Swedish naturalist Carl Linnaeus in 1758 in the tenth edition of his Systema Naturae under the binomial name Coracias xanthornus. Linnaeus was confused by the similar appearance of the unrelated New World orioles and the Old World orioles. In his entry for Coracias xanthornus he cited descriptions of birds occurring in Jamaica by Mark Catesby and Patrick Browne as well as an illustration by George Edwards of a bird occurring in Bengal. Linnaeus specified the habitat as "America" but Bengal is now the recognised type location. Also in the 10th edition Linnaeus listed Sturnus luteolus among the starlings and cited another illustration by Edwards. He renamed this species as Oriolus melanocephalus in the 12th edition of 1766. All three binomial names are now believed to refer to the black hooded oriole. The current genus Oriolus was erected by Linnaeus in 1766 in the twelfth edition of his Systema Naturae. Alternate names for the black hooded oriole include the Asian black headed oriole, black headed oriole, Indian black headed oriole and Oriental black headed oriole.
Сипаттама
Аталық түрі ерекше көзге түседі, әдеттегі ориольге тән қара және сары түстермен. Қауырсыны негізінен сары, қара бас киіммен, ал қанаттары мен құйрығының ортасы да қара. Әйел қара бас киімді ориоль - жасыл түсті төс бөлігі бар, бірақ бас киімі қара болып қалады. Жас құстар аналықтарына ұқсас, бірақ төс бөліктерінде қара жолақтары бар, ал бас киімдері толық қара емес, әсіресе мойын тұсында. Бұл түрдің қара басы – жазда Солтүстік Үндістанға келетін Үнді алтын ориолынан айқын ажыратылады. Ориолдар ұялдайтын, тіпті аталықтарын да жасыл және сары жапырақтардың арасында көру қиын болуы мүмкін. Қара бас киімді ориолдың ұшуы біршама құртқа ұқсас, күшті және тікелей, ал ұзақ қашықтыққа ұшқанда сәл төмендейді. Олар азық іздеу кезінде жапырақтарды аралап, ағаштарды тексеріп, немесе жылдам ұшып азықтанады.
The male is striking, with the typical oriole black and yellow colouration. The plumage is predominantly yellow, with a solid black hood, and black also in the wings and tail centre. The female black hooded oriole is a drabber bird with greenish underparts, but still has the black hood. Young birds are like the female, but have dark streaking on the underparts, and their hood is not solidly black, especially on the throat. The black head of this species is an obvious distinction from the Indian golden oriole, which is a summer visitor to northern India. Orioles can be shy, and even the male may be difficult to see in the dappled yellow and green leaves of the canopy. The black hooded oriole's flight is somewhat like a thrush, strong and direct with some shallow dips over longer distances. While foraging the species uses foliage gleening, wood gleening, or sallying methods.
Адамдармен қарым-қатынасы
Қара қаптал ориол Индияның ауылдық және қалалық аймақтарында адамдармен жиі араласады. Бенгалия халық әңгімелерінің бірінде саудагер отбасының бақытсыз қызын қайын енесі қорлап, азаптапты. Әр түрлі оқиғалардан күйзелген ол өзін сарыжелек пастасымен майлап, күлге толы топырақ құмырамен жауып, өз-өзіне қол жұмсады. Құдай оны қара қаптал ориол ретінде қайта тірілтті, ал құстың бенгал тіліндегі атауы "бенебу" – саудагердің әйелі, ал екінші аты "халди пахи" – сарыжелек құсы.
The black hooded oriole lives in common contact with humans in rural and urban India. A folk tale from Bengal has it that an unfortunate girl of a merchant family was abused and tortured by her mother in law. Troubled by various incidents she smeared herself with turmeric paste and covered herself with a sooty earthen pot and killed herself. A goddess resurrected her as a black hooded oriole and a Bengali name for the bird is "benebou" or merchant's wife while another name is "haldi pakhi" or turmeric bird.