Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Паристің жанындағы сигнал-барлау станциялары

PC Bruno – 1939 жылдың қазанынан 1940 жылдың маусымына дейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Паристің жанында орналасқан поляк-француз-испандық сигнал-барлау станциясы болды. Оның негізгі қызметі – шифрланған хабарламаларды, әсіресе «Энигма» машинасымен шифрланған неміс хабарламаларын ажырату болды. PC Bruno Ұлыбританияның Блетчли Парктегі шифрларды ажырату орталығымен тығыз байланыста жұмыс істеді.

Тарих

1930 жылдардың басында француз әскери барлауы неміс «Энигма» шифр машинасының пайдалану нұсқаулықтары мен үлгілік хабарламаларын алды. Француз барлау офицері капитан Густав Бертран бұл материалды Польшаның «Шифр бюросы» («Biuro Szyfrów») ұйымына тапсырды, ол оны «Энигманы» бұзу жөніндегі сәтті әрекеттерінің бір бөлігі ретінде пайдаланды. 1939 жылдың шілдесінде «Шифр бюросы» француз және британ барлау қызметтеріне барлық нәтижелерін берді. Екі ел де соғысқа дайындалып, шифрларды бұзу жұмыстарын кеңейтті, және бұл 1939 жылдың қыркүйегінде соғыс басталғаннан кейін де жалғасты. Польшаны Германия мен Кеңес Одағы басып алған кезде «Шифр бюросының» негізгі қызметкерлері Румынияға эвакуацияланды, содан кейін Францияға жетті. 1939 жылдың 20 қазанында поляктар француз барлауының көмегімен «PC Bruno» базасында жұмысты қайта бастады. «PC Bruno» Парижден оңтүстік-шығысқа қарай 40 шақырым жердегі Грец-Арменвильердегі Виньоль сарайында орналасқан. Басшысы майор Бертран болды. Оның құрамында 15 поляк, 50 француз және 7 антифашист испандық болды, олар испан және итальян шифрларын бұзумен айналысты. Польшалық топты подполковник Гвидо Лангер басқарды, және оған 1932 жылдың желтоқсанынан бері шамамен жеті жыл бойы «Энигманы» бұзып келген математиктер кірді: Мариан Реевски, Ежи Ружицкий және Генрик Зыгальский. Испандық команданы (Equipo D – Team D) Фаустино А. В. Камазон басқарды, ол Испания азамат соғысы кезінде неміс әскерінің «Энигма» машинасы қолданғанын білген. 1939 жылдың 3-7 желтоқсанында Лангер мен француз әуе күштерінің капитаны Анри Бракение Лондон мен Блетчли паркіне сапар шекті, онда британдықтар поляк криптографтарын Ұлыбританияға жіберуді сұрады. Алайда Лангердің пікірінше, олар француз жеріндегі польша армиясының қалыптасу орталығында қалуға тиіс. Блетчли паркі мен «PC Bruno» неміс хабарламаларына қарсы бірлесіп жұмыс істеді. Қауіпсіздік мақсатында олар өзара хат алмасу үшін «бұзуға болмайтын» «Энигма» шифрын қолданды. 1940 жылдың басында екі орталық та «Энигманың» ескі хабарламаларын оқыды, ал наурыз айында неміс тіліндегі күнделікті кілттерді бұзып, кейбір хабарламаларды «нақты уақытта» оқыды (яғни, олар неміс тіліндегі алушыларына жіберілген сәтте). Келесі бірнеше айда екі орталық бірнеше мың «Энигма» хабарламасын шифрлады, олардың шамамен жартысы әр орталықта. Кейбір хабарламаларда Германияның Дания мен Норвегияға, сондай-ақ Бельгия, Нидерланды және Францияға шабуыл жасауы туралы ақпарат болды. Алайда одақтастар бұл ескертулерді тиімді пайдаланбады. 1940 жылдың маусым айында неміс әскері «PC Bruno» базасына жақындады. 10 маусымда түн ортасынан кейін Бертран «PC Bruno» қызметкерлерін Гретц-Арменвильерден эвакуациялады. Франция 22 маусымда капитуляциялады, ал 24 маусымда ол 15 поляк пен жеті испанды үш ұшақта Алжирге ұшырды. 1940 жылдың қыркүйегінде Бертран оларды жасырын түрде Францияға қайтарды. Ол Жерорта теңізінің жағалауындағы Узес қаласында, Францияның бос «еркін аймағында» жаңа шифрлау орталығын құрды. Бұл орталықтың кодолық атауы «Кадикс» болды, ол шифрларды бұзу жұмыстарын қайта бастады. «Кадикс» 1942 жылдың қарашасында Германияның оңтүстік Францияны басып алуына дейін жұмыс істеді.