Рено Гулен де Лаудонньер: Француздық Флорида және Форт Каролинаның құрылтайшысы

Кіріспе

Рене Гулен де Лаудоньер (Rene Goulaine de Laudonnière) (шамамен 1529-1574) – француз гугенот зерттеушісі және қазіргі Флорида штатының Джексонвилл қаласындағы француз колониясы Форт-Кэролайнның негізін қалаушы. Гугенот адмиралы Гаспар де Колиньи Жан Рибольт пен Лаудоньерді Флоридада француз протестанттарының қоныстануға жарамды жерлерін іздеу үшін жіберді.

Өмірбаян

Лаудоньер – Пуату, Франциядан шыққан гугенот ақсүйек және теңіз саудагері. Оның туған күні мен әулеттік тегі әлі белгісіз. Тарихшылардың бірі оны Нант қаласының жанындағы Лаудоньерде орналасқан Гулен әулетінің бір тармағымен байланыстырады. Басқалары оның Сабль-д’Олонн портынан шыққан Бурдигаль (немесе Бурдигаль) екенін айтады. Екі теорияның да растауын табуға қазірге дейін ешқандай заманауи деректер табылмады. 1562 жылы Лаудоньер Жан Рибо басқаратын Флоридаға гугеноттар экспедициясының екінші басшысы болып тағайындалды. 1562 жылдың ақпанында сапарға шыққан экспедиция, қазіргі Оңтүстік Каролинадағы Чарльзфорт поселкесін құрғаннан кейін шілдеде үйіне оралды. Францияда католиктер мен гугеноттар арасында діни соғыстар басталғаннан кейін Рибо Франциядан қашып, Англияда пана тапты. Ал гугеноттар Флоридаға тағы бір экспедиция жоспарлады және Рибоның болмауына байланысты Лаудоньер басшылыққа тағайындалды. 1564 жылы Лаудоньер IX Карлдан 50 000 корона алып, үш кемемен және 300 гугенот отаршысымен Флоридаға қайта оралды. Лаудоньер 1564 жылдың 22 маусымында Май өзенінің (қазіргі Сент-Джонс өзені) сағасына жетті. Ол өзен бойымен жоғары қарай жүзіп, ақырында Джексонвиллде орналасқан қазіргі аумақта король Карлдың құрметіне аталған Форт Каролинаны құрды. Ол колонистерге достықпен қараған Тимукуа тайпасының басшысы Сатуриуамен байланыс жасады және олар Рибо қалдырған ескерткіштің айналасына салған киелі орынды көрсетті. Кейбір адамдар қолмен жұмыс істеуге наразылық білдіргендіктен, Лаудоньер оларды Францияға қайтарып жіберді. Поселке гүлденбеді және тамақ үшін Тимукуа тайпасына тәуелді болуға мәжбүр болды. Отаршылар наразылық білдірді, ал кішкентай топ кемеге мініп, Мексика шығанағына қарақшылар болу үшін аттанды. Поселкеден қашқандар Тимукуа тайпасын ашуландырып, олар енді тамақ беруден бас тартты. Отаршылар бұталар мен тамырларға тәуелді болуға мәжбүр болды және ақырында көтеріліс жасады. 1565 жылдың 3 тамызында Лаудоньер Францияға отаршыларды қайтару үшін баскыншы Джон Хокинстен тамақ және кеме сатып алды. Желдің қолайлы болуын күтіп отырғанда, 10 қыркүйекте Жан Рибо тағы 600 қоныс аударушы мен сарбазбен келді. Рибо Лаудоньерге оның биліктен алынғанын хабарлады, бірақ оған поселкедегі бейресми регенттік ұсынды. Бұл Лаудоньерге ұнамай, ол Францияға қайтуға шешім қабылдады. Лаудоньердің кететініне оқиғалар кедергі келтірді, өйткені Адельантадо Педро Менендес де Авилес басқаратын испан флоты пайда болды. Испания Флоридаға деген ұзақ жылдардан бері келе жатқан құқығын 1513 жылы Хуан Понсе де Леон жасаған саяхатқа және тағы төрт зерттеу экспедициясына негіздеді. Сол кездегі ең көрнекті теңіз офицерлерінің бірі болған Менендес Испания королі II Филипппен Флоридадан француз протестанттарын қуу туралы нақты нұсқаумен флотымен және 800 испандық отаршысымен жіберілді. Менендестің флоты Рибоның кемелерін Сент-Джонс өзенінің сағасынан ұстап алуға тырысты, бірақ теңіз жағдайы екі тарапқа да сәттілік әкелмеді. Испан адмиралы Атлантика Флорида жағалауындағы келесі терең шығанаққа дейін 64 шақырымға дейін жүзіп кетті. Испан әскері 28 тамыз күні 1565 жылы Селойдағы Тимукуа үнді ауылының жанына қонды және француз шабуылын күтіп, асығыс түрде далалық бекіністер салды. Рибо 1565 жылдың 10 қыркүйегінде оңтүстікке қарай жағаға шығып, жаңадан құрылған испан жер бекінісіне және пальма ағаштарынан жасалған лагеріне шабуыл жасау үшін көптеген сарбаздарды өзімен бірге алып кетті. Ол Лаудоньерді 100 адаммен, бірақ 20 сарбазбен қалдырды. Дауыл кезінде Менендес испан әскерін 64 шақырым (40 миль) солтүстікке қарай жер үстінен 20 қыркүйекте Форт Каролинаға шабуыл жасауға жіберді. Олар гугеноттардың нашар қорғалған гарнизонын басып алып, шамамен 140 ер адамды өлтірді; шамамен 60 әйел мен бала аман қалды. Лаудоньер және тағы 40-50 адам қашып құтыла алды. Ол өзеннің сағасына жетіп, Рибоның ұлы үш кемемен кемеге отырды. Ол жас Рибоның серігімен теңізге шықты, бірақ ақырында жалғыз кемемен үйіне бет алды және күтпеген жерден Уэльске қоныс аударды. Осы арада Жан Рибоның флоты испандықтардың Форт Каролинаға жақындауына кедергі келтірген дауылға тап болды. Дауыл француз эскадрильясын көптеген шақырым оңтүстікке қарай қазіргі Дейтона-Бичке қарай итеріп, барлық соғыс кемелерін жойды. Рибо және жүздеген басқа да аман қалғандар жағаға шығып, жағалау бойымен солтүстікке қарай жүре бастады. Матансас шығанағында испандық патруль француз әскерінің қалдықтарына тап болып, оларды тұтқынға алды. Испания патшасының тікелей бұйрығымен барлық дінсіздер құм төбесінің артына алып барылып, қырғынға ұшырады. Аз ғана католиктер мен жас музыканттар өмірі сақталды. Рибо және оның 350 шамасындағы сарбаздары өлім жазасын алды. 1565 жылдың қазан айының ортасына қарай Францияның Флорида жағалауындағы әскери күші Испания королі II Филипптің тілегіне сәйкес жойылды. Бристоль және Лондон арқылы құрлыққа сапарлаған Лаудоньер, мүмкін, 1565 жылдың желтоқсан айында Парижге жеткен болар. Король сарайына Муленде баяндағаннан кейін Лаудоньер тарихи суреттен жоғалып кетті. Бірнеше жылдан кейін ол 1572 жылы Ла-Рошельде теңіз саудагері ретінде қайта пайда болды. Ол гугеноттардың Сен-Варфоломей күніндегі қырғынынан құтылып, 1574 жылы Сен-Жермен-ан-Леде қайтыс болды. Оның естеліктері, L'histoire notable de la Floride, contenant les trois voyages faits en icelles par des capitaines et pilotes français, 1586 жылы жарияланды.

Laudonnière was a Huguenot nobleman and merchant mariner from Poitou, France. His birthdate and family origins are currently unknown. One school of historians attaches him to a branch of the Goulaine family seated at Laudonnière, near Nantes. A competing claim insists that he was a Burdigale (or Bourdigalle) from the port town of Sables d'Olonne. No contemporary records have been published to substantiate either theory. In 1562, Laudonnière was appointed second in command of the Huguenot expedition to Florida under Jean Ribault. Leaving in February 1562, the expedition returned home in July after establishing the small settlement of Charlesfort in present day South Carolina. After the French Wars of Religion broke out between French Catholics and Huguenots, Ribault fled France and sought refuge in England. Meanwhile, the Huguenots planned another expedition to Florida and Laudonnière was placed in command in Ribault's absence. In 1564 Laudonniere received 50,000 crowns from Charles IX and returned to Florida with three ships and 300 Huguenot colonists. Laudonnière arrived at the mouth of the May River (today called the St. Johns River) on 22 June 1564. He sailed up the river where he eventually founded Fort Caroline, which they named for King Charles, in what is now Jacksonville. He made contact with the Saturiwa, a Timucua chiefdom who were friendly to the colonists and showed them a shrine they had built around a monument left behind by Ribault. When some of the men complained about the manual labor, Laudonnière sent them back to France. The colony did not flourish and had to get food from the Timucua. Colonists complained and a small group seized a ship and sailed to the Gulf of Mexico to become pirates. Deserters from the colony angered the Timucua, who refused to give any more food. Colonists had to rely on acorns and roots and finally rebelled. On 3 August 1565 Laudonnière bought food and a ship from passing privateer John Hawkins so he could ship the colonists back to France. While he was waiting for a favorable wind, Jean Ribault arrived with 600 more settlers and soldiers on September 10. Ribault informed Laudonnière that he had been relieved of his authority, but offered him an informal co regency over the colony. This arrangement was unacceptable to Laudonnière, who resolved to return to France. Events interrupted Laudonnière's departure when a Spanish fleet commanded by Adelantado Pedro Menéndez de Avilés appeared. Spain based her long standing claim to Florida on the voyage of discovery of Juan Ponce de León in 1513, as well as four other expeditions of exploration. Menéndez, one of the foremost naval officers of his day, had been sent out by King Philip II of Spain with a fleet and 800 Spanish settlers with specific instructions to remove the French Protestants from Florida. Menéndez's fleet attempted to grapple and board Ribault's ships just off the mouth of the St. Johns River, but sea conditions denied success to both combatants. The Spanish admiral sailed 40 mile (64 km) south to the next deep inlet on the Atlantic Florida coast. Spanish troops disembarked on 28 August 1565 near the Timucua Indian village of Seloy and hastily threw up some field fortifications, anticipating a French attack. Ribault set sail southward on 10 September 1565, taking most of the soldiers with him to attack the newly established Spanish earthworks and palm log camp at St Augustine. He left Laudonnière with 100 men but only 20 soldiers. During a hurricane, Ménendez had sent Spanish troops marching 40 mile (64 km) north overland to attack Fort Caroline on 20 September. They overwhelmed the lightly defended Huguenot garrison and killed most of the male colonists, about 140; about 60 women and children were spared. Laudonnière and 40 50 others managed to escape. He made his way to the river's mouth, where Ribault's son was anchored with three ships. He set sail in the younger Ribault's company but eventually headed home on a lone vessel, unexpectedly landing in Wales. Meanwhile, Jean Ribault's fleet ran into the same hurricane that had bedeviled the Spanish approach to Fort Caroline. The storm drove the French squadron many miles south toward present day Daytona Beach, destroying all the warships. Ribault and hundreds of other survivors washed ashore, and began to walk north along the beach. At Matanzas Inlet, a Spanish patrol encountered the remnants of the French force, and took them prisoner. Following the king of Spain's express edict, all heretics were taken behind a sand dune and put to the sword. The few confessing Catholics and the young musicians were spared their lives. Ribault was executed, along with about 350 of his men. By mid October 1565, the military power of France on the Florida coast had been obliterated, in accord with the wishes of Philip II of Spain. Traveling overland via Bristol and London, Laudonnière probably reached Paris in December 1565. After reporting to the royal Court at Moulins, Laudonnière faded from the historical picture. Several years later he emerged as a merchant mariner in 1572 at La Rochelle. He evaded the St. Bartholomew's Day Massacre of Huguenots, and died at St. Germain en Laye in 1574. His memoirs, L'histoire notable de la Floride, contenant les trois voyages faits en icelles par des capitaines et pilotes français, were published in 1586.